Trong thế giới tâm linh đầy huyền bí, tỏi luôn được xem là một phương thuốc dân gian hiệu quả để xua đuổi tà khí. Liệu quan niệm này có cơ sở, và cách nhìn của Phật giáo về vấn đề này ra sao? Hãy cùng Website Chia sẻ Đạo Phật khám phá những bí ẩn xung quanh việc tỏi có thực sự khiến ma quỷ kiêng kỵ.
Từ bao đời nay, những câu chuyện về thế giới tâm linh và cách đối phó với ma quỷ luôn là đề tài đầy bí ẩn, thu hút sự quan tâm của nhiều người. Trong dân gian, tỏi và ớt thường được truyền tai là những vật dụng có khả năng xua đuổi tà ma. Thế nhưng, liệu quan niệm này có thực sự đúng, và dưới góc nhìn của Phật pháp, ma quỷ có thực sự sợ tỏi? Bài viết này sẽ đi sâu khám phá những quan niệm dân gian và lời dạy của Phật giáo về vấn đề này, đồng thời tổng hợp những yếu tố mà dân gian cho rằng ma quỷ kiêng kỵ.
1. Ma có sợ tỏi theo quan niệm dân gian và Phật pháp?
Sự tồn tại của vong hồn hay cô hồn vẫn là một câu hỏi lớn, song song với đó là những nghi vấn về quan niệm dân gian cho rằng tỏi có thể xua đuổi ma quỷ. Người ta thường bỏ tỏi dưới gối, hoặc cho trẻ sơ sinh đeo tỏi khi ra đường với niềm tin rằng ma quỷ sẽ không dám lại gần. Chính vì lý do này mà trong các ngày cúng giỗ hay lễ Tết, những món ăn trên ban thờ thường kiêng kỵ tỏi. Theo quan niệm của các cụ xưa, việc nấu tỏi trong đồ cúng sẽ khiến tổ tiên không thể về thụ hưởng, bởi tỏi có tính âm. Người xưa cho rằng thế giới âm dương tồn tại nguyên lý “âm chống âm, dương đẩy dương”, do đó ma tà, quỷ quái thuộc “thế giới âm” sẽ kỵ với tỏi.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Phật pháp, việc ăn tỏi lại mang ý nghĩa khác biệt, thậm chí được cho là “tiếp tay làm nô lệ cho ma quỷ”. Trong bài giảng về pháp tu Lăng Nghiêm Đại Định của Hòa Thượng Kim Cang Tử, có đoạn: “Phật dạy: Này A Nan, 12 loài chúng sinh trong thế giới không thể tự toàn, phải nương theo bốn cách ăn uống và an trụ; nghĩa là nương theo đoạn thực, tư thực và thức thực; vậy nên Phật bảo tất cả chúng sinh ăn thức lành thì sống, ăn thức độc thì chết.
Vậy những chúng sinh cầu Tam ma đề, nên dứt bỏ năm thứ rau cay trong thế gian. Năm thứ rau cay này ăn chín thì phát lòng dâm, ăn sống thì thêm lòng giận. Những người ăn rau cay đó, ở trên thế giới dù biết giảng thuyết 12 bộ kinh, thiên tiên 10 phương hiềm vì hôi hám đều phải tránh xa. Các loài ngã quỷ, nhân trong lúc người kia ăn rau cay, đến liếm môi mép người đó, mà người đó thường ở lẫn với quỷ cùng chỗ, phúc đức ngày càng tiêu hao, thường lâu không được lợi ích.
Người ăn rau cay tu phép đại lực ma vương, nhân được dịp đó hiện ra thân Phật đến thuyết pháp cho người kia nghe, dèm pha cấm giới, khen ngợi dâm lạc, tức giận, si mê, đến khi mạnh chung, tự thân người ấy làm họ hàng cứu ma vương, khi hưởng thụ phúc hết rồi thì sa vào địa ngục vô gián, A Nan, người tu đạo Bồ đề phải đoạn hẳn năm thứ rau cay ấy gọi là điện thứ tu hành tăng tiến thứ nhất“.
Theo đó, không chỉ tỏi mà “ngũ vị tân” – năm loại gia vị có mùi cay nồng – đều được các Phật tử khuyên không nên ăn. Ngũ vị tân bao gồm: hành (cách thông), hẹ (từ thông), tỏi (đại toán), kiệu (lan thông) và hưng cừ (một loại gia vị có hình dáng và mùi vị tương tự củ nén, không phổ biến ở Trung Quốc và Việt Nam).
Dưới góc nhìn của Phật giáo, ma quỷ không hề sợ tỏi. Ngược lại, việc ăn tỏi và các loại ngũ vị tân khác không chỉ không tốt cho việc tu hành mà còn có thể “kéo ma quỷ tới” do làm tâm trí xao nhãng, dễ sinh tham lam, sân hận. Từ đó, việc kiêng tỏi trong đồ thờ cúng đơn giản là để giữ cho tâm người cúng và người đã khuất được thanh tịnh, an lành, chánh niệm, chứ không phải với mục đích trừ ma.
2. Những yếu tố mà ma quỷ được cho là kiêng kỵ trong dân gian
Bên cạnh những tranh cãi về tỏi, dân gian còn lưu truyền nhiều quan niệm khác về những thứ mà ma quỷ sợ hãi. Đây là những yếu tố được cho là có khả năng xua đuổi tà khí, bảo vệ con người khỏi sự quấy nhiễu của thế lực siêu nhiên.
Ánh sáng Mặt trời
Trong quan niệm “hai cõi âm dương”, người và quỷ thường không thể giao du qua lại. Ranh giới lớn nhất giữa hai cõi này chính là ánh sáng Mặt trời. Con người hoạt động vào ban ngày, dưới ánh nắng rực rỡ, còn Mặt trời lại là thứ mà ma quỷ khiếp sợ nhất. Giữa thanh thiên bạch nhật, mọi ma quỷ đều không có nơi ẩn náu. Do đó, khi Mặt trời sắp ló rạng, ma quỷ thường vội vàng bỏ chạy.
Tiếng gà gáy
Tiếng gà gáy được cho là khiến ma quỷ co rút, hoảng loạn và vô cùng khiếp sợ. Quan niệm này có thể bắt nguồn từ câu “gà gáy trời sẽ sáng”. Ma quỷ thuộc âm, sợ ánh sáng Mặt trời (thuộc dương). Gà gáy báo hiệu Mặt trời sắp ló rạng, đồng nghĩa với việc ma quỷ không còn chỗ ẩn náu. Vì vậy, gà được xem là loài vật mà ma quỷ kiêng kỵ.
Gương
Trong một số quan niệm dân gian, gương được cho là có khả năng phản chiếu hình ảnh của ma quỷ. Những người “có duyên” hoặc bị vong theo, vong nhập, khi soi gương có thể nhìn rõ hình ảnh của vong hồn, từ đó dễ dàng đối thoại hoặc yêu cầu chúng rời đi. Ma quỷ được cho là sợ hãi khi hình ảnh của mình bị phản chiếu và bị con người nhận ra, cảm thấy kinh sợ. Điều này cũng giúp người bị ảnh hưởng nhận thức được tình trạng của mình và đấu tranh giành lại quyền làm chủ thân xác, trí tuệ.
Lửa
Ánh lửa từ ngọn lửa đang cháy, dù không mạnh mẽ bằng ánh sáng Mặt trời, nhưng cũng có sức uy hiếp lớn đối với ma quỷ. Dân gian tương truyền, buổi tối khi đi đường, nếu gặp phải ma quỷ, chỉ cần đốt một cây đuốc sẽ dọa chúng sợ hãi mà bỏ chạy. Khi không có mồi lửa, việc dùng tay vò đầu tóc cũng được cho là có thể tạo ra đốm sáng nhỏ, đủ để xua đuổi tà ma. Phần lớn ma quỷ được cho là sợ ánh lửa. Bởi vậy, dân gian thường dùng cách đốt lửa để trừng trị hoặc xua đuổi ác quỷ.
Tiếng nổ
Khi thanh gỗ, tre trúc khô bị đốt cháy và dập tắt, chúng thường phát ra những tiếng nổ “Bộp! Bộp!”. Người ta tin rằng những tiếng nổ này cũng khiến ma quỷ kinh sợ. Trong dân gian, việc đốt pháo để xua đuổi tà ma vào các dịp lễ Tết hay sự kiện quan trọng chính là dựa trên phong tục này.
Màu đỏ
Màu đỏ được coi là biểu tượng của sự sống, năng lượng và may mắn trong nhiều nền văn hóa, đồng thời cũng là màu sắc mà ma quỷ không dám chạm vào. Vì vậy, dân gian thường dùng vải đỏ hoặc các vật phẩm có màu đỏ để xua đuổi tà ma, cầu mong bình an.
Đèn
Đèn, đặc biệt là đèn dầu thời xưa, phát ra ánh sáng tương tự như Mặt trời, dù cường độ yếu hơn. Ánh sáng này được coi là một yếu tố khiến ma quỷ phải khiếp sợ và tránh xa.
Mặt dây chuyền tâm linh
Những mặt dây chuyền bằng bạc, đặc biệt là những mẫu thiết kế hình Đức Phật Thích Ca, Phật Dược Sư hay các vị Bồ Tát, thường được coi là bùa hộ mệnh mang lại bình an. Mỗi vị Phật, Bồ Tát đều gắn liền với những sức mạnh và niềm tin riêng, luôn mong muốn giúp chúng sinh thoát khỏi bể khổ, sống hướng thiện. Việc đeo trang sức tâm linh giống như mang theo một lời cầu nguyện, một sự bảo hộ từ các đấng linh thiêng.
Gạo
Gạo được cho là có tác dụng xua quỷ tránh tà trong nhiều vùng dân gian. Một phong tục phổ biến là sản phụ khi đầy tháng, trên đường về nhà mẹ đẻ, mỗi lần đi qua một giao lộ đều cần phải rải một nắm gạo. Nếu không thực hiện, người ta tin rằng ma quỷ có thể quấy phá hoặc làm hại.
Thái độ dứt khoát khi đối diện
Một số quan điểm cho rằng, giống như loài vật, hồn ma được nuôi dưỡng bởi nỗi sợ hãi của con người. Hầu hết các trường hợp hồn ma quấy nhiễu thường chỉ gây khó chịu hoặc cảm giác bất an, hiếm khi gây hại vật lý. Khi cảm thấy bị hồn ma quấy phá, việc nói chuyện trực tiếp với giọng điệu dứt khoát, nghiêm khắc nhưng không ác ý có thể hữu ích. Hồn ma có thể là phần linh hồn còn sót lại của những người đã khuất, và cái chết của họ có thể đã là một bi kịch.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là rất ít hồn ma (nếu có) gây nguy hại. Thông thường, tốt nhất là để chúng yên, coi chúng như một vị khách lạ nếu đôi lúc họ gây phiền toái. Kết lại, dù có nhiều quan niệm dân gian về những thứ ma quỷ sợ hãi, Phật pháp lại nhấn mạnh rằng ma quỷ chỉ có thể quấy nhiễu khi con người có tâm bất chính, chiêu mời chúng đến. Đối với một người sống cuộc đời lành mạnh, gieo điều thiện, một lòng kính ngưỡng Thần Phật và đặc biệt là những người tu luyện chân chính, tâm hồn thanh tịnh, thì sẽ không có ma quỷ nào dám quấy nhiễu hay làm hại. Sức mạnh nội tâm và lòng từ bi mới chính là lá chắn vững chắc nhất.
Khám phá sâu hơn về những quan niệm dân gian và lời dạy Phật giáo về ma quỷ cùng tỏi, và tìm hiểu thêm những điều có thể xua đuổi tà khí trong chuyên mục Tâm linh.
