Trong dòng chảy cuộc sống, việc chấp nhận và thuận theo lẽ tự nhiên là một nghệ thuật đòi hỏi sự thấu đáo. Thay vì chống đối hay gượng ép, chúng ta có thể khám phá cách để sống hài hòa, đón nhận mọi “duyên” đến và đi, từ đó tìm thấy sự bình an nội tại và cơ hội phát triển bản thân trên chiasedaophat.com.
“Tùy duyên” không phải là một khái niệm dễ nắm bắt, đòi hỏi người thực hành phải đạt đến một cảnh giới tư tưởng nhất định. Bản chất của “tùy” ở đây không phải là sự tùy tiện hay phụ thuộc, mà là sự thuận theo tự nhiên, không oán giận, không nóng nảy, và không cố gắng cưỡng cầu.
Trong vạn vật và mọi sự kiện trên đời, chữ “duyên” đóng vai trò kết nối. Dù là nhân duyên, cơ duyên, thiện duyên hay ác duyên, chúng đều hiện hữu khắp nơi và mọi lúc. Tuy nhiên, duyên cũng mang tính biến đổi, có lúc tụ lại rồi lại tan biến, có đến rồi cũng có đi.
Việc thực hành tùy duyên có thể được nhìn nhận dưới hai khía cạnh tích cực và tiêu cực. Khi một người dốc lòng làm điều thiện mà không đặt nặng kết quả, không so đo được mất, mà đối diện với cuộc đời bằng thái độ tùy duyên, đó là tùy duyên tích cực. Cách tiếp cận này vừa tránh được sự cưỡng cầu, vừa cho phép nắm bắt được những cơ hội đến với mình.
Ngược lại, lấy lý do tùy duyên để biện minh cho việc không hoàn thành trách nhiệm, phó mặc mọi thứ cho số phận, không nỗ lực vươn lên, hay trốn tránh khó khăn, thì đó lại là một biểu hiện cực đoan. Trong trường hợp này, tùy duyên trở thành cái cớ cho sự lười biếng và buông xuôi.
Tùy duyên là thuận theo nhân duyên, nhìn thấu được chuyện ly hợp của đời người, từ đó có được sự ung dung lạc quan và đứng ngoài được mất.
Điều quan trọng là phân biệt rõ tùy duyên với tùy tiện. Tùy tiện ám chỉ việc làm việc qua loa, đại khái, không có nguyên tắc, lập trường hay trách nhiệm rõ ràng, chỉ mong cho xong việc mà không quan tâm đến kết quả.
Một ví dụ minh họa cho sự hiểu sai về tùy duyên là trường hợp một người đàn ông liên tục cảm thấy bất mãn với mối quan hệ vợ chồng của mình. Thay vì nỗ lực cải thiện tình hình, anh ta lại biện minh rằng: “Cứ tùy duyên vậy thôi, có duyên thì ở, không phận thì xa”. Cách suy nghĩ này không đúng đắn. Anh ta đã không xem xét lại hành vi của bản thân, liệu mình có đang hành xử đúng mực hay chỉ đang để những mâu thuẫn đẩy đưa và gọi đó là “duyên phận”. Trước khi trông chờ vào duyên phận, mỗi người cần sống một cuộc đời đúng đắn và trở thành một hình mẫu đáng noi theo.
Tóm lại, tùy duyên không phải là sự từ bỏ mọi thứ một cách vô tội vạ hay tùy tiện. Tùy duyên đích thực là sự thuận theo dòng chảy của nhân duyên, thấu hiểu quy luật hợp tan của cuộc đời, từ đó đạt được sự ung dung, lạc quan và giữ tâm thế bình thản trước mọi được mất.
Khi mang trong mình tâm thái tùy duyên, bạn sẽ cảm nhận được sự tĩnh tại và bình yên nội tại, bất kể hoàn cảnh bên ngoài dù là u ám hay rực rỡ, dù con đường phía trước có gập ghềnh hay thênh thang.
Tùy duyên không có nghĩa là buông xuôi hoàn toàn hay hành động cẩu thả. Thay vào đó, nó đòi hỏi sự nhận thức để nắm bắt cơ hội, đối nhân xử thế một cách khéo léo theo lẽ duyên, và luôn giữ một trái tim nhân ái, khoan dung, và độ lượng. Đây mới là ý nghĩa chân thực của tùy duyên.
Câu chuyện về một lão hòa thượng sống ẩn dật trên núi cao mang đến một góc nhìn sâu sắc. Khi được hỏi về cuộc sống trước và sau khi đắc Đạo, ngài đều trả lời rằng mình vẫn chẻ củi, gánh nước, nấu cơm. Sự khác biệt nằm ở tâm thái: trước khi đắc Đạo, tâm trí luôn xao lãng, làm việc này mà nghĩ đến việc khác, sống ở hiện tại mà tâm trí lại vướng bận quá khứ hay tương lai. Sau khi đắc Đạo, mỗi hành động đều được thực hiện trọn vẹn: chẻ củi là chẻ củi, gánh nước là gánh nước, nấu cơm là nấu cơm.
Hãy biết nắm bắt cơ hội, đối nhân xử thế thuận theo nhân duyên, ôm giữ trái tim từ bi, khoan dung và độ lượng. Đó mới chính là tùy duyên thật sự.
Nguyên nhân sâu xa của mọi khổ đau và phiền muộn trên đời chính là sự chấp trước vào tâm phàm tục, không thể buông bỏ và tùy duyên. Chỉ khi đối diện với mọi sự việc một cách thản nhiên, tự tại và thuận theo lẽ tự nhiên, con người mới tìm thấy sự an lạc đích thực trong tâm hồn.
Cuộc sống vốn dĩ không phải lúc nào cũng êm đềm. Bầu trời không phải lúc nào cũng quang đãng, và cầu vồng thường xuất hiện sau những cơn mưa giông. Niềm vui và nỗi buồn luôn đan xen, đó chính là quy luật “tùy duyên” của vũ trụ này.
Khi thấu hiểu được quy luật này, bạn sẽ có thể đối diện với đời một cách bình thản, không quá phấn khích trước niềm vui hay chìm đắm trong nỗi buồn.
Để thấu hiểu sâu sắc hơn về lẽ sống và tu tập, hãy khám phá thêm những kiến thức bổ ích trong chuyên mục Đạo phật.
