Tìm hiểu về Bát Quan Trai, một pháp tu thanh lọc thân tâm dành cho Phật tử, giúp họ giữ gìn tám giới luật quan trọng trong suốt một ngày một đêm. Khám phá ý nghĩa sâu sắc của từng giới và cách áp dụng vào đời sống hàng ngày để đạt được sự an lạc. Truy cập chiasedaophat.com để hiểu thêm về con đường tu tập này.
I. Bát Quan Trai là gì?
Bát Quan Trai là một pháp tu dành cho Phật tử đã quy y Tam Bảo và thọ Ngũ giới. Người Phật tử tại gia nếu là nam giới thì gọi là Ưu Bà Tắc, nữ giới là Ưu Bà Di. Khi thọ Bát Quan Trai giới, người Phật tử sẽ giữ thêm ba giới nữa, nâng tổng số giới lên tám, giúp thanh tịnh thân tâm.
Tám giới này bao gồm:
- Không sát sinh: Giữ tâm từ bi, không làm hại các loài sinh vật.
- Không trộm cắp: Không lấy những gì không thuộc về mình.
- Không tà dâm: Giữ gìn sự trong sạch trong các mối quan hệ.
- Không nói dối: Ăn nói chân thật, không khoe khoang, đâm thọc hay nói lời ác.
- Không uống rượu: Không say sưa, mất lý trí, tránh xa các chất gây nghiện.
- Không nghe xem múa hát, trang điểm và dùng đồ lụa là: Tránh xa các thú vui trần tục, không trau chuốt thân thể bằng phấn son, y phục lụa là.
- Không ăn quá giờ Ngọ: Ăn chay và chỉ ăn trong khoảng thời gian từ sáng đến trưa, không ăn vào buổi chiều tối.
- Không nằm ngồi giường cao, rộng, đẹp: Sử dụng giường hoặc chỗ nghỉ đơn sơ, tránh xa sự hưởng thụ vật chất.
Bát Quan Trai giới được giữ gìn nghiêm túc trong vòng một ngày một đêm, thường bắt đầu từ 6 giờ sáng ngày hôm trước đến 6 giờ sáng ngày hôm sau. Đây là một pháp tu truyền thống có từ thời Đức Phật, ban đầu dành cho các bậc vua chúa, quan lại, quý tộc và những người có thời gian rảnh rỗi để tu tập.
Bát Quan Trai là pháp tu dành cho người Phật tử đã thọ tam quy, ngũ giới. Bạn có thọ tam quy, ngũ giới rồi mới được thọ Bát Quan Trai giới. Người Phật tử thọ tam quy, ngũ giới nếu là nam thì gọi là Ưu Bà Tắc, nữ gọi là Ưu Bà Di. Ảnh minh họa
Thời gian thọ giới:
Theo truyền thống, Bát Quan Trai giới thường được thọ vào các ngày sóc (mùng 1, 15 âm lịch) và vọng (mùng 8, 14, 15, 23, 29, 30 âm lịch) hàng tháng. Một số nơi còn thọ vào ngày mùng 7 và 22 âm lịch. Trong tín ngưỡng cổ xưa ở Ấn Độ, những ngày này được cho là thời điểm ma quỷ quấy nhiễu và các vị thần đi tuần hành. Tuy nhiên, Phật giáo nhấn mạnh vào việc tự tu tập và tạo nghiệp lành, thay vì cầu khẩn hay cúng bái để được phò hộ.
Quan sát nhịp sống ở các vùng nông thôn cho thấy con người thường có sự thay đổi tâm tính theo chu kỳ trăng tròn, trăng khuyết. Do đó, việc thọ giới vào những ngày này có tác dụng hỗ trợ việc tu tập thân tâm. Trong xã hội hiện đại, đặc biệt ở các đô thị, nhịp sống gắn liền với chu kỳ tuần làm việc. Do đó, việc thọ giới vào ngày Chủ Nhật cũng rất phù hợp và thuận tiện.
Trai Kinh:
Người tin Phật không tin vào những chuyện hối lộ Thần thánh kiểu đó; chỉ tin vào những nghiệp thiện ác do chính mình làm, và những hậu quả lành dữ của nó. Cho nên, thay vì cúng bái, cầu khẩn, chúng ta tu tập bát quan trai giới.
Trong bản kinh “Trai Kinh”, Đức Phật đã giải thích rõ về Bát Quan Trai giới khi ngài hỏi đáp với bà Duy Da. Tám giới này bao gồm:
- Giới thứ nhất (Không sát sinh): Giữ tâm từ bi, không làm hại chúng sinh.
- Giới thứ hai (Không trộm cắp): Thực hành bố thí, không tham lam.
- Giới thứ ba (Không tà dâm): Giữ gìn phạm hạnh, không khởi tâm tà dục.
- Giới thứ tư (Không nói dối): Ăn nói chân thật, từ tốn.
- Giới thứ năm (Không uống rượu): Tránh xa sự say sưa, mê loạn.
- Giới thứ sáu (Không nghe xem múa hát, trang điểm): Tránh xa các thú vui trần tục, không dùng hương hoa, phấn son, y phục đẹp.
- Giới thứ bảy (Không nằm giường cao, rộng): Nằm giường đơn sơ, tiết chế giấc ngủ, chuyên tâm tu tập.
- Giới thứ tám (Không ăn quá Ngọ): Ăn đúng thời, đúng pháp, không ăn sau giờ trưa.
Khi Đức Phật còn tại thế, người Phật tử thọ Bát Quan Trai giới còn thực hành thêm pháp ngũ niệm: Niệm Phật, Niệm Pháp, Niệm Tăng, Niệm Giới, Niệm Thiện. Đây chính là thời khóa tu tập của các vị Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di thời xưa.
II. Giải thích ý nghĩa Bát Quan Trai giới qua kinh điển
Trong kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân, Ưu Bà Ly đã hỏi Đức Phật về việc tại sao gọi là “Bát” (tám) quan trai mà không phải là “Cửu” (chín) quan trai, vì giới không ăn quá Ngọ là giới thứ chín.
Đức Phật giải thích rằng phép ăn chay lấy sự không ăn quá Ngọ làm cốt lõi. Tám giới còn lại hỗ trợ để thành tựu cái “thể” của phép ăn chay, do đó gọi là “Trai pháp Bát Chi” (Tám pháp thanh tịnh). Vì vậy, chỉ gọi là Bát Quan Trai giới.
Ưu Bà Ly cũng hỏi về việc người thọ Bát Quan Trai giới thuộc chúng nào. Đức Phật trả lời rằng, dù không thọ giới trọn đời, nhưng vì giữ giới trong một ngày một đêm, họ cũng có thể được coi là Ưu Bà Tắc (hoặc Ưu Bà Di).
Phật cũng nhấn mạnh rằng, phép thọ Bát Quan Trai giới chỉ quy định trong một ngày một đêm, không được quá hạn. Nếu muốn tu tập lâu hơn, có thể lần lượt thọ lại nhiều lần. Việc thọ giới cần phải theo sự hướng dẫn của người có đủ giới pháp.
Để giữ giới được thanh tịnh, ngoài việc không sát sinh, người thọ giới cần giữ gìn cả ba nghiệp thân, khẩu, ý. Nếu thân, khẩu thanh tịnh nhưng tâm còn tham, sân, si, hoặc không tu sáu niệm (Niệm Phật, Pháp, Tăng, Giới, Bố thí, Thiên – các hành động tốt lành), thì giới cũng không được thanh tịnh hoàn toàn.
Đức Phật ví von, dù làm Vua cõi Diêm Phù Đề, giàu có sung túc, nhưng công đức cũng không bằng một phần công đức giữ Bát Quan Trai giới được hoàn toàn thanh tịnh. Ngài cũng lưu ý rằng, nếu trước khi thọ giới mà làm các việc phóng túng, hoặc trong tâm không định thọ giới mà làm các việc ấy, thì giới không thành tựu. Tuy nhiên, nếu gặp thiện tri thức hướng dẫn và phát tâm thọ giới, hoặc gặp khó khăn chướng ngại nhưng sau đó vẫn giữ giới, thì đều có thể thành tựu.
Giới Bát Quan Trai được Phật ban hành từ thời Đức Phật, là pháp tu giúp cho những vị Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di có căn lành với Phật, nhưng do gia duyên bận buộc, quý vị công nhân viên thỉnh thoảng có thời gian đi chùa, nghỉ làm xí nghiệp phát tâm thọ giới luật Phật, gieo bòn phước đức cho gia đình, con cháu hôm nay cũng như muôn đời sau noi theo.
III. Ý nghĩa và truyền thống Bát Quan Trai giới
Bát Quan Trai giới là một pháp tu quan trọng, giúp Phật tử tại gia có cơ hội trải nghiệm đời sống tu hành xuất gia trong một ngày một đêm. Đây là giới bán xuất gia, giúp người cư sĩ có ý thức sâu sắc hơn về con đường giải thoát. Trong ngày thọ giới, họ thực hành các việc tu hành, học pháp, hành pháp và hiểu pháp theo cách của người xuất gia.
Ngày nay, bên cạnh pháp tu Bát Quan Trai, còn có nhiều khóa tu khác như khóa tu một ngày an lạc, khóa tu mùa hè, khóa tu đạo tràng Pháp Hoa, Đạo tràng Thiền học, Đạo tràng Tịnh Độ… Tuy nhiên, khóa tu Bát Quan Trai vẫn giữ vững truyền thống hàng ngàn năm lịch sử Phật giáo mà không hề thay đổi về nội dung, thời khóa hay giới luật.
Tại Quan Âm tu viện (Biên Hòa), từ năm 1958 đến nay, bên cạnh các khóa tu khác, tu viện vẫn duy trì truyền thống tổ chức các khóa tu Bát Quan Trai giới. Khóa tu này được tổ chức đều đặn hai lần mỗi tháng, thu hút đông đảo Phật tử tham dự, thể hiện sự gắn bó và tầm quan trọng của pháp tu này trong đời sống tâm linh.
IV. Các thời khóa công phu tại các chùa Việt Nam
Quý Sư Thầy là những người Thầy của Trời Người, mang lại nguồn vui tươi hạnh phúc cho thế gian, giúp chúng sanh và con người giải thoát luân hồi sanh tử, không phải như những tổ chức cúng kiến của các Thầy tế lễ ngoại đạo. Ảnh minh họa
Đạo Phật không nặng về nghi lễ cúng kính mà chú trọng vào việc phát huy trí tuệ, giúp con người giác ngộ và đạt đến sự nghiệp giải thoát. Phật giáo Việt Nam có nhiều môn phong và pháp phái tu hành thực tiễn, mỗi nơi đều có kỷ cương riêng nhưng đều bảo vệ truyền thống tu hành.
Các pháp tu chính tại các chùa, thiền viện, tịnh xá ở Việt Nam thường được phân chia thành bốn loại: Thiền tông, Tịnh độ tông, Nam tông và Khất sĩ. Thiền tông tu thiền định, Tịnh độ tông tụng kinh niệm Phật, Nam tông tu thiền và khất thực, Khất sĩ tu thiền, niệm Phật và khất thực.
Phần lớn các chùa, tu viện, tịnh thất, niệm Phật đường đều có các thời khóa công phu như:
- Công phu chiều: Thường vào khoảng 16 giờ.
- Công phu tối: Thường vào khoảng 19 giờ.
- Công phu khuya: Thường vào khoảng 2-3 giờ sáng.
Đây được gọi là “tam thời nhật khóa” (ba thời khóa trong ngày). Một số chùa có thêm thời kinh Pháp Hoa vào buổi sáng, gọi là “tứ thời nhật khóa”. Cũng có những nơi chỉ thực hiện hai thời khóa, gọi là “nhị thời nhật khóa”.
Ngày nay, các chùa còn triển khai nhiều khóa tu tập thể cho Tăng Ni và Phật tử, như khóa tu tụng kinh Pháp Hoa, Dược Sư, Phổ Hiền, Hoa Nghiêm, Niết Bàn… Đặc biệt, vào tháng 7 âm lịch có các khóa tu Vu Lan và Địa Tạng.
Đạo Phật là đạo giác ngộ, không phải là tổ chức tín ngưỡng cúng kiến. Các vị Sư Thầy là những người Thầy của Trời Người, mang lại hạnh phúc và giúp chúng sinh giải thoát khỏi luân hồi sinh tử.
Việc cúng cháo buổi sáng và chè buổi tối tại một số chùa thường là để cúng cho cô hồn, những vong linh không nơi nương tựa, thể hiện lòng từ bi của nhà chùa. Đây không phải là tục lệ bắt buộc hay có trong giới luật Phật giáo.
Để tìm hiểu sâu hơn về những pháp tu thanh tịnh và ý nghĩa tâm linh sâu sắc, mời bạn khám phá thêm tại chuyên mục Đạo phật.
