Danh tác văn học kinh điển của Trung Hoa, Thủy Hử, ẩn chứa những câu chuyện đời thực ít người biết, đặc biệt là về nguồn gốc bị bóp méo của các nhân vật nguyên mẫu. Tiết lộ những bí ẩn đằng sau sự oan khuất lịch sử và lời đồn đại thất thiệt, Website Chia sẻ Đạo Phật mời bạn khám phá sự thật về một kiệt tác và những con người đã làm nên nó.
Thủy Hử – Kiệt tác văn học hay sự oan khuất lịch sử?
Thủy Hử, tác phẩm kinh điển của Thi Nại Am, ra đời dựa trên những câu chuyện dân gian thời nhà Nguyên (Trung Quốc). Tuy nhiên, đằng sau sự lừng danh của kiệt tác này là những câu chuyện về sự oan khuất lịch sử, đặc biệt là với các nhân vật nguyên mẫu.
Thi Nại Am – Tác giả truyện Thủy Hử lừng danh
Nguyên mẫu nhân vật: Từ cuộc đời thực đến hư cấu văn học
Theo ông Võ Song Phúc, hậu duệ đời thứ 24 của Võ Đại Lang, sự bóp méo sự thật và hủy hoại danh tiếng của tổ tiên ông bắt nguồn từ Hoàng Đường. Hoàng Đường, bạn học cũ của Võ Đại Lang, sau khi gặp khó khăn đã tìm đến nhờ cậy. Tuy nhiên, sự im lặng kéo dài của Võ Đại Lang, dù vẫn tiếp đãi tử tế, đã khiến Hoàng Đường phẫn uộ.
Thực hư các nhân vật trong truyện Thủy Hử – một kiệt tác của Thi Nại Am làm say mê bao thế hệ bạn đọc.
Trong cơn tức giận, Hoàng Đường đã lan truyền những câu chuyện sai lệch, vu khống vợ chồng Võ Đại Lang. Sự việc càng trở nên nghiêm trọng hơn khi nhận được sự hậu thuẫn từ Tây Môn Khánh, người từng bị Võ Đại Lang xử lý. Thời kỳ đó, hình thức kể chuyện dân gian rất thịnh hành, cho phép những câu chuyện này được thêm thắt và lan truyền rộng rãi. Thi Nại Am sau đó đã phát triển những câu chuyện này thành hình tượng một cặp đôi lệch pha: chồng xấu xí, khờ khạo; vợ xinh đẹp, lăng loàn, dẫn đến kết cục bi thảm.
Ông Võ Song Phúc (thứ hai từ phải sang), cháu đời thứ 24 của Võ Đại Lang, tiếp chuyện hậu duệ Phan Kim Liên Ảnh: TƯ LIỆU
Trớ trêu thay, khi Hoàng Đường trở về quê, ngôi nhà khang trang của ông lại được xây dựng nhờ sự giúp đỡ âm thầm từ Võ Đại Lang. Sự hối hận đến muộn màng đã khiến Hoàng Đường phải ăn năn và cuối cùng là treo cổ tự tử.
Việc Thi Nại Am sử dụng tên thật và địa danh có thật đã khiến các nhân vật nguyên mẫu phải chịu oan khuất. Thậm chí, có lời đồn rằng do viết sai sự thật và cổ súy cho sự nổi loạn, phóng đãng, Thi Nại Am phải chịu báo ứng 3 đời: con trai, cháu trai và chắt trai đều có người bị câm.
Một số nhà nghiên cứu lịch sử Trung Quốc cho rằng, Thi Nại Am từng là mưu sĩ cho Trương Sĩ Thành, một nhân vật chống lại triều Nguyên. Sau thất bại, con rể của Trương Sĩ Thành là Phan Nguyên Thiệu cùng anh trai đã đầu hàng nhà Minh. Thi Nại Am, do khinh bỉ hành động này, đã cố tình khắc họa Phan Kim Liên và Phan Xảo Vân như những người phụ nữ không đứng đắn, nhằm ám chỉ sự bất trung của kẻ bề tôi. Tuy nhiên, việc sử dụng tên thật và địa danh có thật đã vô tình khiến các nhân vật nguyên mẫu phải gánh chịu oan khuất kéo dài.
Cách ám chỉ của Thi Nại Am, bằng cách sử dụng chính xác tên người và địa danh có thật, đã khiến những người liên quan phải chịu oan khuất.
Trong dân gian, thậm chí còn lưu truyền rằng do Thi Nại Am viết sai sự thật, cổ vũ cho sự nổi loạn và phóng đãng làm đảo điên nhân tâm, ông phải chịu báo ứng 3 đời: con trai, cháu trai và chắt trai đều có người bị câm.
Cuốn “Thái Thượng Cảm Ứng Thiên” còn dành hẳn một chương để răn đời về vấn đề này.
Sự sám hối và giải oan cho tổ tiên
Nỗi oan khuất của gia tộc Võ và Phan ở Thanh Hà đã khiến con cháu của Thi Nại Am trăn trở. Vào ngày 18 tháng 12 năm 2009, họa sĩ Thi Thắng Thần, hậu duệ trực hệ của Thi Nại Am, đã đến đền thờ Võ Đại Lang tại Thanh Hà.
Con cháu Thi Nại Am là Thi Thắng Thần viết: “Kẻ hậu sinh từng kính họa 16 bức tranh chính truyền 2 vị Võ và Phan treo nơi từ đường họ Võ để phá cái oan khuất bao đời cho thiên hạ rõ. Nhưng nơi chín suối, 2 vị Võ – Phan hẳn không tha thứ cho cái tội làm hoen ố thanh danh trong “Thủy Hử truyện” của tiên nhân…, nay kính xin chỉnh lại dung nhan, hoàn lại dáng hình vốn có. Nguyện 2 vị Võ – Phan linh thiêng chứng giám. Họ Thi đốt hương kính bái”.
Ông đại diện cho hậu duệ họ Thi để bày tỏ lời xin lỗi và mong sự tha thứ từ con cháu họ Võ và Phan. Họa sĩ Thi Thắng Thần đã cho đúc lại tượng Võ Đại Lang và Phan Kim Liên, vẽ 16 bức tranh liên hoàn và đề thơ xin lỗi để treo trong từ đường.
Tại bức họa Võ Đại Lang, Thi Thắng Thần đã viết một bài thơ thể hiện sự sám hối và mong muốn sửa chữa sai lầm của tổ tiên:
“Đỗ soạn Thủy Hử Thi Nại Am,
Võ Phan vô đoan mông trầm oan.
Thi gia văn chương, Thi gia họa,
Biếm bao ngật kim sổ bách niên.
Lũy thế nhân duyên kim chung báo,
Chỉnh dung trùng sóc triển nhân gian.
Võ thị từ đường đoạn công án,
Thi tính xuy trái, Thi tính hoàn.”
(Tạm dịch: Sai lầm trong “Thủy Hử” của Thi Nại Am, khiến hai họ Võ – Phan bỗng dưng bị oan khuất. Văn chương và hội họa của họ Thi đã che giấu sự thật mấy trăm năm qua. Nhân duyên bao đời nay đã có báo ứng, cần tu chỉnh lại dung nhan, tô đắp lại hình tượng. Từ đường họ Võ từ nay chấm dứt án oan, họ Thi vay nợ thì họ Thi phải trả).
Tại bức họa Phan Kim Liên, ông tiếp tục bày tỏ lòng sám hối và mong muốn chuộc lại lỗi lầm:
“Kẻ hậu sinh từng kính họa 16 bức tranh chính truyền 2 vị Võ và Phan treo nơi từ đường họ Võ để phá cái oan khuất bao đời cho thiên hạ rõ. Nhưng nơi chín suối, 2 vị Võ – Phan hẳn không tha thứ cho cái tội làm hoen ố thanh danh trong “Thủy Hử truyện” của tiên nhân…, nay kính xin chỉnh lại dung nhan, hoàn lại dáng hình vốn có. Nguyện 2 vị Võ – Phan linh thiêng chứng giám. Họ Thi đốt hương kính bái.”
Ông Phan Kiến Dân, Phó Hội trưởng Hội Nghiên cứu văn hóa dòng tộc tỉnh Hà Nam, chia sẻ: “Là hậu duệ của dòng họ Phan ở Hoàng Kim Trang, huyện Thanh Hà, chúng tôi cảm thấy tủi cho Phan Kim Liên. Nhưng sự nhầm lẫn đã ăn sâu rồi, một hai câu nói cũng không thể thay đổi được gì. Hy vọng là lớp người sau hiểu rõ được là tốt rồi”.
Ông cũng cho biết sau Tiết Thanh Minh năm 2010, con cháu họ Phan đã đến thăm đền thờ Võ Đại Lang ở Thanh Hà. “Điều khiến chúng tôi cảm thấy được an ủi là hậu duệ của tác giả “Thủy Hử” là Thi Nại Am đã đến đấy đúc tượng, vẽ tranh và làm thơ xin lỗi”.
Những câu chuyện về báo ứng và sự thật lịch sử đằng sau các nhân vật trong “Thủy Hử” liệu có khiến bạn suy ngẫm về nhân quả? Hãy cùng khám phá thêm nhiều câu chuyện ý nghĩa trong chuyên mục Đạo phật.
