Thấu hiểu sâu sắc lời dạy của Kinh Bát Nhã về bản chất của vạn vật là một hành trình vượt lên nhận thức thông thường. Thay vì nhầm lẫn “sắc” và “không” với sự tồn tại hay hư vô tuyệt đối, giáo lý này hé lộ về sự biểu hiện của cái có từ cái không thông qua quy luật nhân duyên. Khám phá sự thật này, bạn có thể tìm hiểu thêm về con đường giác ngộ tại chiasedaophat.com.
Ý nghĩa của “Sắc Tức Thị Không”
Câu nói “sắc tức thị không, không tức thị sắc” trong Kinh Bát Nhã thường bị hiểu lầm, dẫn đến những suy luận sai lầm như cho rằng sống cũng như chết, ở nhà cũng như không ở. Đây là cách hiểu nông cạn, chưa nắm bắt được diệu lý sâu xa của giáo lý tối thượng thừa này. Để thấu hiểu, cần nhìn nhận từ góc độ Tuệ Nhãn và Phật Nhãn, vượt ra ngoài giới hạn của nhục nhãn phàm phu.
Trong đạo Phật, “Sắc” chỉ vật chất và những gì có hình tướng, màu sắc. “Không” không phải là sự hư vô tuyệt đối (Ngoan Không), mà là “Chơn Không Diệu Hữu” – cái có diệu dụng từ cái không. Do đó, “sắc tức thị không” là nói về thật tướng của vạn pháp, đó là Vô Tướng, cái tướng không của vạn pháp.
Nhiều người thắc mắc về sự tồn tại hữu hình của nhà cửa, xe cộ, sông núi. Tuy nhiên, nếu truy nguyên về nguồn gốc, tất cả những hình tướng này đều không có tự tánh chân thật. Chúng chỉ là sự tạm bợ nương vào nhân duyên mà thành. Khi duyên hết, chúng sẽ tan rã và trở về hư vô. Không có gì tồn tại một cách biệt lập, tự thân.
Hiểu được rằng cái có (thân, nhà cửa, xe cộ, sông núi) được hình thành từ cái không thông qua nhân duyên, và khi hết duyên lại trở về không, đồng nghĩa với việc mỗi giây phút sống là một bước tiến gần đến sự tan rã. Đây chính là ý nghĩa sâu sắc của câu nói “sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc”. Câu “phiền não tức bồ đề” cũng bắt nguồn từ ý nghĩa này.
Tư cách của người học pháp và hỏi pháp
Việc Phật tử tại gia có trình độ Phật pháp cao hơn người xuất gia là điều đáng khích lệ. Tuy nhiên, nếu sự hiểu biết đó chỉ dùng để hý luận, tranh chấp, đề cao bản ngã mà không góp phần gìn giữ Chánh Pháp thì đó là tư cách không nên có.
Khi học hoặc hỏi pháp, mục tiêu nên là mang lại lợi lạc cho bản thân và mọi người, tránh thái độ “bắt bí” người khác. Thay vì đặt câu hỏi mang tính thách thức, vị đạo hữu kia có thể dùng sự hiểu biết của mình để bổ sung, làm sâu sắc thêm bài giảng của giảng sư trẻ.
Các pho tượng hộ pháp ở chùa không chỉ là biểu tượng. Lịch sử đã chứng minh những hộ pháp vật chất không thể bảo vệ Chánh Pháp trước giặc loạn. Chính những người con Phật, bằng sự gìn giữ và lan tỏa Chánh Pháp, mới là những hộ pháp thực thụ, gìn giữ đạo Phật gần 2600 năm qua. Hãy là những hộ pháp chân chính, đừng vì chấp trước mà nhiễu loạn, ngăn trở sự truyền thừa của Chánh Pháp.
Tinh túy của Bát Nhã Tâm Kinh
Khi trì tụng Bát Nhã Tâm Kinh, chúng ta đang quán chiếu về tính không của vạn pháp. Kinh điển dạy rằng ngũ uẩn không có sự tồn tại cố hữu, điều này biểu lộ tính không của Pháp và cái tôi.
Tinh túy của Bát Nhã Tâm Kinh là con đường dẫn đến Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Chư Phật an trụ trong tam thế, tỉnh thức viên mãn và thấu suốt, đều nhờ vào Trí tuệ Bát Nhã. Chứng ngộ tính không, được tạo ra trực tiếp bởi Bồ đề tâm tỉnh giác, là nền tảng của trí tuệ Bát Nhã.
Tính không được thể hiện qua câu “Sắc tức thị không; không tức thị sắc”. Khi phân tích kỹ lưỡng về sắc, ta nhận ra không có gì tồn tại một cách cố hữu. Mọi thứ đều tồn tại trong mối liên hệ tương tác lẫn nhau. Sắc tướng và tính không luôn có sự tương tác này.
Đức Phật trong lần chuyển pháp luân thứ nhất đã dạy về tính không của cái tôi. Lần thứ hai, Ngài giảng sâu hơn về tính không của Pháp, trong đó có hợp uẩn thân-tâm, nền tảng tạo nên con người.
Để thấu triệt hơn về ý nghĩa “sắc tức thị không” và hành trình tu tập, hãy cùng khám phá sâu hơn những kiến thức bổ ích trong chuyên mục Đạo phật.
