Cuộc đời là dòng chảy không ngừng, mang theo những biến đổi khôn lường mà con người khó lòng nắm giữ. Sự suy tàn của vạn vật là quy luật bất biến, thôi thúc chúng ta tìm kiếm những giá trị trường tồn. Khám phá Chia sẻ Đạo Phật để hiểu rõ hơn về con đường hướng đến sự vĩnh cửu.
Đức Phật, khi an trú tại vườn Cấp Cô Độc, Rừng cây Chiến Thắng, gần thành Phong Đức, đã chỉ ra ba điều không thể tránh khỏi trong đời sống thế gian mà con người không thể yêu mến, mong cầu hay vừa ý. Đó chính là quy luật tất yếu của sự già, bệnh và cái chết.
Ngài nhấn mạnh rằng, nếu thế gian không tồn tại ba sự thật này, thì Đức Phật, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Chánh Giác, sẽ không cần xuất hiện để giảng dạy giáo pháp và phương pháp giải thoát mà Ngài đã chứng ngộ.
Dù cuộc đời có kéo dài đến trăm năm, sự vô thường vẫn là quy luật cuối cùng.
Vì lẽ đó, sự già, bệnh và chết là những sự thật hiển nhiên, không thể yêu mến hay mong cầu, và chúng là động lực thúc đẩy Như Lai xuất hiện để khai thị con đường diệt khổ.
Trong bài kệ, Thế Tôn đã diễn tả sự vô thường của vạn vật: “Ngoại sự huy hoàng rồi sẽ hoại / Nội thân suy biến cũng thế thôi”. Ngay cả những thứ bên ngoài lộng lẫy hay cơ thể nội tại cường tráng cũng sẽ dần suy tàn. Chỉ có Chánh Pháp là vĩnh cửu, không hề hủy diệt, và đây là điều mà người trí nên suy ngẫm sâu sắc.
Bài kệ tiếp tục nhấn mạnh sự ghê sợ và không vừa ý trước già, bệnh, chết, dù tuổi xuân tươi đẹp chỉ là tạm thời và sẽ phai tàn. Dù con người có sống đến trăm tuổi, cuối cùng vẫn không thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử, nơi khổ đau của già, bệnh, chết luôn bám riết, mang lại vô ích và phiền muộn.
Sau khi Đức Phật thuyết giảng, các vị Tỳ Kheo, chư thiên, rồng, quỷ thần và toàn thể đại chúng đều hoan hỷ và thọ trì lời dạy.
Bài kinh đặt ra câu hỏi cho những ai đắm chìm trong dục lạc mà lãng quên việc lành, không nhận thức được sự cận kề của cái chết. Khi hơi thở cuối cùng sắp tắt, xương cốt rời rã, khổ đau và cái chết ập đến, sự hối tiếc là vô bờ bến. Trong khoảnh khắc sinh tử, khi ý thức mờ mịt, thân nhân bất lực, mọi thứ đều tan biến. Nghiệp lực sẽ dẫn dắt mỗi người đến quả báo tương xứng: thiện nghiệp đưa về cõi lành, ác nghiệp đọa vào địa ngục.
Bài kinh ví von trí tuệ như ánh sáng, vô minh như bóng tối, oán hận như bệnh tật, và cái chết là nỗi sợ hãi lớn nhất. Sinh ra ắt phải chết, tạo nghiệp ác sẽ gánh chịu khổ đau. Vì vậy, việc giữ gìn ba nghiệp (thân, khẩu, ý) và tu tập phước trí là điều cốt yếu.
Tài sản, quyến thuộc rồi cũng sẽ rời xa, chỉ có căn lành tự thân mới là hành trang vững chắc cho hành trình hiểm nguy. Cuộc đời này tựa như một cây bên đường, chỉ là nơi tạm nghỉ. Vợ con, xe cộ cũng chỉ là những thứ tạm bợ, không bền lâu, giống như chim đậu qua đêm rồi bay đi mỗi hướng vào sáng sớm. Cái chết đến sẽ chia lìa tất cả.
Trong cõi luân hồi, chỉ có Đức Phật là bậc Đại Giác, là nơi quy y chân thật. Lời kinh được lược giảng để người trí suy ngẫm về sự thật này.
Lời nguyện cầu cho pháp bảo được trường tồn, cho mọi người thực hành theo lời Phật dạy. Dù ở đâu hay trong hoàn cảnh nào, hãy khởi tâm từ bi, ngày đêm an trú trong Chánh Pháp. Nguyện cho thế giới luôn bình an, vô biên phước trí mang lại lợi ích cho chúng sanh, nghiệp tội tiêu trừ, thoát khỏi khổ đau và đạt đến tịch diệt. Hãy dùng giới hương thanh tịnh, khoác thân bằng thiền định, trang nghiêm bằng tuệ giác để an lạc trong mọi hoàn cảnh.
Những bài học sâu sắc về sự vô thường và quy luật sinh tử được Đức Phật chỉ dạy. Để hiểu rõ hơn về giáo lý cao quý này và những lời dạy khác của Ngài, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
