Phía Tây Nam Nha Trang ẩn mình một ngọn núi đất với vẻ đẹp biến ảo theo mùa, mang tên Hoàng Mai Sơn. Từ đỉnh cao, bức tranh thiên nhiên hiện ra sống động, hòa quyện giữa đồng lúa, làng mạc và biển cả bao la. Khám phá vẻ đẹp này còn ẩn chứa một triết lý sâu sắc về sự kiến tạo thực tại, mời bạn tìm hiểu thêm tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Đồi Trại Thủy, tọa lạc tại phía Tây Nam thành phố Nha Trang, là một ngọn núi đất sỏi với những tảng đá hoa cương lớn, từng được bao phủ bởi những khóm mai cổ thụ rực rỡ sắc vàng mỗi độ xuân về. Sau mùa hoa, những tán lá mai xanh mướt, bóng bẩy bao trùm lấy núi, tạo nên một bức tranh thiên nhiên thơ mộng. Khi đông sang, lá mai rụng hết, núi hiện lên với vẻ ngoài trọc lóc, nhuốm màu xám, điểm xuyết bởi những cành cây khẳng khiu và gốc mai già cỗi. Vẻ đẹp thay đổi theo mùa đã mang lại cho ngọn núi này danh xưng Hoàng Mai Sơn. Với hình dáng độc đáo, khi nhìn từ phía Nam, núi giống như một con dơi đang sải cánh, đầu hướng về Tây Nam, trên đỉnh lấp lánh những tảng đá hoa cương, nên núi còn được gọi là Ngọc Bức.
Từ đỉnh đồi, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn những cánh đồng lúa trải dài, những làng mạc nhấp nhô và dãy núi xanh biếc về phía Nam. Phía Tây Nam là sự trùng điệp của dãy núi Đồng Bò nối liền ra biển. Hướng Đông Bắc là những gò đồi nhấp nhô, điểm xuyết bởi đỉnh Tháp Bà vươn cao trên dãy núi Cù Lao xinh đẹp. Phía Đông, sóng biển xanh rì trải dài vô tận.
Lịch sử hình thành tên gọi
Ngọn đồi này mang trong mình nhiều lớp trầm tích lịch sử, thể hiện qua các tên gọi khác nhau qua từng thời kỳ:
Hòn Kho và Hòn Xưởng
Thời chúa Nguyễn, nơi đây từng là kho chứa lương thực, do đó có tên gọi Hòn Kho. Đến cuối thế kỷ XVIII, trong cuộc tranh hùng giữa hai họ Nguyễn, Trần Quang Diệu khi trấn giữ Bình Hòa đã dời dinh Tổng trấn về Diên Khánh. Ông cho xây thành đắp lũy và lập xưởng đóng thuyền tại Hòn Kho, sử dụng gỗ trên núi làm vật liệu. Từ đó, núi còn có tên là Hòn Xưởng.
Hòn Trại Thủy
Năm 1793, Nguyễn Ánh chiếm được thành Diên Khánh. Ông đã sử dụng Hòn Xưởng làm căn cứ quân sự, bố trí thủy quân đóng trên sông Kim Bồng (nay là sông Cái Nha Trang), án ngữ ven chân núi. Sông Kim Bồng, với đặc điểm nước sâu và rộng, cho phép thủy binh di chuyển từ biển vào sâu đến thành Diên Khánh. Để bảo vệ mặt biển, một trại thủy binh đã được lập tại Hòn Xưởng, từ đó núi mang tên Hòn Trại Thủy cho đến ngày nay.
Vai trò trong các cuộc kháng chiến
Đồi Trại Thủy không chỉ là một địa danh lịch sử mà còn là chứng nhân của nhiều sự kiện quan trọng trong công cuộc đấu tranh bảo vệ đất nước.
Phong trào Cần Vương
Vào mùa Thu năm Ất Dậu (1885), phong trào Cần Vương tại Khánh Hòa, dưới sự lãnh đạo của Trịnh Phong, đã tổ chức lễ tế cờ tại chân núi Xuân Sơn. Nghĩa quân phân tán lực lượng, một mặt đóng tại thành Diên Khánh, một mặt tại Ninh Hòa, và tướng quân Trịnh Phong trực tiếp chỉ huy lực lượng tại núi Hoàng Mai.
Kháng chiến chống Pháp
Cuối thu năm Ất Dậu, quân Pháp do De Lorme chỉ huy đổ bộ lên Nha Trang. Sau hai trận thua ban đầu, quân Pháp tiến hành bao vây núi. Nhờ có nội ứng, chúng đã dùng hỏa công đốt cháy nghĩa quân. Nhận thấy tình thế bất lợi, nghĩa quân buộc phải rút về thành Diên Khánh và ra Ninh Hòa hợp cùng lực lượng của Trần Đường để bảo vệ Ninh Hòa. Sự kiện này mở đầu cho giai đoạn chống ngoại xâm của nhân dân Khánh Hòa. Ngày 6 tháng 10 năm 1945, sau khi thực dân Pháp tái chiếm Nha Trang, chúng đã lợi dụng địa thế đồi Trại Thủy để khống chế thành phố. Tuy nhiên, bộ đội ta đã chiếm lại và mở màn cho 101 ngày đêm chiến đấu kiên cường của nhân dân và quân đội Nha Trang.
Trung tâm văn hóa và tôn giáo
Đồi Trại Thủy còn là một trung tâm văn hóa và tôn giáo quan trọng, nơi quy tụ nhiều ngôi chùa cổ kính và các bậc cao tăng danh tiếng.
Chùa Hải Đức
Chùa Hải Đức, ban đầu có tên là Duyên Sanh Tự, được xây dựng tại trung tâm thành phố vào cuối đời triều Tự Đức. Đến năm 1891, chùa được mở rộng, đúc chuông, tạc tượng và đổi tên thành Hải Đức Tự. Chùa là nơi tu hành của nhiều thế hệ tăng ni, trong đó có Thiền sư Viên Giác, Hòa thượng Phước Huệ, Đại sư Chơn Minh, Đại sư Nhân Thụy và Đại sư Bích Không (Trừng Đàn). Dưới sự trụ trì của Đại sư Bích Không, chùa được dời đến Hòn Trại Thủy và khởi công xây dựng lại vào năm 1943, hoàn thành năm 1945. Ngôi chùa mang vẻ đẹp trang nghiêm, cổ kính, thanh u và tĩnh mịch, dù nằm gần thành phố. Dù trải qua nhiều biến cố lịch sử, tinh thần và tư tưởng của Đại sư Bích Không vẫn còn lưu giữ qua các tác phẩm văn chương và những pho tượng khắc trên vách, trên cột.
Chùa Bửu Phong
Chùa Bửu Phong, xây dựng vào thời Hậu Lê (1753), ban đầu thờ Quan Thánh nên còn được gọi là chùa Quan Thánh hay chùa Núi. Đến thời Bảo Đại, chùa mới bắt đầu thờ Phật. Tọa lạc trên đỉnh đồi Trại Thủy, chùa nhìn ra cảnh quan đồng ruộng, xóm làng và phố xá nhộn nhịp, nhưng vẫn giữ được nét trầm tư, tĩnh mịch vốn có.
Chùa Long Sơn
Nằm dưới chân đồi Trại Thủy, ngay dưới Kim Thân Phật Tổ, chùa Long Sơn có mặt hướng về phía Nam. Chùa được xây dựng trên một khu đất cao, nhìn ra Quốc lộ 1. Dù nằm gần đường lớn, chùa vẫn giữ được vẻ thanh tịnh nhờ khu vườn rộng phía trước. Chùa Long Sơn là nơi sinh hoạt của Tỉnh hội Phật giáo Khánh Hòa, thu hút đông đảo du khách bởi vị trí thuận lợi, gần thành phố, và là điểm dừng chân bắt buộc để lên chiêm ngưỡng Kim Thân Phật Tổ. Nơi đây cũng thường xuyên tổ chức các cuộc họp của tăng ni, tín đồ và các buổi lễ cầu siêu, cầu an.
Với những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh, Đồi Trại Thủy, cùng ba ngôi chùa cổ kính Hải Đức, Bửu Phong, Long Sơn và pho tượng Phật trắng uy nghiêm, đã trở thành một danh lam thắng cảnh không chỉ đẹp trong mùa xuân rực rỡ sắc mai mà còn mang vẻ đẹp trường tồn qua bốn mùa xứ Trầm Hương.
Trích từ tập Bút ký Cá Tắm Nắng của tác giả Quách Giao
Khám phá sâu hơn về ý nghĩa và vai trò của Đồi Trại Thủy trong hành trình tâm linh, bạn đọc có thể tìm hiểu thêm về Đạo phật.
