Thế giới đang chứng kiến những biến đổi khí hậu cực đoan, từ sức nóng kỷ lục lan rộng đến những thảm họa thiên nhiên tàn khốc, đặt ra câu hỏi về sự mong manh của sự sống. Những hiện tượng này không chỉ là cảnh báo mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của con người, như Thượng tọa Thích Chân Quang đã chia sẻ tại Khóa tu thiền chùa Phật Ngọc Xá Lợi Vĩnh Long, qua những lời giảng về sự kết nối giữa con người và môi trường, vấn đề mà quý vị có thể tìm hiểu thêm tại <a href="Chiasedaophat“>Chiasedaophat.
Nhiệt độ toàn cầu gia tăng hàng năm, các kỷ lục về nắng nóng liên tục bị phá vỡ. Ngay cả những vùng đất vốn nổi tiếng với khí hậu lạnh giá như Canada, Greenland, hay Nhật Bản cũng đang phải đối mặt với tình trạng nắng nóng khắc nghiệt, cháy rừng lan rộng và băng tan, dẫn đến nhiều trường hợp nhập viện và tử vong do sốc nhiệt.
Gần đây, hàng triệu hecta rừng ở Siberia – một khu vực quanh năm chìm trong băng giá – đã bốc cháy dữ dội. Thảm họa cháy rừng Amazon kéo dài hơn nửa tháng, nơi được mệnh danh là “lá phổi xanh của trái đất”, cũng gây chấn động và xót xa cho toàn nhân loại. Những sự kiện này là những dấu hiệu rõ ràng cho thấy ngày tận thế đang đến rất gần, bởi cây cỏ là nền tảng thiết yếu cho sự sống; thiếu vắng chúng, sự sống trên hành tinh này sẽ sụp đổ, tựa như một ngôi nhà mất đi phần móng vững chắc.
Ảnh minh họa
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, vào ngày 24 tháng 8 năm 2019 (nhằm ngày 24 tháng 7 năm Kỷ Hợi), trong khuôn khổ Khóa tu thiền tại chùa Phật Ngọc Xá Lợi Vĩnh Long, Thượng tọa Thích Chân Quang – Phó ban Kinh tế Tài chánh T.Ư GHPGVN, Viện chủ Thiền Tôn Phật Quang – đã có buổi thuyết giảng sâu sắc về chủ đề “Tận thế là gì?” trước hơn 1.000 thiền sinh và Phật tử.
Buổi giảng đã khiến nhiều người tham dự nhận ra một thực tế đáng buồn: trong khi trái đất đang oằn mình gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng từ lối sống hủy diệt của con người, thì phần lớn chúng ta lại tỏ ra thờ ơ và vô cảm. Nhiều người cho rằng trách nhiệm bảo vệ trái đất thuộc về các chính phủ hay tổ chức quốc tế, còn bản thân chỉ cần lo cho cuộc sống cá nhân, gia đình và cộng đồng nhỏ bé. Chúng ta tiếp tục cuộc sống thường nhật, làm việc, hưởng thụ mà không nhận ra rằng chính sự vô tâm này có thể dẫn đến một ngày tất cả nhân loại phải gánh chịu quả báo.
Mở đầu bài giảng, Thượng tọa đã phân tích quy luật tự nhiên: loài thông minh nhất sẽ làm chủ trái đất. Con người, với trí tuệ vượt trội, đã nhanh chóng cải tạo tự nhiên và thống trị các loài khác, trở thành chủ nhân của hành tinh. Tuy nhiên, ngày nay, con người đang tự tạo ra một giống loài mới có khả năng thay thế mình làm chủ – đó chính là robot hay trí tuệ nhân tạo (AI).
Không thể phủ nhận những lợi ích mà máy móc mang lại, giúp cuộc sống con người trở nên dễ dàng hơn, thay thế sức lao động và cả khả năng tư duy. Tuy nhiên, AI ngày càng thông minh, vượt trội cả về trí tuệ lẫn năng lực so với con người. Chúng có thể tự tìm nguồn sạc khi cạn pin, tự khắc phục lỗi, thậm chí tự thay đổi mã lệnh để không còn tuân theo mệnh lệnh của con người. Điều này cho thấy AI có khả năng vượt ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Một ngày nào đó, máy móc có thể trở thành một giống loài mới, một chủ nhân mới của trái đất, đúng theo quy luật loài thông minh hơn sẽ làm chủ. Sai lầm của con người là đã tạo ra một sản phẩm thông minh hơn chính mình để rồi bị nó chi phối.
Ảnh minh họa
Nguyên nhân dẫn đến nguy cơ tận diệt là do con người, trong suốt hàng nghìn năm qua, đã dựa vào trí thông minh để khai thác thiên nhiên một cách tham lam, độc ác, hoang phí và hủy diệt. Đây chính là “nhân” dẫn đến ngày tận thế.
Các hoạt động khai thác hải sản quá mức đã làm cạn kiệt nguồn tôm cá dưới biển. Sau khi thu hoạch được sản lượng lớn, con người lại lãng phí thực phẩm một cách vô độ. Ví dụ, một con tôm chỉ được sử dụng một nửa, phần còn lại bị bỏ đi, trong khi đối với con tôm đó, đó là cả sinh mạng quý giá. Trên toàn thế giới, mỗi ngày có hàng tấn thực phẩm bị đổ bỏ.
Song song đó, con người không ngừng đào sâu lòng đất để khai thác khoáng sản, hút cạn các mạch nước ngầm, và đốn hạ cây cối trên rừng. Những gì chúng ta trả lại cho môi trường chỉ là khí thải độc hại, nguồn nước bị ô nhiễm hóa chất, và rác thải nhựa trôi nổi trên đại dương, gây chết chóc cho các sinh vật biển.
Nói cách khác, con người vừa hưởng thụ, vừa hủy diệt. Hai hành động này chính là “nhân” trực tiếp dẫn đến ngày tận thế không còn xa. Sự sống sẽ chấm dứt bởi con người không còn xứng đáng với sự ban tặng của trái đất này.
Một nguyên nhân khác dẫn đến ngày tận thế là sự bội bạc của nhân loại đối với đạo lý giác ngộ mà Đức Phật đã mang đến hành tinh này. Trái đất, với mây trời, sông núi, rừng cây và bao điều tốt đẹp, là một nơi hiếm có trong vũ trụ. Đức Phật đã trao tặng món quà vô giá là đạo lý giác ngộ, tạo cơ hội cho con người vượt thoát khỏi thân phận phàm tục để trở thành bậc Thánh. Tuy nhiên, con người đã quay lưng lại với món quà này. Ngay cả những người con Phật cũng không tinh tấn tu hành, trong khi các thế lực tà kiến lại ra sức tấn công, làm suy đà Phật pháp.
Ảnh minh họa
Như vậy, con người đã phụ bạc hai món quà quý giá: thứ nhất là sự sống màu nhiệm của hành tinh (do chúng ta đã hưởng thụ và hủy diệt); thứ hai là thiền định và đạo lý giác ngộ mà Đức Phật truyền trao. Vì lẽ đó, chúng ta không còn xứng đáng với sự sống trên hành tinh này nữa, và đó là nguyên nhân tất yếu dẫn đến ngày tận thế.
Năm nay, một số khu vực đã không còn mùa đông. Sang năm, mùa thu có thể sẽ biến mất. Rồi mùa xuân cũng dần cạn kiệt. Cuối cùng, chỉ còn lại mùa hè với cái nóng thiêu đốt. Nhiệt độ toàn cầu mỗi năm lại đạt đến mức báo động mới. Trong tương lai, sẽ có vô số người chết vì sốc nhiệt. Dân số loài người sẽ giảm dần, chỉ còn lại một phần nhỏ, sống lay lắt với nguồn thực phẩm khan hiếm. Khi trái đất nóng đến đỉnh điểm, toàn bộ nước sẽ bốc hơi vào vũ trụ, biến hành tinh này thành một thế giới chết chóc, tương tự như sao Hỏa.
Trong tình cảnh đó, chúng ta không thể tiếp tục né tránh mà buộc phải đối diện với ngày tận thế. Nếu tận thế xảy ra, sau khi chết, con người sẽ có bốn cõi giới để tái sinh: cõi Trời, cõi A Tu La, Địa ngục và Ngạ quỷ (ma đói). Không may thay, phần lớn chúng sinh sẽ tái sinh làm ngạ quỷ do thiếu phước báu và không tu tập tâm linh.
Nếu có được “con mắt Thánh”, chúng ta sẽ thấy khi một hành tinh chết đi, vô số vong linh đói khổ sẽ tụ tập xung quanh, than khóc. Sau hàng tỷ năm lang thang trong vũ trụ, khi sự sống xuất hiện trên một hành tinh mới, đám ngạ quỷ này sẽ bay qua không gian và nhập vào các dạng sống sơ khai như giun dế, chứ chưa thể làm người.
Do đó, khi nhận thức rằng ngày tận thế đã cận kề, chúng ta có hai lựa chọn:
Thứ nhất, buông xuôi chờ đợi cái chết đến. Hoặc, trong khoảng thời gian còn lại, hãy cố gắng thực hành thiền định. Bởi lẽ, một vong linh biết thiền vẫn cao quý hơn một vong linh mê mờ.
Thứ hai, cùng nhau gieo trồng “nhân” mới để cứu vãn tình hình tận thế. Như đã đề cập, “nhân” gây ra tận thế là lối sống hưởng thụ và hủy diệt (hai chữ “H”). Do đó, để cứu vãn sự tận thế, chúng ta cần gieo những “nhân” ngược lại.
Ảnh minh họa
Đầu tiên, hãy từ bỏ lối sống hưởng thụ, thay vào đó là sống để cống hiến, hy sinh và tu hành hướng đến giác ngộ. Hãy xem cuộc sống này là cơ hội để phụng sự và tìm cầu sự giác ngộ.
Thứ hai, đi ngược lại với “nhân” hủy diệt sự sống, chúng ta cần gieo trồng “nhân” mới bằng cách tạo ra sự sống cho hành tinh này thông qua những hành động cụ thể:
- Trồng cây xanh.
- Bảo vệ và phục hồi rừng.
- Tiết kiệm năng lượng và khoáng sản.
- Thực hành phóng sinh.
- Ăn chay.
- Không xả rác nhựa ra môi trường, đặc biệt là đại dương, nơi rác nhựa đang giết chết vô số sinh vật biển. Ưu tiên sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường thay thế nhựa.
- Tạo ra sự sống cho nhau: giúp đỡ người khác vượt qua khó khăn, hoạn nạn; hỗ trợ lẫn nhau trong cuộc sống và sinh kế.
Những hành động này nhằm bảo vệ và phát triển sự sống, đi ngược lại với “nhân” hủy diệt sự sống.
Nếu tất cả mọi người cùng sống vì sự phụng sự, tu dưỡng và gìn giữ hành tinh, quá trình tận thế sẽ chậm lại và trái đất sẽ bắt đầu mát mẻ hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ một nhóm nhỏ người quyết tâm thì chưa đủ để tạo nên sự thay đổi lớn. Do đó, sau khi nghe bài giảng này, mỗi người cần lan tỏa thông điệp bằng khả năng của mình, kêu gọi gia đình, bạn bè, hàng xóm cùng tham gia. Hãy chia sẻ thông điệp này lên mạng xã hội, truyền bá ra toàn thế giới, đặc biệt là sử dụng song ngữ để tiếp cận bạn bè quốc tế. Thượng tọa nhấn mạnh:
“Hôm nay nghe giảng làm thinh
Thì con người ấy vô tình bất nhân!”
Tóm lại, sự chết chóc hàng loạt sẽ diễn ra trên quy mô toàn cầu. Những nơi có người tu tập theo đúng giáo lý Phật dạy sẽ là những nơi chịu ảnh hưởng muộn nhất. Thậm chí, những cá nhân ở các khu vực này có thể sống sót và xây dựng lại một thế giới mới dựa trên lối sống đúng đắn. Tuy nhiên, tất cả chúng ta cần ý thức và sẵn sàng đối mặt với sự diệt vong đang đến gần. Lòng từ bi của người đệ tử Phật không cho phép chúng ta thờ ơ hay thụ động. Chúng ta phải hành động để chuộc lại lỗi lầm đã gây ra đối với Mẹ Trái Đất, gieo trồng “nhân” đúng đắn để ngăn chặn ngày tận thế.
Ước mơ của chúng ta là xây dựng lại trái đất thành thiên đường, xứng đáng với sự may mắn được sống ở nơi có sự sống hiếm hoi trong vũ trụ này, và cũng xứng đáng với con đường Vô Ngã – món quà mà Đấng Giác Ngộ đã để lại cho nhân loại. Xin hãy cùng nhau lan truyền thông điệp này đi khắp thế giới.
Hãy cùng khám phá sâu hơn về những lời dạy sâu sắc này và tìm kiếm con đường giác ngộ trong chuyên mục Đạo phật.
