Trong cuộc sống đầy biến động, khả năng giữ tâm an tịnh trước mọi hoàn cảnh là một minh chứng cho sự tu tập sâu sắc, nơi phiền não có thể hóa giải thành trí tuệ. Bài viết này sẽ giúp bạn khám phá cách nuôi dưỡng tâm Bồ đề ngay cả khi đối diện với những thách thức thường nhật, từ đó đạt được sự bình an nội tại. Tìm hiểu thêm về con đường tâm linh tại Chia sẻ Đạo Phật.
Câu hỏi:
NAM MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT!
Kính thưa Thầy, với sự hiểu biết còn hạn chế, con xin trình bày sự hiểu của mình về câu nói “phiền não tức bồ đề” như sau:
“Khi đối diện với hoàn cảnh, tâm khởi động thì sinh ra phiền não.
Khi đối diện với hoàn cảnh, tâm an định thì đó chính là bồ đề.”
Con nhận thấy rằng, dù là người xuất gia hay tại gia, việc tu tập đều xoay quanh khả năng làm chủ tâm mình khi đối diện với hoàn cảnh – liệu tâm có động hay có định.
Con xin đưa ra một ví dụ từ chính bản thân mình: Trước đây, khi đi đổ xăng, nếu người bán thối nhầm tiền thừa, con sẽ khởi tâm tham lam, cảm thấy mình có lợi cả tiền xăng lẫn tiền thừa. Tuy nhiên, sau khi học Phật pháp và tu tập, khi nhớ lại chuyện đó, con đã có thể làm chủ được tâm tham và quyết định trả lại số tiền thừa đó cho người bán.
Đây chỉ là một trong vô số tình huống mà tâm ta có thể động hoặc định khi tiếp xúc với các yếu tố bên ngoài. Việc đó dẫn đến phiền não hay bồ đề hoàn toàn phụ thuộc vào việc chúng ta có làm chủ được tâm mình hay không ạ.
Ảnh minh hoạ
Trả lời:
Cách hiểu này tuy có phần đúng nhưng chưa hoàn toàn chính xác. Việc tâm khởi động khi đối diện với hoàn cảnh không nhất thiết dẫn đến phiền não, và ngược lại, việc tâm an định đôi khi lại có thể mang đến phiền não. Nếu sự “động tâm” đó hướng đến những hành động đúng đắn và có ích, thì dù có nhiều biến động, nó cũng không gây ra phiền não. Thậm chí, trong một số tình huống, việc cần phải “động tâm” để đưa ra hành động giúp đỡ là cần thiết; nếu giữ tâm quá an định mà trở nên vô cảm hoặc thiếu lòng nhân ái thì lại là điều đáng tiếc.
Thực chất, câu nói “phiền não tức bồ-đề” không phụ thuộc vào việc tâm định hay động. Điều cốt lõi là dù tâm có đang trải qua trạng thái phiền não hay thanh tịnh, dù là định hay động, thì trí tuệ sáng suốt (bồ-đề) vẫn luôn hiện hữu, nhận biết rõ ràng mọi sự mà không chấp thủ vào đó như là “cái ta”, “của ta” hay “bản ngã của ta”. Chính trong những khoảnh khắc đối diện với phiền não, nếu ta có trí tuệ soi chiếu, ta sẽ thấy rõ bản chất vô thường, vô ngã của vạn pháp, từ đó vượt thoát mọi ràng buộc.
Theo: Trung tâm Hộ tông
Để hiểu sâu hơn về trí tuệ và cách làm chủ tâm hồn, hãy cùng khám phá thêm những bài viết bổ ích trong chuyên mục Đạo phật.
