Hình ảnh Đức Phổ Hiền Bồ Tát trên voi trắng sáu ngà không chỉ là biểu tượng sức mạnh mà còn là lời nhắc nhở về con đường tu tập tinh tấn qua Lục độ. Bài viết sẽ cùng bạn khám phá sâu hơn về 10 đại nguyện của Ngài, được Thầy Thích Trúc Thái Minh chia sẻ, giúp mỗi người lan tỏa lòng kính trọng và khiêm hạ trong cuộc sống hàng ngày, hướng đến sự thành tựu quả vị như được chia sẻ trên Website Chia sẻ Đạo Phật.
Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi trên voi trắng sáu ngà, biểu tượng cho sức mạnh và sự cống hiến cho đời. Sáu ngà voi tượng trưng cho Lục độ: bố thí, nhẫn nhục, trì giới, tinh tấn, thiền định và trí tuệ. Ngoài ra, Bồ Tát Phổ Hiền còn được biết đến với 10 đại nguyện.
Bài viết này, kính mời quý Phật tử và bạn đọc cùng lắng nghe những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh về 10 hạnh nguyện của Ngài.
1. Kính lễ chư Phật
Hạnh nguyện đầu tiên là kính lễ tất cả chư Phật trong ba đời: quá khứ, hiện tại và vị lai. Đức Phật Thích Ca đã chỉ dạy rằng: “Tất cả chúng sinh đều có Phật tính”. Tuy nhiên, do vô minh và vọng tưởng, chúng ta chưa nhận ra mình và những người xung quanh đều tiềm ẩn Phật tính. Do đó, ngoài việc lễ bái Đức Phật, mỗi người chúng ta cần thể hiện sự kính trọng và tôn kính lẫn nhau. Khi gặp gỡ, đến chùa, hãy khởi tâm cung kính, tôn trọng mọi người. Hãy lan tỏa hạnh kính trọng này đến bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm và tất cả những người xung quanh, dù họ là ai, từ người ăn xin đến trẻ nhỏ. Luôn giữ tâm khiêm hạ và tôn trọng. Thực hành hạnh nguyện này mỗi ngày chính là học theo hạnh của Đức Phổ Hiền Bồ Tát, hướng đến sự thành tựu quả vị Phật trong tương lai.
Chư Tôn đức Tăng chùa Ba Vàng hướng tâm về Tam Bảo
2. Xưng tán Như Lai
Xưng tán Như Lai nghĩa là ca ngợi, tán thán Như Lai. Như Lai chính là tâm tính giác ngộ, là bản thể Phật tâm vốn có sẵn trong mỗi chúng sinh, bất kể người tốt hay kẻ xấu. Khi chúng ta giác ngộ và quay về với chân tâm thanh tịnh, chúng ta đều có thể ca ngợi bản tâm đó. Là Phật tử, chúng ta không nên tán dương những điều sai trái, dối trá. Thay vào đó, hãy xưng tán những điều giúp ta giác ngộ, quay về với chân tâm thanh tịnh, trong sạch.
3. Quảng tu cúng dường
“Quảng” mang nghĩa là rộng lớn. “Quảng tu cúng dường” thể hiện tâm nguyện cúng dường một cách rộng khắp, không giới hạn, không ích kỷ, không tính toán thiệt hơn. Cúng dường lớn không nhất thiết phải là vật chất giá trị mà cốt yếu nằm ở tâm lượng, ở sự dám xả bỏ. Phước báu thực sự tùy thuộc vào tâm lượng, chứ không hoàn toàn vào phẩm vật cúng dường. Một hạt cơm bố thí cho kiến với tâm Ba-la-mật cũng mang lại phước vô lượng. Ngược lại, dù mang cả kho gạo đến chùa cúng dường nhưng nếu khởi tâm kiêu mạn, khoe khoang, đòi hỏi người khác làm theo ý mình thì đó chỉ là sự trao đổi, không còn là tâm cúng dường chân chính. Cúng dường như vậy mang tính hạn hẹp, có tính toán và không đem lại phước báu lớn.
4. Sám hối nghiệp chướng
Thời khóa sám hối Ngũ Bách Danh của chư Tăng Ni, Phật tử chùa Ba Vàng
Đức Phật sở hữu 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp và hào quang rực rỡ. Thân thể chúng ta hiện tại là kết quả của nghiệp đã tạo ra từ nhiều kiếp. Do đó, việc sám hối nghiệp chướng là vô cùng cần thiết để tiêu trừ nghiệp lực, giúp các tướng tốt dần hiện rõ. Học hạnh của Đức Phổ Hiền là thực hành sám hối liên tục, trong từng tâm niệm. Ngay khi khởi lên một ý nghĩ ác, cần lập tức sám hối, soi xét lại tâm mình, nhận diện và kiểm soát từng ý nghĩ, không để tâm ác khởi lên. Đây chính là tâm tâm, niệm niệm sám hối.
Các bậc Bồ Tát, Thánh hiền sám hối đến mức chảy máu mắt, chảy máu chân lông. Chúng ta, khi quỳ trước Phật đài hay trước chư Tăng, cần sám hối bằng tất cả sự tha thiết, ăn năn từ tận đáy lòng. Chỉ khi đó, tội lỗi mới có cơ hội tiêu trừ. Sám hối chỉ bằng lời nói suông, rồi ngày mai lại tiếp tục tạo nghiệp thì không thể nào hết tội. Học theo hạnh của Đức Phổ Hiền là thực hành sám hối một cách chân thật, thành tâm mỗi ngày.
5. Tùy hỷ công đức
“Tùy” nghĩa là đi theo, “hỷ” là vui vẻ, hoan hỷ. “Công đức” là chỉ tất cả các việc phước lành, việc tu tâm. Học hạnh tùy hỷ công đức của Đức Phổ Hiền, nghĩa là khi thấy ai làm được việc thiện lành, tốt đẹp, chúng ta vui vẻ, hoan hỷ theo, không sinh tâm đố kỵ, ganh ghét. Trong tâm chúng sinh thường ẩn chứa sự ganh ghét, đố kỵ. Khi thấy người khác tài giỏi, thành đạt, giàu có, xinh đẹp, sang trọng, hay tu hành tinh tấn, đức hạnh hơn mình, chúng ta dễ sinh tâm khó chịu. Loại bỏ tâm ganh ghét, đố kỵ là điều rất khó khăn nhưng lại mang lại công đức lớn lao. Thay vì ganh ghét, hãy tùy hỷ công đức của người khác. Đức Phật dạy rằng, người biết tùy hỷ công đức có phước báu lớn tương đương người tạo ra công đức đó. Ví dụ, khi bạn mình phát tâm cúng dường Tam Bảo, nếu ta hoan hỷ, phấn khởi, ta sẽ nhận được phước bằng với bạn mình. Ngược lại, nếu chê bai, cạnh khóe việc cúng dường của bạn, ta sẽ mất hết phước báu vì đố kỵ với người có phúc.
6. Thỉnh Phật chuyển Pháp
Bánh xe Phật Pháp lần đầu tiên được Đức Phật Thích Ca chuyển động tại vườn Lộc Uyển khi Ngài thuyết giảng cho năm anh em Kiều Trần Như, và bánh xe này đã lăn bánh đến ngày nay. Học theo hạnh của Đức Phổ Hiền Bồ Tát, chúng ta cần thỉnh cầu quý Thầy giảng Pháp để bánh xe Pháp tiếp tục lăn chuyển. Người biết thỉnh Pháp có công đức vô cùng to lớn. Trong các loại cúng dường, bố thí, thì bố thí, cúng dường Pháp là cao quý nhất, bởi chỉ có giáo Pháp của Phật mới giúp chúng ta hóa giải mọi khổ đau, phiền não. Một bài Pháp được giảng ra không chỉ giúp chúng ta mà còn giúp cả quỷ Thần vô hình nghe pháp, khai tâm mở trí, nhận được điều tốt lành. Do đó, việc thỉnh Pháp có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Giáo Pháp của Phật là tôn quý, không phải là món hàng để mua bán. Nếu không có người thỉnh cầu, chư Tăng cũng khó có thể thuyết giảng.
Vị Phạm Thiên Sahampati thỉnh Đức Phật thuyết Pháp độ chúng sinh khi Đức Phật thành đạo
Với công đức lớn lao của việc thỉnh Pháp, chúng ta nguyện khi sinh ra ở bất cứ đâu cũng sẽ luôn là người thành tâm, tha thiết thỉnh cầu chư vị Pháp Sư lên thuyết giảng cho đại chúng. Như vậy, bánh xe Pháp sẽ tiếp tục được vận hành, luân chuyển và Phật Pháp sẽ lan tỏa rộng rãi khắp muôn nơi.
7. Thỉnh Phật trụ thế
Trong lịch sử Phật giáo, Đức Phật từng có thể kéo dài thọ mạng của mình theo nguyện lực. Tuy nhiên, do Tôn giả A Nan bị Ma Ba Tuần che mắt nên đã không kịp thỉnh cầu Đức Phật trụ thế. Vì nhân duyên đó, Đức Phật biết Ngài đã hết duyên với thế gian và đã nhập Niết Bàn theo lời thỉnh của Ma Ba Tuần.
Từ câu chuyện này, chúng ta nguyện khi sinh ra ở đâu có Đức Phật tại thế, chúng ta sẽ kính thỉnh Ngài trụ thế lâu dài. Trong thời hiện tại, khi không còn Đức Phật tại thế, chúng ta nguyện cầu cho các bậc Hòa thượng, Cao Tăng đại đức sống lâu, để Phật Pháp được hưng thịnh và chúng sinh có nơi nương tựa. Dù các Ngài cũng không thể trụ thế mãi mãi, nhưng tâm nguyện mong cầu các bậc tôn túc sống lâu dài cũng mang lại phước báu chân thành của nguyện Thỉnh Phật trụ thế.
8. Thường theo học Phật
Nguyện “Thường theo học Phật” hay “Thường tùy Phật học” nghĩa là luôn lắng nghe và thực hành theo lời dạy của Đức Phật. Chư Tăng là những người thay Đức Phật giáo hóa chúng ta. Khi các Thầy chỉ dạy điều gì, chúng ta cần ứng xử, thực hành và tu tập đúng theo lời dạy đó. Noi gương Đức Phật, học theo hạnh của Ngài chính là thực hành nguyện Thường theo học Phật.
9. Hằng thuận chúng sinh
“Tùy thuận” hay “hằng thuận” nghĩa là đi theo, hòa hợp. Chúng sinh có nhiều căn cơ, chủng tính và tập khí khác nhau. Do đó, người học Phật cần học hạnh tùy thuận. Tuy nhiên, để tùy thuận chúng sinh, chúng ta cần có phương tiện và năng lực. Nếu thiếu phương tiện, thiếu năng lực, chúng ta khó có thể tùy thuận.
Chúng ta cần hiểu rõ mình và hiểu rõ người. Ví dụ, khi gặp người nóng giận, trước tiên cần tùy thuận để cơn giận của họ lắng xuống rồi mới nói chuyện. Hoặc khi gặp người tham lam, có thể nhường phần ăn của mình để chia sẻ với họ. Vì chúng sinh có nhiều căn tính khác nhau nhưng ai cũng có Phật tâm, nên chúng ta không bỏ rơi ai. Ai cũng có thể tu học Phật pháp. Do đó, cần khéo léo dùng phương tiện, biết tùy thuận để dẫn dắt người khác vào đạo, giúp đỡ nhau cùng tiến tu. Khi chúng ta biết tùy thuận, Phật Pháp mới có thể hưng thịnh.
10. Hồi hướng khắp tất cả
“Hồi hướng khắp tất cả” nghĩa là chúng ta đem tất cả công đức lành từ việc tu tập hồi hướng cho khắp cả Pháp giới chúng sinh, dù là chúng sinh hữu tình hay vô tình, hữu hình hay vô hình, đều được thọ hưởng công đức. Tuyệt đối không nên nghĩ rằng phước báu này chỉ riêng mình hưởng. Nếu chỉ nghĩ cho riêng mình, không biết hồi hướng cho người khác, đó là tâm ích kỷ, tự tư, tự lợi.
Trên đây là những ý nghĩa cơ bản về mười nguyện lớn của Đức Phổ Hiền Bồ Tát. Hy vọng rằng, qua những chia sẻ của Thầy Thích Trúc Thái Minh, quý Phật tử và bạn đọc sẽ có thêm tri kiến đúng đắn trong việc tìm hiểu và tu học Phật Pháp, từ đó thực hành và áp dụng vào đời sống hàng ngày để gặt hái nhiều công đức và phước báu.
Mong rằng những chia sẻ về 10 hạnh nguyện của Đức Phổ Hiền Bồ Tát sẽ giúp quý bạn đọc có thêm định hướng trên con đường tu tập và khám phá sâu hơn về Đạo phật.
