Trong văn hóa phương Đông, khái niệm về linh hồn và thể xác luôn song hành, nơi hồn đại diện cho bản chất vô hình, trường tồn và linh thiêng. Trái ngược với sự hữu hạn của vật chất, linh hồn mang đến sự sống động và ý nghĩa sâu sắc. Khám phá thêm về những khía cạnh này và sức mạnh của ý chí trên Chia sẻ Đạo Phật, nơi bạn sẽ tìm thấy con đường dẫn đến chiến thắng tối thượng.
Trong ngữ pháp Hán tự, chữ “hồn” được cấu thành từ hai thành tố: “vong” (mất) và “quỷ” (ma quỷ, quỷ quyệt). Theo quan niệm xưa, vạn vật đều tồn tại song song giữa thể chất và phi thể chất, giữa hình sắc và vô biểu sắc, giữa sự biến ảo và cái chân thật, sáng trong. Cái tồn tại phi vật chất, chân thật và sáng trong ấy được gọi là “hồn”, hay còn là “linh minh”, “anh minh”.
Khác với vật chất tồn tại ngắn ngủi, thô lậu, hồn mang tính chất lâu dài, sống động và linh thiêng. Trong tiếng Anh, “soul” là từ tương đương để diễn tả bản chất phi vật chất tồn tại trong con người.
“Phách”, trong tiếng Việt gọi là “vía”, là phần biểu hiện cụ thể của hồn. Nếu hồn là phần tinh tế, vô hình, sáng trong, thì phách là khí tiết thanh bạch, biểu hiện rõ ràng trong đời sống con người do hồn tạo nên, là tác dụng thực tế của hồn. Chữ “phách” trong Hán tự được ghép từ “bạch” (trắng, trong sáng) và “quỷ”. Một người thiếu đi sự minh bạch, trong sáng trong phách thì đời sống sẽ trở nên như ma quỷ. Ngược lại, quỷ nếu có sự thanh bạch, trong sáng thì lại hình thành nên khí phách của con người. Phách là yếu tố không thể thiếu trong cuộc sống. Trong tiếng Anh, “vital” được dùng để diễn tả phách hay vía, mang ý nghĩa phẩm chất và giá trị tinh thần cốt lõi của con người.
Khi con người đánh mất đi linh hồn, đời sống của họ sẽ trở nên giống như ma quỷ, dễ bị ma quỷ ám ảnh và dẫn lối.
Trong cuộc sống, khi hồn và phách bị biến dạng, tức là các phẩm chất và giá trị con người bị định lượng hóa bởi vật chất, tư duy và nhận thức của con người sẽ bị giới hạn. Điều này dẫn đến sự suy thoái về hiểu biết và tâm hồn. Tâm hồn suy thoái kéo theo sự suy thoái về khí phách. Người có khí phách suy thoái thường nói mà không chịu trách nhiệm, hành động mà không chịu trách nhiệm, giống như những cỗ máy vô tri.
Sự suy thoái về kinh tế bắt nguồn từ suy thoái văn hóa, suy thoái văn hóa lại xuất phát từ suy thoái đạo đức. Suy thoái đạo đức là hệ quả của suy thoái tư duy và nhận thức, mà cốt lõi là sự suy thoái của tâm hồn. Khi tâm hồn bị suy thoái, con người dần trở nên vô cảm, vô tri, đánh mất khí phách.
Khi con người mải mê chạy theo vật chất, tâm hồn bị che mờ, khí phách vẩn đục và nhân cách khô cạn, nét đẹp của sự sống con người sẽ dần biến mất, biến cuộc đời họ thành bóng ma của quỷ dữ.
Điều đáng sợ nhất đối với con người không phải là suy thoái kinh tế, mà chính là sự suy thoái về đạo đức và tâm hồn. Khi tâm hồn và khí phách suy thoái, con người dễ dàng bị ma quỷ chi phối, hành động theo bản năng và sống lay lắt như những hồn ma.
Chạy theo vật chất khiến tâm hồn con người mờ ám, khí phách vẩn đục và nhân cách khô kiệt, làm mất đi vẻ đẹp của sự sống. Ảnh minh họa.
Do đó, dù cuộc đời có trải qua bao nhiêu biến cố, con người có thể chấp nhận mất mát mọi thứ, nhưng tuyệt đối không được để mất đi khí phách và tâm hồn. Bởi lẽ, khi còn khí phách và tâm hồn, con người vẫn còn giữ được những giá trị quý báu nhất, còn sự sống, còn khả năng tạo dựng mùa xuân cho chính mình và lan tỏa sự sống đó đến muôn loài.
