Khám phá thân thế và hành trình tu hành của Minh Không, vị cao tăng lừng lẫy triều Lý, người mang trong mình nhiều giai thoại và bí ẩn. Dù xuất thân từ hoàn cảnh khó khăn, ông đã sớm bén duyên với Phật pháp và trở thành một nhân vật quan trọng trong lịch sử Phật giáo Việt Nam, với những mối liên hệ sâu sắc được hé lộ tại chiasedaophat.com.
Nguồn gốc và hành trình tu đạo của Thiền sư Lý Quốc Sư
Lý Quốc Sư là một chức danh cao quý dành cho vị tăng thống đứng đầu Phật giáo trong triều đại nhà Lý, chứ không phải tên thật của ông. Tên thật của vị cao tăng này là Nguyễn Chí Thành, pháp hiệu Minh Không. Ông sinh ngày 15 tháng 10 năm 1065 tại làng Đàm Xá, phủ Trường An, nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Cha ông là Nguyễn Sùng, còn mẹ là Dương Thị Mỹ, quê ở Từ Sơn, Bắc Ninh.
Dù gia đình nghèo khó, cha mẹ ông luôn làm việc thiện. Nguyễn Chí Thành chào đời khôi ngô tuấn tú. Mất cha mẹ từ khi còn nhỏ và trong cảnh bần hàn, cậu bé Chí Thành phải tự mưu sinh bằng việc mò cua bắt cá.
Tượng Lý Quốc Sư
Vào thời điểm đó, Phật giáo đã du nhập vào Việt Nam và phát triển mạnh mẽ, được xem là quốc giáo, có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội. Nhiều người dân Đại Việt đã chọn con đường tu hành, trong đó có Nguyễn Chí Thành.
Có nhiều truyền thuyết về quá trình học đạo của ông. Một số cho rằng Minh Không và Thiền sư Từ Đạo Hạnh là bạn thân từ thuở nhỏ. Sau khi xuất gia, cả hai cùng với một thiền sư tên Giác Hải lên đường đến Tây Thiên để tầm sư học đạo.
Chuyện kể rằng, trên đường đi, khi đến vùng đất hiểm trở, họ gặp một ông lão chèo thuyền. Khi được hỏi về đường đến Tây Thiên, ông lão chỉ đường và cho mượn thuyền cùng cây gậy, dặn cứ hướng thẳng về Tây Vực mà đi. Nhờ vậy, ba người đã đến được Tây Thiên, học được những phép thuật linh diệu. Sau khi đắc đạo, họ kết nghĩa huynh đệ và trở về truyền bá Phật pháp.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng việc Minh Không cùng Từ Đạo Hạnh đến Tây Thiên là một sự nhầm lẫn. Theo đó, người cùng Từ Đạo Hạnh và Giác Hải đến Tây Thiên là Thiền sư Không Lộ, còn Minh Không là đệ tử của Từ Đạo Hạnh. Năm 11 tuổi, Chí Thành gặp Từ Đạo Hạnh và xin theo học. Từ Đạo Hạnh nhận ông làm đệ tử, ban pháp hiệu Minh Không. Minh Không được khen ngợi về sự thông minh và lĩnh hội nhanh chóng, được Từ Đạo Hạnh truyền tâm ấn. Trước khi viên tịch, Từ Đạo Hạnh đã căn dặn Minh Không giúp mình chữa bệnh “hóa hổ” sau khi đầu thai chuyển kiếp.
Vị thiền sư tài năng và căn bệnh “hóa hổ” của vua Lý Thần Tông
Câu chuyện Thiền sư Minh Không chữa bệnh “hóa hổ” cho vua Lý Thần Tông vẫn còn nhiều bí ẩn và gây tranh cãi.
Một truyền thuyết kể rằng, trên đường trở về từ Tây Thiên, Từ Đạo Hạnh thử tài Minh Không bằng cách hóa thành hổ phục kích. Minh Không nhận ra và khuyên ngăn Từ Đạo Hạnh, đồng thời nhắc đến kiếp sau. Từ Đạo Hạnh nhận mình thua kém và xin Minh Không giúp đỡ nếu sau này gặp nghiệp chướng. Nghiệp chướng đó được cho là việc ông đầu thai làm vua Lý Thần Tông và mắc bệnh “hóa hổ”.
Tuy nhiên, một số người cho rằng câu chuyện này là do nhầm lẫn giữa Thiền sư Không Lộ và Minh Không. Người bị Từ Đạo Hạnh hóa hổ dọa trên đường về là Giác Hải và Không Lộ.
Dù có mối quan hệ nào đi nữa, điều chắc chắn là Minh Không là người duy nhất chữa khỏi căn bệnh lạ cho vua Lý Thần Tông. Sau khi viên tịch, Từ Đạo Hạnh đầu thai thành Dương Hoán, con trai Sùng Hiền hầu, và sau này trở thành vua Lý Thần Tông.
Việc chữa căn bệnh “hóa hổ” lạ lùng của vua Lý Thần Tông của Thiền sư Minh Không đến nay vẫn là câu chuyện mang đậm chất huyền thoại và gây ra nhiều tranh cãi.
Tháng 3 năm 1136, vua Lý Thần Tông lâm bệnh nặng, cơ thể mọc đầy lông lá, gầm thét như hổ. Các danh y đều bó tay. Triều đình sai sứ giả đi khắp nơi tìm người chữa bệnh. Khi sứ giả đến vùng núi Tử Trầm, nơi Minh Không trụ trì, họ nghe trẻ con hát câu đồng dao: “Tập tầm vông, có Nguyễn Minh Không chữa được mình rồng thiên tử…”. Sứ giả tìm gặp Nguyễn Minh Không và mời ông vào triều.
Khi Minh Không đến, để thể hiện phép thuật, ông dùng một chiếc niêu nhỏ đựng cơm chay cho hơn trăm lính chèo thuyền ăn no mà vẫn còn dư. Sau đó, ông khiến họ ngủ say rồi chỉ trong khoảnh khắc thuyền đã về đến kinh đô, khiến mọi người kinh ngạc.
Tại triều đình, khi các pháp sư khác đang làm lễ chữa bệnh cho vua, họ xem thường Minh Không vì trang phục giản dị. Minh Không lấy ra một chiếc đinh lớn, đóng sâu vào cột và thách ai có thể nhổ ra. Không ai làm được, nhưng Minh Không dễ dàng rút chiếc đinh bằng hai ngón tay. Sức mạnh phi thường này khiến mọi người nể phục và nhường ông vào chữa bệnh cho vua.
Không chỉ nổi tiếng vì đã chữa bệnh cho vua, Thiền sư Minh Không còn là người có công xây dựng rất nhiều ngôi chùa trên nước Đại Việt.
Khi đối diện với vua Lý Thần Tông, Minh Không hỏi lớn: “Kẻ đại trượng phu được tôn lên ngôi thiên tử, giàu có khắp bốn bể, cớ sao còn phát bệnh cuồng loạn như vậy?”. Vua sợ hãi, không còn gầm thét. Minh Không sai lấy một vạc nước lớn, đun sôi trăm lần, rồi dùng tay không khuấy nước và tắm cho vua. Ngay lập tức, bệnh tình của vua thuyên giảm và khỏi hẳn sau đó ít lâu.
Để đền ơn cứu mạng và cảm phục tài năng, vua Lý Thần Tông đã phong cho Minh Không chức Quốc sư, cho đổi sang họ Lý của vua, cấp nhà ở, ban lộc và miễn thuế. Từ đó, ông được gọi là Thiền sư Lý Quốc Sư.
Ngoài công lao chữa bệnh cho vua, Thiền sư Minh Không còn có công lớn trong việc xây dựng nhiều ngôi chùa trên khắp Đại Việt. Sau khi đắc đạo, ông trở về quê nhà Ninh Bình dựng chùa Viên Quang, sau đó lập thêm nhiều chùa ở Phả Lại (Bắc Ninh), Giao Thủy (Nam Định), Vũ Thư (Thái Bình) để tu hành.
Trong suốt cuộc đời, Thiền sư Minh Không đã cho xây dựng 500 ngôi chùa. Ông viên tịch vào năm 1141, hưởng thọ 76 tuổi.
