Phải chăng những đóng góp vật chất to lớn như xây dựng chùa, bố thí không mang lại giá trị tinh thần đích thực? Bài viết sẽ làm rõ sự khác biệt cốt lõi giữa Phúc Đức và Công Đức, giúp bạn thấu hiểu đâu là con đường dẫn đến sự giải thoát thực sự, đồng thời hé mở cách tiếp cận Chánh Pháp qua trang Chiasedaophat.
Phân biệt Phúc Đức và Công Đức
Tổ Bồ Đề Đạt Ma đã khẳng định rằng những việc làm của Vua Lương Võ Đế không mang lại công đức. Điều này khiến nhiều người băn khoăn, bởi nhà vua đã xây dựng hàng trăm ngôi chùa, độ tăng chúng đông đảo, thiết trai bố thí, cúng dường, đúc chuông, tạo tượng và ấn tống kinh sách với số lượng vô kể. Vua Lương Võ Đế tin rằng những hành động này chắc chắn sẽ mang lại nhiều công đức. Tuy nhiên, khi thỉnh cầu ý kiến của Tổ Bồ Đề Đạt Ma, ngài đã trả lời “Không”. Một số người giải thích rằng vì nhà vua không trực tiếp thực hiện mà chỉ sai người làm nên không có “công đức”.
Về sau, khi sự việc này được trình lên Lục Tổ Huệ Năng, ngài đã giải thích rõ ràng: “Quả thực là không có công đức gì cả.” Lục Tổ chỉ ra rằng Vua Lương Võ Đế đã nhầm lẫn giữa hai khái niệm “Công Đức” và “Phúc Đức” do chưa thấu hiểu Chánh Pháp.
Vua Lương Võ Đế cả đời xây chùa, bố thí, cúng dường tại sao không có công đức?
Phúc Đức: Lợi ích bên ngoài, tạo phước lành
Việc xây dựng chùa chiền, hỗ trợ tăng chúng tu hành, tổ chức các buổi cúng dường, bố thí, đúc chuông, tạc tượng, hay ấn tống kinh sách, về bản chất là những hành động mang lại lợi ích cho cộng đồng và xã hội. Đây là những việc làm “bên ngoài”, hướng đến việc cầu phước lành, do đó được gọi là “Phúc Đức”.
Phúc đức có khả năng giúp chúng ta giảm bớt nghiệp chướng, tiêu trừ các quả báo xấu, mang lại sự bình an, may mắn và sung sướng trong cuộc sống. Nó cũng giúp giảm bớt chướng ngại trên con đường tu tập. Tuy nhiên, phúc đức không giúp chúng ta thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử.
Phúc đức thuộc loại “hữu lậu” hay “hữu vi”, nghĩa là khi hưởng hết phúc báo, con người vẫn còn trong vòng lục đạo luân hồi và có thể phải chịu đọa lạc để trả nợ quả báo.
Công Đức: Sự chuyển hóa nội tâm, hướng đến giải thoát
Ngược lại, “Công Đức” là kết quả của quá trình tu tập “bên trong”, mang lại lợi ích trực tiếp cho bản thân. Điều này đạt được thông qua việc thực hành lời Phật dạy trong kinh điển, như niệm Phật, giữ gìn giới luật, tu tập thiền định và phát triển trí tuệ Bát Nhã.
Công đức có sức mạnh giúp chúng ta vượt qua khổ đau, đạt đến sự giác ngộ và giải thoát. Nó thuộc loại “vô lậu” hay “vô vi”, giúp con người thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi. Công đức có khả năng chuyển hóa tâm tính từ phàm tục trở thành bậc Bồ Tát, thậm chí thành Phật.
Vua Lương Võ Đế nhầm lẫn phúc đức và công đức.
Tại sao việc làm của Vua Lương Võ Đế chỉ tạo Phúc Đức?
Việc xây dựng chùa, hỗ trợ tăng chúng, tổ chức cúng dường, phát triển các hoạt động Phật giáo mang lại lợi ích to lớn cho nhiều người, tạo điều kiện cho họ tu học và hành đạo, đồng thời giúp Phật giáo phát triển mạnh mẽ hơn. Những hành động này chắc chắn mang lại nhiều “Phúc Đức”.
Tuy nhiên, nếu bản thân người làm không tu tâm dưỡng tính, không học kinh điển, không giữ giới, không thiền định hay phát triển trí tuệ, thì những việc làm bên ngoài đó chỉ mang lại lợi ích cho người khác chứ không trực tiếp giúp bản thân đạt đến giác ngộ và giải thoát.
Thậm chí, nếu không cẩn trọng, những việc làm này còn có thể làm tăng thêm tâm tham lam, sân hận, si mê, vô minh. Khi chấp chặt vào những việc mình đã làm, cho rằng mình đã làm được nhiều điều ích lợi hơn người khác, tâm cống cao ngã mạn, coi thường người khác sẽ dễ dàng phát sinh.
Những hành động như ấn tống kinh sách mà bản thân không đọc, bố thí giúp đỡ người nghèo khó nhưng lại cầu mong được hồi báo nơi thiên đàng, hoặc mong muốn trúng số độc đắc, kinh doanh phát đạt, thi cử đỗ đạt, gia đạo bình an… đều chỉ tạo ra “Phúc Đức” có giới hạn, tương ứng với những gì đã bỏ ra. Nếu tâm tham lam quá lớn, thì việc tạo công đức càng trở nên khó khăn.
Những việc làm này đem lại lợi ích cho nhiều người sẽ đem lại cho chúng ta nhiều phúc đức. Ảnh: Internet
Làm thế nào để tạo cả Phúc Đức và Công Đức?
Nếu thực hiện các việc bố thí, cúng dường với tâm không mong cầu, không mong đợi sự báo đáp (vô ngã, vô cầu), hoặc với mục đích đơn thuần là giúp đỡ người khác, tạo điều kiện cho chùa sinh hoạt ích lợi cho cộng đồng, giúp người vượt qua khó khăn mà không tính toán thiệt hơn, thì chúng ta sẽ giảm bớt tâm tham lam, bỏn sẻn, đồng thời tăng trưởng lòng từ bi, hỷ xả.
Khi đó, những việc làm đó vừa mang lại lợi ích cho người khác, vừa mang lại lợi ích cho chính mình, tạo nên cả “Phúc Đức” lẫn “Công Đức”.
Quan trọng là chúng ta cần tinh tấn làm các việc thiện và sau đó buông bỏ sự chấp trước, không kể lể công lao hay mong cầu phước báo. Khi tâm cầu danh và tâm chấp ngã được giảm bớt, những hành động thiện lành sẽ vừa mang lại lợi ích cho người, vừa vun bồi công đức cho chính mình.
Tìm hiểu sâu hơn về sự khác biệt tinh tế giữa Phúc Đức và Công Đức, và cách để vun bồi cả hai trên con đường tu tập qua chuyên mục Đạo phật.
