Cuộc sống vốn vô thường, với những biến đổi khôn lường của mọi sự vật, hiện tượng, thậm chí cả những cảm xúc sâu kín nhất. Câu chuyện về vị trưởng giả và bi kịch bất ngờ của con trai ông tại khu rừng dưới gốc cây vô ưu là minh chứng đầy ám ảnh cho sự mong manh của kiếp người. Tìm hiểu thêm về hành trình chiêm nghiệm ý nghĩa cuộc đời tại Chiasedaophat.
Quan sát mọi cảm xúc dưới góc nhìn của sự vô thường sẽ giúp ta đối diện với cuộc sống một cách bình thản và sâu sắc hơn.
Mọi sự vật, hiện tượng, kể cả cảm xúc của con người, đều có quá trình sinh khởi, phát triển, biến đổi và cuối cùng là tan biến. Đây chính là quy luật tất yếu của vũ trụ, được gọi là luật vô thường.
Câu chuyện về một vị trưởng giả giàu có tại thành Xá Vệ minh chứng cho sự vô thường trong cuộc sống. Dù sở hữu tài sản kếch sù, ông vẫn canh cánh nỗi lo về việc tài sản sẽ bị tịch thu sau khi qua đời do không có con nối dõi. Nỗi lo này đã thôi thúc ông quy y Tam bảo và tha thiết cầu tự. May mắn thay, lời cầu nguyện của ông đã được đáp ứng khi bà vợ mang thai và hạ sinh một cậu con trai khôi ngô. Khi con trai đến tuổi cập kê, ông đã sớm cho cưới vợ.
Trong một chuyến du ngoạn cùng vợ tại khu rừng, đôi tân hôn đã dừng chân bên một cây vô ưu trĩu cành. Chiêm ngưỡng vẻ đẹp của đóa hoa, người vợ bày tỏ mong muốn được hái tặng. Chàng trai, vì yêu thương vợ, đã trèo lên cây để hái hoa. Tuy nhiên, do cành cây giòn yếu, không may bị gãy, khiến anh rơi xuống và tử vong ngay lập tức.
Tin dữ đến tai, cha mẹ vị trưởng giả vội vã chạy đến hiện trường. Cảnh tượng con trai đã mất khiến họ đau đớn tột cùng, ôm lấy thi thể con mà khóc ngất. Nỗi đau mất con là điều khó tránh khỏi đối với bất kỳ bậc làm cha mẹ nào.
Đúng lúc đó, Đức Phật cùng Ngài A Nan đi ngang qua và chứng kiến sự việc. Ngài đã giải thích cho vị trưởng giả hiểu rằng: “Sinh mạng con người cũng như vạn vật, đều có quy luật sinh tử, thành bại. Khi thời điểm đã đến, không ai có thể tránh khỏi. Vì vậy, ngài không nên quá đau buồn hay than khóc.” Ngài cũng nhấn mạnh thêm: “Đứa con này đến với gia đình ngài từ cõi trời và cũng sẽ trở về trời khi mạng sống chấm dứt. Nó không hoàn toàn là con trời cũng không hoàn toàn là con của ngài. Nó sống và chết theo nghiệp báo của chính mình, giống như một lữ khách đi ngang qua. Cái chết không thể tránh được, sự ra đi không thể níu giữ.”
Góc nhìn về Vô Thường trong cuộc sống hiện đại
Mọi thứ trong vũ trụ, từ những thực thể vi mô nhất như tế bào trong cơ thể con người cho đến những cấu trúc vĩ mô như non sông, đất đai, đều không ngừng biến đổi từng khoảnh khắc. Sự bất biến chỉ là một ảo tưởng.
Trong dòng chảy cuộc đời, con người luôn chịu sự chi phối mạnh mẽ của định luật vô thường. Từ cấp độ vi mô nhất là từng tế bào trong cơ thể, đến những cấu trúc vĩ mô như sơn hà, đại địa, tất cả đều trải qua sự biến đổi khôn lường trong từng sát na, từng giờ, từng phút. Do đó, không có gì tồn tại vĩnh cửu, bất biến.
Khái niệm “chết” không chỉ đơn thuần là khoảnh khắc cuối cùng khi hơi thở tắt. Trên thực tế, trong mỗi giây phút trôi qua, chúng ta vừa đang sống và cũng vừa đang chết đi một phần. Sự sống diễn ra liên tục, giống như một vòng tròn tuần hoàn bất tận. Có sinh ắt có tử, có thành ắt có hoại. Bất kỳ hiện tượng nào trên đời này đều tuân theo quy luật “sinh, trụ, dị, diệt” hay “thành, trụ, hoại, không”. Mọi thứ đều bắt đầu nảy sinh, phát triển, rồi biến đổi và cuối cùng tan biến. Đó chính là bản chất của luật vô thường.
Đối với con người, sự vô thường này lại càng gắn liền với quy luật nghiệp quả. Việc thấu hiểu và chấp nhận luật vô thường là chìa khóa để chúng ta quán chiếu, tu tập và giảm bớt khổ đau, phiền lụy trong cuộc sống. Đồng thời, việc làm này còn giúp chúng ta tạo dựng những nhân lành cho các kiếp sống tiếp theo.
Cuộc đời có thể là chuỗi ngày vui vẻ hay chất chứa khổ đau, tùy thuộc vào cách ta nhìn nhận và đối diện. Niềm vui có thể thoáng qua rồi tan biến, còn nỗi khổ rồi cũng sẽ qua đi. Mọi suy nghĩ, cảm xúc khởi lên trong tâm đều mang tính chất đến rồi đi. Nguyên nhân sâu xa của khổ đau thường đến từ nhận thức sai lầm, cho rằng mọi sự vật luôn tồn tại và bất biến. Chúng ta bám víu vào ảo tưởng về sự tồn tại vĩnh cửu của bản thân, dẫn đến việc níu kéo những thỏa mãn nhất thời của dục vọng. Một số người khác lại lầm tưởng rằng chết là hết, nên sống buông thả, truy cầu lạc thú, tạo ra vô số ác nghiệp và rồi chìm đắm trong vòng luân hồi khổ đau.
Khi đã thấu hiểu sâu sắc luật vô thường, những mong cầu của chúng ta cũng sẽ dần thay đổi, và từ đó, gánh nặng khổ đau cũng vơi đi. Hãy tập trân trọng và tìm thấy niềm vui trong những gì mình đang có, dù chúng chỉ là tương đối và tạm thời.
Việc thường xuyên quán niệm về sự vô thường, với một tâm quyết mạnh mẽ, chính là con đường tu tập chân chính của người học Phật.
Để hiểu sâu hơn về quy luật vô thường và tìm kiếm sự bình an trong cuộc sống, hãy khám phá thêm những bài viết hữu ích trong chuyên mục Đạo phật.
