Hành hương về cửa Phật là dịp để tìm về sự tĩnh lặng và chiêm nghiệm. Tuy nhiên, để chuyến đi thêm trọn vẹn, việc chuẩn bị từ trang phục đến tâm thế đều đóng vai trò quan trọng, hơn cả việc chọn lựa một ngôi chùa “linh thiêng”. Khám phá những lưu ý thiết thực để thể hiện lòng thành kính và đón nhận những giá trị tâm linh đích thực trên Chia sẻ Đạo Phật.
Trước khi hành lễ
Việc lựa chọn một ngôi chùa để ghé thăm là bước khởi đầu. Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở việc ngôi chùa đó có “linh thiêng” hay không, mà nằm ở sự chân thành của người đến cầu nguyện. Theo quan niệm của các sư thầy, sự linh thiêng phụ thuộc hoàn toàn vào tâm thành của mỗi người.
Chùa Quán Sứ, một trong những ngôi chùa lâu đời tại Hà Nội.
Trang phục chỉnh tề, trang trọng
Đền, chùa là những nơi linh thiêng, đòi hỏi sự tôn kính từ người đến thăm viếng. Do đó, việc lựa chọn trang phục phù hợp là thể hiện sự tôn trọng đối với các đấng linh thiêng. Nên tránh những trang phục quá hở hang như áo sát nách, quần lửng, hoặc những bộ cánh “mát mẻ”.
Tương tự, các trang phục có màu sắc quá chói chang như đỏ, cam, xanh chuối cũng nên được hạn chế. Ngược lại, những bộ đồ quá trang nghiêm như sơ mi, áo vest cũng không thực sự cần thiết. Yếu tố quan trọng nhất là sự lịch sự và kín đáo.
Trang phục đi chùa phải lịch sự
Chuẩn bị lễ vật
Khi đi lễ chùa, việc chuẩn bị lễ vật chay là điều nên làm. Các vật phẩm phổ biến bao gồm hương (nhang), hoa quả tươi, bánh oản, xôi, chè. Trong không gian linh thiêng của chùa, việc hạn chế sử dụng đồ mặn làm lễ nhằm tránh mang theo những oán niệm không đáng có từ các sinh linh.
Các lễ vật chay được khuyến khích bao gồm hương, hoa tươi, quả chín, oản phẩm, xôi, chè. Tuyệt đối không nên sắm sửa các lễ mặn như cỗ tam sinh (trâu, dê, lợn), thịt mồi, gà, giò, chả để dâng tại khu vực Phật điện.
Việc dâng lễ mặn chỉ được chấp nhận nếu trong khuôn viên chùa có thờ tự các vị Thánh, Mẫu và chỉ được thực hiện ở khu vực thờ tự các vị này, không được đặt tại khu vực thờ Phật.
Sắm lễ chỉ cần hoa tươi quả chín
Ngoài ra, việc sắm sửa vàng mã, tiền âm phủ để dâng cúng Phật tại chùa là điều không nên làm.
Đối với hoa tươi để dâng lễ, nên chọn các loại hoa như hoa sen, hoa huệ, hoa mẫu đơn, hoa ngâu. Tránh sử dụng các loại hoa tạp, hoa dại.
Trong khi hành lễ
Đi qua tam quan đúng thứ tự
Nhiều ngôi chùa có cửa tam quan, bao gồm ba cửa được bố trí cạnh nhau, với cửa lớn nhất nằm ở giữa. Theo quy tắc, khi bước vào chùa, bạn nên đi qua cửa Giả Quan (cửa bên phải) và khi ra về, hãy đi qua cửa Không Quan (cửa bên trái). Cửa Trung Quan (cửa ở giữa) thường chỉ dành cho các bậc cao tăng, những người đỗ đạt cao hoặc Thiên tử; người bình thường nên tránh đi qua cửa này.
Lễ bái đúng thứ tự
Sau khi vào chùa, bạn nên thực hiện lễ bái theo trình tự từ gian bên trái trước, sau đó đến các gian ở giữa và cuối cùng là các gian bên phải, tạo thành một vòng quanh chùa. Thứ tự này tượng trưng cho đạo lý thuận theo lẽ tự nhiên (chiều kim đồng hồ) trong Phật Giáo.
Không sắm sửa vàng mã, tiền vàng để lễ Phật
Tại nhiều ngôi chùa ở Việt Nam, ngoài việc thờ Phật, còn có thờ các vị nhân thần như các vị thánh trong đạo Mẫu. Trong trường hợp này, bạn nên thực hiện lễ bái trước các bức tượng Phật tổ và Tam bảo, sau đó mới tiến hành lễ bái trước các vị thánh của các tín ngưỡng khác.
Vị trí đứng khi hành lễ
Khi thắp hương và thực hiện các nghi lễ, bạn cần lưu ý không đứng ngay chính giữa điện, trước tượng Phật hoặc Tam bảo. Thay vào đó, hãy đứng chếch sang một bên để thể hiện sự tôn kính đối với Phật tổ và các vị thánh thần.
Khi vào chùa, lễ bái Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) là một nghi thức quan trọng. Người đi lễ nên quỳ xuống, thực hiện tư thế “năm vóc gieo đất” (trán, hai khuỷu tay và hai đầu gối chạm đất), khấn nguyện những điều ước trong tâm, sau đó lạy ba lạy.
Đi lễ chùa phải hành lễ Phật tổ và Tam bảo trước sau đó mới hành lễ trước các vị thánh của các tín ngưỡng khác
Tâm từ bi, vì mọi người, không vì bản thân
Khi đến chùa lễ Phật, hãy giữ tâm hồn an nhiên, thanh thản, tránh mang nặng những mưu cầu về công danh, tài lộc. Quan niệm rằng việc cúng nhiều lễ vật sẽ được Đức Phật phù hộ là không đúng với giáo lý nhà Phật.
Khi thắp hương cầu nguyện, điều lý tưởng nhất là cầu bình an cho tất cả chúng sinh, không chỉ riêng cho bản thân hay gia đình. Giáo lý Phật Giáo luôn đề cao lòng từ bi. Do đó, không chỉ khi đến chùa mà trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta cũng cần thực hành lòng từ bi trong suy nghĩ và hành động.
Khi hành lễ không nên đứng chính diện
Sau khi hành lễ
Sau khi hoàn tất các nghi lễ, việc bỏ tiền công đức và lễ vật nên được thực hiện tại khu vực hòm công đức. Cần tránh đặt tiền trực tiếp lên hương án ở chính điện, điều này có thể gây mất mỹ quan và sự trang nghiêm của không gian thờ cúng.
Theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự TƯ Giáo hội Phật giáo Việt Nam, số tiền công đức ít hay nhiều không quá quan trọng, điều cốt yếu là giữ tâm trong sáng. Tuy nhiên, tiền công đức nên được đặt đúng vào hòm công đức để đảm bảo việc bảo quản và sử dụng đúng mục đích. Việc đặt tiền hoặc nhét tiền lẻ lên tay tượng Phật không chỉ làm mất đi sự tôn nghiêm của nơi thờ cúng, không thể hiện được lòng thành kính, mà còn có nguy cơ khiến số tiền đó bị thất lạc hoặc không được sử dụng đúng mục đích.
Để hiểu rõ hơn về những nghi thức và ý nghĩa sâu sắc của việc đi lễ chùa, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
