Nỗi lo lắng khi con cái ốm đau hay gặp khó khăn trong cuộc sống khiến nhiều bậc cha mẹ tìm đến các phương thức tâm linh cổ xưa. Phong tục gửi gắm con vào cửa Thánh không chỉ là lời cầu xin sự bảo hộ mà còn ẩn chứa những ước nguyện sâu sắc về tương lai an lành. Khám phá ý nghĩa đằng sau nghi lễ này và hành trình <a href="Chiasedaophat“>Chiasedaophat để tìm hiểu về những giá trị văn hóa độc đáo.
Tục Bán Khoán Con: Khi Cha Mẹ Gửi Gắm Con Vào Cửa Thánh
Trong hành trình làm cha mẹ, việc nuôi dạy một đứa con khôn lớn, khỏe mạnh luôn là niềm trăn trở lớn. Đặc biệt, theo quan niệm dân gian, những đứa trẻ “khó nuôi”, hay ốm đau, hoặc sinh vào những ngày được cho là đặc biệt như “trai mùng một, gái hôm rằm” thường khiến cha mẹ lo lắng. Để hóa giải những lo âu này, một phong tục lâu đời đã ra đời và tồn tại đến ngày nay: tục “bán khoán con” vào cửa Thánh hoặc gửi gắm cho người khác.
Về cơ bản, “bán khoán con” là một nghi lễ tâm linh, nơi cha mẹ nhờ cậy một người thân, hàng xóm hoặc đặc biệt là các vị Thánh, thần linh ở đền, chùa để bảo bọc, che chở cho đứa trẻ. Đây không phải là việc mua bán con cái theo nghĩa đen, mà là một hành động gửi gắm niềm tin, mong con được bình an, khỏe mạnh, tránh khỏi những điều không may mắn.
Vì Sao Cha Mẹ Chọn Bán Khoán Con?
Phong tục bán khoán con thường xuất phát từ những lý do sâu sắc về mặt tâm linh và mong ước của cha mẹ:
- Con cầu con khấn: Đối với những đứa trẻ là con trai, hoặc là kết quả của những lời cầu tự thành tâm, cha mẹ thường lo sợ con sẽ yểu mệnh, khó nuôi. Việc bán khoán được xem là cách để “đổi vía”, giúp con thoát khỏi số phận trắc trở.
- Xung khắc với cha mẹ: Theo quan niệm dân gian, một số đứa trẻ có thể xung khắc về tuổi, mệnh với cha mẹ ruột, dẫn đến việc hay ốm đau, quấy khóc. “Ly tổ” (xa rời tổ ấm ban đầu) bằng cách bán khoán được tin là sẽ hóa giải được sự xung khắc này.
- Bệnh tật khó nuôi: Những đứa trẻ sinh ra yếu ớt, thường xuyên bệnh tật cũng là một lý do phổ biến để cha mẹ tìm đến tục bán khoán, mong cầu sự che chở từ thế lực siêu nhiên.
Nghi Thức Bán Khoán Con Vào Cửa Thánh
Tại miền Bắc Việt Nam, tục bán khoán con vào cửa Thánh thường diễn ra tại các đền thờ, đặc biệt là Đền Kiếp Bạc (tỉnh Hải Dương), nơi thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo. Ngày nay, nghi lễ này có thể được thực hiện ở bất kỳ nơi nào có phối tự thờ Đức Thánh Trần hoặc các vị thần linh khác được tin là linh thiêng.
Quy trình nghi lễ thường bao gồm các bước sau:
- Sắm lễ vật: Cha mẹ chuẩn bị một mâm lễ tươm tất gồm xôi, gà, vàng nhang, hoa quả và một tờ sớ trình bày nguyện vọng xin bán khoán con cho Đức Thánh Trần hoặc vị thần linh được thờ.
- Đổi họ tên: Ngay sau khi cúng xong tại đền, cha mẹ thường đổi họ tên cho con. Ví dụ, nếu tên khai sinh là Phạm Văn X., đứa trẻ có thể được gọi là Trần Quốc Y (lấy họ Trần Quốc của nhà Trần). Thậm chí, một số gia đình còn đổi cả ngày tháng, năm sinh theo ngày bán khoán để “đổi số”.
- Nghi thức “bỏ con”: Sau khi cúng bái, cha mẹ ruột sẽ đặt đứa trẻ trước cửa đền hoặc một địa điểm đã định. Một người được chọn trước (thường là người hợp vía, hợp tuổi với đứa trẻ) sẽ đến bế đứa bé về nuôi dưỡng, tượng trưng cho việc đứa trẻ đã được Thánh nhận nuôi hoặc được chuyển giao cho người khác chăm sóc.
Cuộc Sống Của Đứa Trẻ Sau Khi Bán Khoán
Sau khi được bán khoán, đứa trẻ có thể được gửi gắm trong vài ngày tượng trưng hoặc sống cùng gia đình nuôi trong một số năm nhất định, tùy thuộc vào lời khấn nguyện ban đầu. Trong giai đoạn này, đứa trẻ được xem là “con của Thánh” hoặc con của gia đình nuôi, và được hưởng sự chăm sóc đặc biệt:
- Được nuông chiều: Cả cha mẹ ruột và gia đình nuôi đều kiêng kỵ việc đánh mắng hay răn dạy quá nghiêm khắc, vì cho rằng đó là đánh con của Thánh. Đứa trẻ thường được cưng chiều, ăn mặc đầy đủ, thậm chí hơn cả những đứa trẻ khác trong nhà.
- Biện pháp bảo vệ tâm linh: Nhiều gia đình còn cẩn thận xỏ một bên lỗ tai trái cho con trai để đeo bông giả gái. Đây là một tập tục nhằm đánh lừa ma quỷ, khiến chúng không nhận ra và bắt đi đứa trẻ.
- “Ba cha hai mẹ”: Đứa trẻ bán khoán sẽ có ba người cha (cha ruột, cha nuôi và cha đỡ đầu là Đức Thánh Trần hoặc vị thần linh khác) và hai người mẹ (mẹ ruột và mẹ nuôi). Điều này thể hiện sự gắn kết và trách nhiệm của nhiều bên trong việc bảo vệ, nuôi dưỡng đứa trẻ.
Lễ Chuộc Con Về
Khi thời hạn bán khoán đã hết (thường là khi đứa trẻ đủ một giáp – 12 năm, hoặc theo lời khấn nguyện), gia đình đứa trẻ sẽ thực hiện nghi lễ chuộc con về. Họ lại chuẩn bị mâm lễ vật tương tự như khi bán khoán, đến đền để khấn xin được đưa con về nhà cha mẹ đẻ nuôi dạy. Sau nghi lễ này, đứa trẻ mới được gọi bằng tên thật đã khai sinh và được gia đình dạy dỗ như những đứa trẻ bình thường khác, chính thức trở về với tổ ấm ban đầu dưới sự bảo bọc trọn vẹn của cha mẹ ruột.
Tục bán khoán con, dù mang màu sắc tâm linh huyền bí, vẫn là một nét đẹp văn hóa thể hiện tình yêu thương vô bờ bến và sự hy sinh của cha mẹ dành cho con cái, mong muốn con mình luôn được bình an, khỏe mạnh và hạnh phúc trong cuộc đời.
Khám phá sâu hơn về ý nghĩa và cách thực hành của tục bán khoán con, cũng như những câu chuyện tâm linh thú vị khác tại chuyên mục Tâm linh.
