Trong văn hóa Á Đông, hiện tượng cái chết nối tiếp nhau trong một gia đình luôn là nỗi ám ảnh và được lý giải theo nhiều góc độ. Bài viết này sẽ đi sâu vào bản chất của “trùng tang liên táng” dưới lăng kính khoa học, hé mở những nguyên nhân sâu xa theo quan điểm Phật giáo, đồng thời giới thiệu cách hóa giải thông qua Website Chia sẻ Đạo Phật.
Phân tích hiện tượng “Trùng tang liên táng” dưới góc nhìn khoa học
Trùng tang là gì và liệu có thật sự tồn tại?
Theo phong tục truyền thống của người Việt Nam và một số dân tộc Á Đông, khi một người qua đời, những người thân trong gia đình sẽ thực hiện nghi thức “chịu tang” để tưởng nhớ người đã khuất. Thời gian chịu tang thường kéo dài khoảng ba năm, sau đó sẽ làm lễ “xả tang”. Tuy nhiên, nếu trong thời gian chưa hoàn thành nghi lễ xả tang mà có thêm người thân khác qua đời, điều này được gọi là “trùng tang”. Nếu hiện tượng này xảy ra liên tục, chưa dứt người này lại tiếp nối người khác, thì gọi là “trùng tang liên táng”.
TS Vũ Thế Khanh – Tổng giám đốc Liên hiệp Khoa học công nghệ tin học ứng dụng UIA
Hiện tượng trùng tang liên táng đã được ghi nhận xảy ra ở nhiều nơi và nhiều thời điểm trong lịch sử nhân loại, cho thấy đây là một sự thật có thật. Theo quan điểm Phật giáo, mọi sự kiện xảy ra đều có nguyên nhân từ quá khứ, không phải do ngẫu nhiên, may rủi hay số phận đã được định đoạt.
Do đó, hiện tượng trùng tang là có thật và xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc tìm hiểu và phân biệt rõ từng loại nguyên nhân là cần thiết để có những biện pháp ứng xử phù hợp dựa trên Luật Nhân Quả, từ đó giải quyết triệt để hậu quả của trùng tang và mang lại sự an lành cho tang quyến.
5 nguyên nhân dẫn đến hiện tượng Trùng tang
1. Yếu tố môi trường, dịch bệnh, thiên tai, nhân tai, địch họa, chiến tranh
Một số trường hợp trùng tang xảy ra do các yếu tố khách quan như ổ dịch bệnh bùng phát, nguồn nước, không khí, thực phẩm bị ô nhiễm bởi hóa chất hoặc phóng xạ. Những tác động này có thể ảnh hưởng đến cả một gia đình, khu dân cư hoặc thậm chí một vùng rộng lớn. Nếu không được khoanh vùng và xử lý kịp thời, hiện tượng trùng tang liên táng có thể lan rộng.
- Thiên tai: Lũ lụt, sạt lở đất, bão, sóng thần có thể gây ra thảm họa cho nhiều gia đình hoặc cả cộng đồng.
- Nhân tai: Chiến tranh, xung đột, thù hằn giữa các gia đình, dòng tộc cũng có thể dẫn đến những hậu quả bi thảm.
- Tai nạn: Sự cố sập nhà, sập hầm, cháy nổ, tai nạn giao thông có thể cướp đi sinh mạng của nhiều người, gây ra thảm họa cho cả một cụm dân cư.
TS Vũ Thế Khanh trong buổi cúng chay tâm linh dâng ông bà tại Liên hiệp UIA Hà Nội sáng 15.2.2020
2. Tình trạng “tang gia bối rối” làm tăng xác suất rủi ro
Trong giai đoạn tang gia bối rối, khi các thành viên trong gia đình chìm trong đau khổ và mất bình tĩnh, họ dễ đưa ra những quyết định thiếu sáng suốt hoặc hành động bất cẩn. Điều này làm tăng nguy cơ gặp tai nạn, đặc biệt là tai nạn giao thông do thiếu tập trung. Tình trạng này thường được gọi là “hạn vận áo xám”.
Ngoài ra, sự mệt mỏi, căng thẳng khi lo liệu tang lễ, cùng với tâm lý hoang mang, sợ hãi, có thể làm suy giảm sức đề kháng, khiến người thân dễ mắc bệnh nặng hơn hoặc rơi vào trạng thái tiêu cực, làm tăng mức độ rủi ro về sức khỏe.
3. Yếu tố cộng nghiệp trong nhịp sinh học
Theo một số nhà khoa học, hiện tượng trùng tang có thể liên quan đến sự tương tác tần số sóng sinh học giữa những người cùng huyết thống. Khi một người qua đời, sóng sinh học của họ có thể ảnh hưởng đến những người thân còn sống, tạo ra các ảo giác, mộng mị hoặc thậm chí là “giao lưu” với linh hồn người đã khuất. Đồng hồ sinh học trong mỗi người có thể được kích hoạt và cộng hưởng khi gặp các biến cố.
Khi gia đình có người thân qua đời, thân quyến thường đau khổ, buồn bã, có người vì quá tiếc thương mà nguyện quyên sinh theo người thân đã mất.
Sóng sinh học này còn có thể ảnh hưởng đến cả vật nuôi và cây cối mà người đã khuất từng quan tâm chăm sóc. Theo lý giải của Phật giáo, những người cùng đầu thai vào một dòng họ thường có mối liên hệ nhân duyên hoặc nghiệp chướng từ các kiếp trước. Hiện tượng này được gọi là “cộng nghiệp”, tương tự như việc những sinh viên có cùng nguyện vọng và năng lực thường vào chung một trường đại học.
4. Sức mạnh của sự phát nguyện cá nhân
Nhiều bằng chứng khoa học và lịch sử đã chứng minh sức mạnh của ý nghĩ và sự phát nguyện. Ý nghĩ, đặc biệt là sự phát nguyện chân thành, có thể tác động đến thế giới vật chất khi tần số rung động đủ mạnh mẽ. Điều này giải thích cho sự ra đời của các thiết bị như điện não đồ, điện tâm đồ và tiềm năng phát triển của máy tính điều khiển bằng ý nghĩ.
Từ xa xưa, người phương Tây cũng đã nhận thức được sức mạnh của lời nguyện, lời thề. Các tôn giáo lớn trên thế giới đều nhấn mạnh vai trò của cầu nguyện và phát nguyện. Một ví dụ điển hình là lời thề nguyện “sống chết có nhau” của các đôi trai gái yêu nhau. Khi một người qua đời trước, người còn lại có thể cảm thấy bị ràng buộc bởi lời thề xưa và tìm cách quyên sinh theo, thay vì đổ lỗi cho yếu tố bên ngoài như giờ xấu hay thần trùng.
TS Vũ Thế Khanh trong buổi cúng chay tâm linh dâng ông bà tại Liên hiệp UIA Hà Nội sáng 15.2.2020
5. Yếu tố tâm linh và các mối liên hệ
Các yếu tố tâm linh trong gia đình, như việc động mồ mả, động long mạch, phạm phải điều cấm kỵ trong phong thủy, hoặc vi phạm luật nhân quả (phá đình chùa, sát sinh, gây chiến tranh, hủy hoại môi trường sống) cũng có thể dẫn đến hiện tượng trùng tang.
Xem bói, phong thủy, lịch số để xác định trùng tang: Có cơ sở hay không?
Việc các gia đình đi xem thầy bói, nhà ngoại cảm hoặc tra cứu lịch số sau khi có người thân qua đời để xác định giờ lành hay dữ là một lẽ thường tình. Những phương pháp này dựa trên kinh nghiệm dân gian, kiến thức cổ xưa hoặc năng lực tâm linh đặc biệt của một số cá nhân. Tuy nhiên, tính chính xác của việc xem bói có thể khác nhau tùy thuộc vào trình độ của thầy bói. Dù không hoàn toàn tin tưởng, nhiều người vẫn thực hiện để tìm kiếm sự cân bằng tâm lý và trấn an tinh thần cho các thành viên trong gia đình.
Cần phải hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến “trùng tang” thì việc thực hành các nghi thức cúng tế mới phù hợp và mới hiệu nghiệm được.
Nghi thức cúng tế để tránh trùng tang: Nên hay không?
Sau khi xem giờ mất, tùy thuộc vào lời phán của thầy bói, các gia đình có thể tiến hành các nghi lễ như “yểm bùa, cắt trùng, bắt trùng” hoặc “nhốt vong vào chùa”. Đây là những tín ngưỡng dân gian nhằm cầu xin sự giúp đỡ từ thế lực siêu nhiên để khắc phục nạn trùng tang. Tuy nhiên, hiệu quả của những nghi lễ này phụ thuộc vào nguyên nhân thực sự gây ra hiện tượng trùng tang.
Việc thực hành các nghi thức cúng tế chỉ thực sự hiệu nghiệm khi hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ của vấn đề. Nếu không, việc này có thể rơi vào mê tín dị đoan và không mang lại kết quả mong muốn.
Trùng tang liên táng: Khoa học hay mê tín dị đoan?
Hiện tượng trùng tang liên táng là có thật. Khi ta tìm ra nguyên nhân chính xác và có biện pháp khắc phục phù hợp, đó là khoa học. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào lời thầy bói để bày đặt ra các nghi lễ tốn kém, không có cơ sở khoa học, thì đó là mê tín dị đoan, dễ dẫn đến tình trạng “tiền mất tật mang” và tiếp tay cho những kẻ hành nghề bất chính.
Việc trùng tang liên táng là hiện tượng có thật, nếu ta tìm rõ nguyên nhân chính xác và khắc phục thì đó là khoa học.
Các phương pháp trấn yểm cắt trùng tang dân gian: Cơ sở nào?
Trong dân gian lưu truyền nhiều phương pháp đối phó với trùng tang như gửi vong lên chùa, sử dụng túi trấn trùng (chứa thần sa, chu sa, sương luật, địa liền), dùng nước cúng Phật tưới quanh mộ, hay các nghi thức yểm bùa, đóng cọc lên mộ, yểm đầu chó đen, dán bùa trong nhà, nhốt vong lên chùa, hoặc kiêng gọi tên con cháu, không lập bàn thờ người quá cố vì sợ vong về “bắt người”.
Tuy nhiên, việc xử lý trùng tang mà không tìm hiểu rõ nguyên nhân là hành động mù quáng, rơi vào mê tín dị đoan và không tuân theo luật nhân quả. Quá tin vào các phương pháp cúng bái, yểm bùa của thầy cúng mà quên đi luật nhân quả không chỉ dẫn đến tà đạo mà còn mang lại những hậu quả tai hại khôn lường.
Quan niệm về trùng tang: Áp đặt lên người đã khuất?
Việc quá coi trọng và tin sâu vào hiện tượng trùng tang liên táng có thể vô tình tạo áp lực và sự lên án đối với người đã khuất cũng như chính những người thân trong gia đình. Nếu không tìm hiểu rõ nguyên nhân, người ta thường đổ lỗi cho người quá cố, dẫn đến những hành vi mê tín và thiếu tôn trọng, bất hiếu.
Lời khuyên cho các gia đình
Để xử lý hiện tượng trùng tang, điều quan trọng là phải dựa trên luật nhân quả. Cần xác định rõ yếu tố nào gây ra hiện tượng trùng tang để có biện pháp khắc phục từ gốc rễ. Việc phân tích sâu hơn về vấn đề này sẽ được trình bày trong các bài viết tiếp theo dành cho Phật tử.
Xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ.
Để hiểu rõ hơn về những góc nhìn sâu sắc này và khám phá thêm những kiến thức hữu ích, mời quý vị độc giả tiếp tục tìm hiểu trong chuyên mục Đạo phật.
