Dù khao khát dấn thân trên con đường tu hành, nhiều người vẫn chưa thể vượt qua rào cản cuộc sống hiện tại, dù động lực và tâm nguyện đã đủ đầy. Bài viết này sẽ khai phá những khía cạnh sâu sắc hơn về hai con đường xuất gia và tại gia, giúp bạn hiểu rõ hơn về hành trình phụng sự và phát triển tâm linh, hãy cùng khám phá tại Chiasedaophat.
Trong quá trình hoằng pháp tại mười ba tiểu bang ở Hoa Kỳ, chúng tôi nhận thấy nhiều người có nguyện vọng xuất gia nhưng chưa thực hiện được. Qua khảo sát, có bốn lý do chính dẫn đến tình trạng này: nghịch cảnh, thói quen, tình thương và sự sở hữu. Dù có tâm nguyện chân thành, động cơ và thái độ đúng đắn, xem việc xuất gia là một lý tưởng cao đẹp, nhiều người vẫn chỉ duy trì hình thức tại gia. Điều này thật đáng tiếc, bởi lẽ nếu những hạt giống xuất gia này được phát hiện và vun bồi đúng phương pháp, họ có thể trở thành những trụ cột vững chắc cho sự phát triển của Phật giáo.
Cuộc sống tại gia mang lại nhiều giới hạn. Kinh điển thường ví von đời sống này như bị giam hãm trong bốn bức tường, với các hoạt động xoay quanh việc thỏa mãn dục lạc thế gian. Khi nam nữ trưởng thành kết hôn, họ xây dựng hạnh phúc dựa trên tình yêu, sinh con đẻ cái, và tiếp tục vun đắp bằng nhà cao cửa rộng, sự nghiệp, danh vọng, địa vị và chức tước. Tất cả những điều này được xem là đỉnh cao của hạnh phúc thế gian.
Khi sống và sinh hoạt với tư cách là một người tại gia, có rất nhiều hạn chế.
Tu tại gia hay tu tại chùa đều có những phương cách riêng.
Đức Phật đã dùng những ẩn dụ sâu sắc để mô tả hạnh phúc của người tại gia. Ngài ví von nó giống như cái vỏ ốc hay mai rùa, giúp chúng an ổn trong môi trường sống. Khi đối mặt với nguy hiểm, chúng rút đầu vào vỏ để tự vệ. Tuy nhiên, sự an ổn này chỉ mang tính tạm thời và giả tạo. Hạnh phúc mà người tại gia cảm nhận được thường không kéo dài.
Ngược lại, Đức Phật ví người xuất gia như bầu trời quang đãng, không bị che chắn bởi mái nhà hay bốn bức tường. Họ có thể tự do hít thở không khí trong lành, hòa mình vào thiên nhiên, tìm thấy sự an lạc, vững chãi và yêu đời. Sự đối lập này làm nổi bật sự khác biệt giữa hai con đường. Bức tường mà Đức Phật đề cập không phải là vật lý, mà là những rào cản về nhận thức, tâm lý, tình cảm và hành động liên quan đến dục lạc thế gian. Chính thái độ chấp trước vào những điều này, dù vô hình, lại là sợi dây vô hình kết nối chúng ta với khổ đau.
Mỗi bước chân đi, mỗi một hành động của người xuất gia, dù trực tiếp hay gián tiếp, đều góp phần mang lại hạnh phúc cho tha nhân.
Người tại gia nên tu tập như thế nào?
Cuộc sống tự tại giữa bầu trời bao la mang đến cho người xuất gia một nguồn sinh lực mới. Họ xem “thái hư làm nhà, phong cảnh làm bạn, chánh pháp làm thầy, đạo lý vô ngã vị tha làm tông chỉ”, từ đó mang lại hạnh phúc cho bản thân và cho người khác. Hai phương cách tu tập này dẫn đến hai lối sống khác biệt: con đường thế gian xen lẫn hạnh phúc và khổ đau, và con đường tâm linh hướng đến giá trị an lạc nội tại, vượt lên trên những giới hạn của kiếp người. Dù vẫn mang thân phận con người với tình cảm và suy nghĩ, người xuất gia hành động với tâm vị tha vô ngã làm nền tảng. Mọi hành động của họ, dù trực tiếp hay gián tiếp, đều hướng đến việc mang lại hạnh phúc cho người khác.
Không phải ai cũng có cơ duyên xuất gia. Trong số những người đã xuất gia, có người giữ vững được đời sống tâm linh và lý tưởng phụng sự, nhưng cũng có người bỏ cuộc giữa chừng. Phần lớn những người không thể hoàn thành chí nguyện hoặc bỏ cuộc đều do sự chuẩn bị tâm lý, động cơ và lý tưởng chưa đủ vững chắc, hoặc chưa đúng theo tinh thần lời dạy của Đức Phật.
Để hiểu rõ hơn về những khía cạnh tinh tế và ý nghĩa sâu sắc của hai con đường tu hành này, mời bạn tiếp tục khám phá chuyên mục Đạo phật.
