Hành trì giới pháp cao tột, đặc biệt là Phạm Võng Bồ Tát Giới, đòi hỏi phát khởi Bồ đề tâm với mười lý do sâu sắc, hướng đến sự giác ngộ cho muôn loài. Khám phá sự rộng lớn của giới Bồ Tát, vượt xa giới hạn thanh văn, và tìm hiểu ý nghĩa của việc giữ gìn sự tuyệt dục cũng như ăn chay trường tại chiasedaophat.com.
Giới Bồ Tát, đặc biệt là Phạm Võng Bồ Tát Giới, bao gồm 10 giới trọng và 48 giới khinh. Đây được xem là giới cao nhất dành cho Phật tử tại gia, dẫn đến nhiều thắc mắc về điều kiện thọ giới, việc ăn chay trường và giữ gìn sự tuyệt dục.
Để có thể thọ giới Bồ Tát, trước hết người phát tâm cần có Bồ đề tâm, tức là ước nguyện cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh. Có mười lý do chính để khơi dậy Bồ đề tâm:
1. Nhớ ân đức sâu dày của Phật.
2. Nhớ ơn sinh thành của cha mẹ.
3. Nhớ ơn dạy dỗ của sư trưởng.
4. Nhớ ơn giúp đỡ của thí chủ.
5. Nhớ ơn tất cả chúng sinh.
6. Thấu hiểu nỗi khổ của vòng luân hồi sinh tử.
7. Trân trọng bản tánh linh diệu của chính mình.
8. Sám hối những nghiệp chướng đã tạo.
9. Cầu nguyện được vãng sinh về cõi Tịnh Độ.
10. Mong muốn Phật pháp được tồn tại lâu dài trên thế gian.
Khác với giới Thanh văn chỉ áp dụng cho loài người, giới Bồ Tát có phạm vi rộng lớn hơn, bao gồm tất cả chúng sinh từ cõi trời Sắc giới trở xuống đều có thể thọ trì.
Một điểm quan trọng của Phạm Võng Bồ Tát Giới là yêu cầu người thọ giới phải ăn chay trọn đời. Khi đã phát tâm Bồ đề và tu hạnh Bồ Tát, với lòng từ bi sâu sắc mong muốn chúng sinh thoát khỏi khổ đau, việc ăn thịt chúng sinh là điều khó chấp nhận. Châm ngôn “Ăn chay, Thương người, Thương vật” thể hiện rõ tinh thần này. Việc ăn chay trường giúp nuôi dưỡng lòng từ bi, là nền tảng thiết yếu để bước trên con đường giác ngộ, như kinh Phạm Võng đã dạy: “Luận về người ăn thịt thời mất lòng đại từ bi, dứt giống Phật tánh”. Tuy nhiên, đối với những người chưa thể trường chay, có thể chọn thọ giới Bồ Tát theo kinh Ưu Bà Tắc Giới tại các giới đàn dành riêng cho Phật tử tại gia.
Ảnh minh họa.
Phạm Võng Bồ Tát Giới còn được gọi là “Đạo tục thông hành giới”, nghĩa là cả người xuất gia và tại gia đều có thể cùng thọ nhận, học tập và thực hành. Do đó, trong khi các vị Pháp sư truyền giới và Phật tử xuất gia giữ giới “không dâm dục”, thì Phật tử tại gia thực hành giới “không tà dâm”.
Nội dung cốt lõi của Bồ Tát Giới bao gồm Tam tụ tịnh giới: Nhiếp luật nghi giới (ngăn ngừa điều ác), Nhiếp thiện pháp giới (thực hành điều lành) và Nhiêu ích hữu tình giới (mang lại lợi ích cho chúng sinh). Ngoài việc đoạn trừ các ác nghiệp như giới Thanh văn, người thọ giới Bồ Tát còn có trách nhiệm tích cực thực hiện các việc thiện và mang lại lợi ích thiết thực cho chúng sinh. Điều này có thể ví như việc dọn sạch cỏ dại trên mảnh ruộng, sau đó gieo trồng và chia sẻ sản phẩm thu hoạch được cho mọi người.
Theo kinh Phạm Võng, người thọ trì giới Bồ Tát sẽ nhận được năm lợi ích lớn lao: “Một là thập phương Phật, Thương tưởng hộ trì luôn. Hai là lúc lâm chung, Chánh niệm lòng vui vẻ. Ba là sanh chỗ nào, Cùng Bồ-tát làm bạn. Bốn là những công đức, Giới độ đều thành tựu. Năm, đời này, đời sau, Đủ giới và phước huệ”.
Kinh Phạm Võng Bồ Tát Giới quy định rõ 10 giới trọng và 48 giới khinh, được truyền trao cho các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni và cả thiện nam tín nữ cư sĩ có tâm phát nguyện thọ trì.
Tuy nhiên, một số quan điểm khác, dựa trên Ưu-Bà-Tắc Giới Kinh (Đại Chính), lại cho rằng giới Bồ Tát dành cho cư sĩ bao gồm 6 giới trọng và 28 giới khinh. Cụ thể:
Sáu giới trọng (những lỗi phạm phải sẽ bị tội nặng) bao gồm:
1. Không được cố ý sát hại sinh mạng.
2. Không được lấy của người mà không được cho.
3. Không được có quan hệ tình dục trái với quy tắc.
4. Không được nói lời không đúng sự thật.
5. Không được nói ra những lỗi lầm, khuyết điểm của người tại gia và xuất gia.
6. Không được buôn bán các chất gây say.
Hai mươi tám giới khinh (những lỗi phạm phải do sơ suất, ít nghiêm trọng hơn) bao gồm:
1. Không hết lòng cúng dường cha mẹ, sư trưởng.
2. Không say đắm, chìm đắm trong việc uống rượu.
3. Khi gặp người bệnh tật, khổ đau lại có tâm ghê sợ, không quan tâm giúp đỡ.
4. Thấy người đến xin giúp đỡ, mà không tùy theo khả năng của mình để bố thí ít nhiều, khiến họ phải ra về tay không.
5. Gặp các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni hoặc các vị Ưu-bà-tắc đã thọ giới trước mình, mà không đứng dậy đón tiếp, kính lễ.
6. Thấy Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di phạm giới, liền sinh tâm kiêu mạn, cho rằng mình còn hơn họ.
Ảnh minh họa.
7. Mỗi tháng không thực hành Bát quan trai giới vào sáu ngày quy định, cũng không cúng dường Tam bảo.
8. Trong phạm vi 40 dặm có nơi đang diễn ra việc giảng kinh thuyết pháp mà không đến tham dự.
9. Sử dụng các vật dụng sinh hoạt của chư Tăng, như chiếu nằm, giường, ghế, v.v…
10. Cố tình uống nước có sinh vật sống bên trong.
11. Đi vào những nơi nguy hiểm mà không có bạn đồng hành.
12. Là Ưu-bà-tắc mà ngủ lại một mình trong chùa của Ni chúng (hoặc là Ưu-bà-di mà ngủ lại một mình trong chùa của Tăng chúng).
13. Vì lợi ích vật chất mà đánh đập, mắng nhiếc người làm công hoặc người bên ngoài.
14. Đem thức ăn còn thừa bố thí cho Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, hoặc các vị Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di khác.
15. Nuôi dưỡng các loài động vật ăn thịt như mèo, chồn…
16. Nuôi dưỡng voi, ngựa, trâu, dê, lạc đà hoặc các loại súc vật khác mà không chịu chia sẻ, cúng dường cho những người chưa thọ giới.
17. Không chuẩn bị sẵn sàng y áo, bình bát, tích trượng để cúng dường chư Tăng.
18. Làm nghề nông nghiệp nhưng không tìm nơi có nguồn nước sạch, đất đai cao ráo để canh tác.
19. Trong hoạt động mua bán: khi đã thỏa thuận giá cả, không được thay đổi ý định bán cho người trả giá cao hơn; khi mua hàng, nếu thấy người bán cân đo gian lận, phải chỉ ra lỗi sai của họ để họ sửa đổi.
20. Thực hiện hành vi tính dục ở những nơi không phù hợp hoặc vào những thời điểm không thích hợp.
21. Tham gia vào các hoạt động thương mại, công nghiệp v.v… mà không chịu nộp thuế hoặc khai báo thuế gian lận.
22. Vi phạm các quy định của pháp luật nhà nước.
23. Khi có các sản vật đầu mùa như lúa mới, hoa trái, dưa, rau các loại, không dâng cúng Tam bảo trước mà tự mình thọ dụng.
24. Không được sự cho phép của Tăng già mà tự mình thuyết pháp, tán dương quan điểm cá nhân.
25. Khi đi trên đường, cố tình đi trước các vị Tỳ-kheo, Sa-di.
26. Trong lúc phân chia thức ăn cho chư Tăng, có tâm thiên vị, lựa chọn những món ăn ngon, nhiều phần hơn cho vị thầy của mình để cúng dường.
27. Nuôi tằm để lấy tơ.
28. Trên đường đi gặp người bệnh mà không tìm cách giúp đỡ, chăm sóc, hoặc nhờ người khác chăm sóc.
So sánh hai bộ giới bản Phạm Võng và Ưu-Bà-Tắc Giới Kinh, chúng ta nhận thấy có những điểm khác biệt đáng kể. Quan trọng nhất, Ưu-Bà-Tắc Giới Kinh (hay Tại Gia Bồ Tát Giới Kinh) là giới Bồ Tát dành riêng cho Phật tử tại gia, trong khi Phạm Võng là giới Bồ Tát chung cho cả hai hàng xuất gia và tại gia. Vì vậy, cư sĩ thọ giới Bồ Tát Phạm Võng phải giữ giới trọng thứ 3 là “Không dâm dục”, còn cư sĩ thọ giới Bồ Tát theo Ưu-Bà-Tắc Giới Kinh chỉ giữ giới trọng thứ 3 là “Không tà dâm”.
Thêm vào đó, trong 34 giới của Ưu-Bà-Tắc Giới Kinh không có quy định rõ ràng về việc ăn chay trường. Tuy nhiên, nếu thọ giới theo Bồ Tát Phạm Võng, người thọ giới phải ăn chay trường và giữ giới khinh thứ 3 là “Không được ăn các thứ thịt”.
Tóm lại, cư sĩ phát tâm Bồ đề thọ nhận giới Bồ Tát Phạm Võng đòi hỏi phải ăn chay trường và tuyệt dục, tương tự như các vị Tăng sĩ. Điều này có nghĩa là không phải ai cũng có thể thọ nhận và hành trì được giới này. Do đó, việc thọ trì giới Bồ Tát theo tinh thần của Ưu-Bà-Tắc Giới Kinh được xem là một giải pháp khả thi và phổ biến hơn cho hàng cư sĩ.
