Bảy bước chân đầu tiên của Đức Phật khi giáng trần không chỉ là sự kiện lịch sử mà còn ẩn chứa những ý nghĩa sâu xa về con đường giác ngộ. Mỗi bước đi trên đài sen thanh tịnh là biểu tượng cho trí tuệ và lòng từ bi, dẫn lối chúng sanh thoát khỏi vô minh. Hãy cùng khám phá hành trình thanh tịnh này trên chiasedaophat.com.
Đức Phật giáng trần với bảy bước chân trên đài sen, hướng nhìn bốn phương, và bước chân cuối cùng Ngài tuyên bố đạt đến Vô thượng giác. Bảy bước đi này tượng trưng cho trí tuệ, lòng từ bi, sự an lạc, và sự thanh tịnh, không vướng bụi trần, là con đường mà chư Phật đã đi và những người con Phật sẽ noi theo để đạt đến Giác ngộ.
Theo kinh Ưu Bà Di Pháp Môn Tịnh Hạnh, khi Bồ Tát đản sanh, bước đầu tiên Ngài nhìn về phương Đông, biểu thị vai trò dẫn đường tối thượng cho chúng sanh. Phương Đông tượng trưng cho bình minh tuệ giác, nơi chúng sanh có thể thoát khỏi bóng tối của dục vọng và vô minh để bước vào con đường giải thoát. Để làm được điều này, chúng sanh cần nương theo ánh sáng Tam bảo, trau dồi đạo đức và tri thức thông qua việc học hỏi, suy nghiệm và thực hành Chánh pháp. Trước khi trở thành bậc thánh nhân, mỗi người cần nỗ lực sống xứng đáng là một con người, bắt đầu bằng việc tu tập theo Nhân thừa. Bước chân này cần được đặt trên hoa sen để thể hiện sự thanh tịnh và trọn vẹn.
Mùa Phật đản về, hình ảnh Bảy đóa sen vàng nâng gót ngọc có mặt khắp nơi, gợi lên cho mỗi người con Phật niềm tự tín giác ngộ của tự thân.
Bước chân thứ hai, Đức Thế Tôn nhìn về phương Nam, mang đến sự mát mẻ và phước lành cho chúng sanh. Ngài nguyện làm ruộng phước màu mỡ để mọi người gieo trồng phước đức. Trong các ruộng phước, Tam bảo được xem là tốt nhất để hạt giống trí tuệ, từ bi và giải thoát nảy mầm. Khi đã vững vàng ở địa vị Nhân thừa, người con Phật tiếp tục nương tựa Tam bảo để chuyển hóa nghiệp lực và vun bồi phước điền. Việc thực hành chuyển hóa nghiệp ác của thân, khẩu, ý thành nghiệp thiện là vô cùng quan trọng. Đây là giai đoạn tu tập của Thiên thừa, tập trung vào việc dứt ác, làm lành và chuyển hóa mười nghiệp ác thành mười nghiệp lành. Bước chân này kế thừa bước chân đầu tiên, từ nền tảng quy y Tam bảo và thọ trì năm giới, tiến lên tu mười nghiệp thiện, thể hiện tinh thần “không làm các điều ác, chỉ làm các việc lành”. Tuy nhiên, để đoạn trừ hoàn toàn cội rễ phiền não và vô minh, cần nỗ lực mạnh mẽ hơn nữa. Do đó, bước chân thứ ba, nhìn về phương Tây, chỉ ra rằng đây là thân cuối cùng, chấm dứt vòng luân hồi sinh tử. Phương Tây tượng trưng cho sự tịch diệt, vắng lặng. Nội dung tu tập của bước chân này là chuyển hóa nghiệp hướng đến việc chấm dứt nghiệp và thoát ly sinh tử. Đây là bước chân của Thanh văn thừa, những bậc Thánh hướng đến sự giải thoát khỏi sinh tử. Bằng cách thiền định, kết hợp chỉ và quán, hướng tâm đến sự bất động, phát huy thiền quán duyên sinh, hành giả có thể chứng nghiệm tánh vô ngã của thân tâm và vạn pháp, thành tựu Tam vô lậu học, phá tan vô minh và chứng đắc quả vị A la hán.
Bước chân thứ tư đánh dấu sự khởi đầu của hạnh nguyện độ tha. Đức Phật nhìn về phương Bắc lạnh lẽo, tối tăm, để khai mở tuệ giác tối thượng cho chúng sanh. Sau khi đã giải thoát sinh tử, Bồ Tát không an trú trong Niết-bàn mà phát khởi bi nguyện nhập thế, cứu độ chúng sanh khổ đau. Ngài bước vào cuộc đời đầy vô minh, tham ái nhưng vẫn giữ tâm thanh tịnh, bước đi vững vàng trên hoa sen bất nhiễm. Bồ Tát sử dụng vô lượng phương tiện thiện xảo để cứu độ, quan trọng nhất là chỉ ra rằng con người có khả năng giác ngộ ngay trong cuộc đời này. Mỗi chúng ta đều có Phật tánh và khả năng thành Phật. Do vô minh sâu dày, chúng sanh thường không tin vào tâm giác ngộ vốn có của mình. Do đó, việc thị hiện sự chứng đắc tuệ giác vô thượng ngay trong đời sống ô trược là minh chứng hùng hồn nhất cho khả năng giác ngộ. Mặc dù con đường giác ngộ có thể kéo dài qua nhiều a-tăng-kỳ kiếp, nhưng việc đánh thức niềm tự tin giải thoát, khuyến khích chúng sanh tự thắp đuốc lên mà đi, nhận ra rằng Như Lai là Phật đã thành, còn chúng ta là Phật sẽ thành, chính là bi nguyện vĩ đại của bậc Giác ngộ.
Tiếp tục dấn thân vì lợi ích của chúng sanh, bước chân thứ năm đưa Ngài đến phương dưới, nơi có chúng sanh đang chịu khổ đau, ma chướng cần được hàng phục. Phương dưới tượng trưng cho những cảnh giới thấp kém, nơi chúng sanh phải chịu nhiều đau khổ, với tâm cang cường, hung dữ, ác độc, cố chấp, ti tiện và hẹp hòi. Những chúng sanh này cần được soi sáng bằng trí tuệ và tình thương, được tưới tẩm cam lồ. Việc hàng phục chúng ma thực chất là mang trí tuệ và tình thương đến cho họ. Sự khổ đau là đa dạng và trùng điệp, làm cho tâm hồn tăm tối và thân phận càng bi đát hơn. Càng đau khổ, oán thù càng chồng chất, sự đày đọa càng thêm vô tận. Bồ Tát dấn thân vào những nơi đau khổ, tối tăm, đầy hiểm nạn, nhờ đó mà tuệ giác, bản lĩnh và công hạnh của Ngài càng thêm thâm sâu. Bồ Tát Quán Âm luôn lắng nghe tiếng than khổ đau và tìm đến nơi cần cứu giúp. Bồ Tát Địa Tạng nguyện không an trú Niết-bàn cho đến khi chúng sanh hết khổ đau trong địa ngục.
Bước chân thứ sáu, Ngài nhìn lên phương trên, trở thành chỗ nương tựa cho trời và người. Sau khi đã hóa giải ma chướng và độ hóa những chúng sanh khó độ ở phương dưới, Ngài hướng đến những đối tượng cao hơn, có trí thức, hiểu biết và nhiều phước báo. Trời và người là những chúng sanh ít đau khổ hơn so với các cõi giới thấp hơn. Tuy nhiên, nếu không tích lũy và phát triển phước báo bằng cách tu tập theo chánh pháp, phước đức sẽ cạn kiệt và họ vẫn có thể đọa lạc. Hơn nữa, dù có phước báo, họ vẫn bị vô minh chi phối, tham ái ràng buộc và phiền não hoành hành. Do đó, trời và người cần nương tựa Tam bảo, tiếp nhận ánh sáng giác ngộ, phát huy tuệ giác vô ngã để “an trú tâm và hàng phục tâm”, hướng đến giải thoát tối hậu. Trong sáu cõi, trời và người có nhiều cơ hội thực hành Chánh pháp và thăng hoa tâm linh hơn các loài khác. Nương tựa Tam bảo, họ tìm ra con đường nương tựa chính mình, tự mình thắp đuốc lên mà đi.
Khi đã viên mãn tự giác, giác tha và giác hạnh, đó là lúc công hạnh viên mãn, thành Phật. Do đó, bước chân thứ bảy là bước chân cuối cùng, đánh dấu sự tròn đầy của công hạnh tự lợi và lợi tha. Ngài tuyên bố: “Ta là bậc đã tôn quý và tối thắng trong thế gian.” Đối với chúng sanh trong ba cõi, bất kỳ ai tu tập đạt đến viên mãn tự lợi và lợi tha đều là bậc tôn quý và thù thắng nhất. Kinh Tăng Chi Bộ I, phẩm Một người, mô tả: “Một người, này các Tỳ kheo, khi xuất hiện ở đời là xuất hiện một người, không hai, không có đồng bạn, không có so sánh, không có tương tợ, không có đối phần, không có người ngang hàng, không có đặt ngang bằng, Bậc tối thượng giữa các loài hai chân. Một người ấy là ai? Chính là Như Lai, bậc A la hán, Chánh đẳng giác.”
Thế Tôn đã đi qua bảy bước sen để thành Phật. Chúng ta, những người con Phật, đang và sẽ noi theo bảy bước chân ấy. Nguyện theo dấu chân xưa, thực hành tự độ và độ tha cho đến ngày công hạnh viên mãn. Mùa Phật đản về, hình ảnh Bảy đóa sen vàng nâng gót ngọc hiện diện khắp nơi, khơi dậy trong mỗi người con Phật niềm tự tin vào khả năng giác ngộ của tự thân. Chúng ta cũng đang bước đi trên hoa sen bằng sự nỗ lực tu tập, ứng dụng lời Phật dạy vào đời sống hàng ngày để từng bước đạt được giải thoát và an vui cho chính mình cũng như cho mọi người.
Mùa Phật đản về, hình ảnh Bảy đóa sen vàng nâng gót ngọc hiện diện khắp nơi, khơi dậy trong mỗi người con Phật niềm tự tin vào khả năng giác ngộ của tự thân. Để hiểu sâu hơn về con đường giải thoát này, hãy cùng khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
