Với danh hiệu “Thần thông đệ nhất”, Mục Kiền Liên Bồ Tát là một trong hai đệ tử xuất sắc nhất của Đức Phật, vang danh với những phép thần thông và lòng hiếu thảo sâu sắc. Cuộc đời ngài gắn liền với hành trình giải thoát và hành động cứu độ, đặc biệt là với người mẹ quá cố, một câu chuyện cảm động được Chia sẻ Đạo Phật đề cập sâu hơn. Hãy cùng khám phá danh tính và vai trò quan trọng của ngài trong giáo lý Phật giáo.
Mục Kiền Liên Bồ Tát, cùng với Tôn giả Xá Lợi Phất, là hai trong số những đệ tử hàng đầu của Đức Phật Thích Ca. Ngài đã chứng đắc quả vị A La Hán, đỉnh cao của sự giải thoát và giác ngộ trong Phật giáo. Với danh hiệu “Thần thông đệ nhất” trong hàng Thanh Văn, Mục Kiền Liên Bồ Tát còn được Đức Phật Thích Ca thọ ký hiệu là “Đa Ma La Bạt Chiên Đàn Hương Phật” trong Kinh Pháp Hoa.
Mục Kiền Liên Bồ Tát sinh khoảng năm 568, mất khoảng năm 484 trước Công nguyên ở nước Magadha, nay thuộc miền Bắc Ấn Độ, là một vị tỳ kheo trong thời kỳ đức Phật Thích Ca Mâu Ni còn tại thế.
Hình tượng Mục Kiền Liên Bồ Tát
Trong các miêu tả, Mục Kiền Liên Bồ Tát thường được thể hiện với hình ảnh khoác y, tay phải cầm tích trượng, tay trái thường để trống. Trong một số trường hợp, ngài có thể cầm bình bát, biểu trưng cho việc mang cơm xuống địa ngục dâng cho mẹ. Ngài luôn đứng, thể hiện sự sẵn sàng hành động, sẵn sàng đi đến những cảnh giới khổ đau để thực hiện lòng hiếu kính với mẹ, mang “bát cơm đầy vạn ước mong” như một biểu tượng của tình thương và sự cứu rỗi.
Bà Thanh Đề – người mẹ của Mục Kiền Liên Bồ Tát
Mục Kiền Liên Bồ Tát và Tôn giả Xá Lợi Phất là hai vị đệ tử đứng đầu trong hàng chúng đệ tử của Phật Thích Ca.
Hạnh nguyện cứu mẹ và ý nghĩa báo hiếu
Cuộc đời của Mục Kiền Liên Bồ Tát gắn liền với câu chuyện về lòng hiếu thảo sâu sắc dành cho mẹ là bà Thanh Đề. Khi còn tại thế, bà Thanh Đề không những không tin Tam Bảo mà còn có những lời lẽ phỉ báng, hủy hoại niềm tin nơi Tam Bảo, dẫn đến việc sau khi qua đời, bà phải đọa vào cảnh giới địa ngục khổ đau.
Với trí tuệ và thần thông bậc nhất sau khi chứng quả La Hán, Mục Kiền Liên đã dùng Phật nhãn, Pháp nhãn và Tuệ nhãn để quan sát khắp các cõi giới, tìm kiếm mẹ. Ngài nhìn thấy mẹ mình đang chịu đựng sự thống khổ cùng cực nơi địa ngục, ngay cả cơm ăn cũng không có. Tôn giả đã mang một bát cơm xuống cứu giúp.
Tuy nhiên, do nghiệp chướng quá nặng nề từ lòng tham lam tích tụ khi còn sống, bà Thanh Đề dù nhận được bát cơm từ con trai, nhưng khi đưa lên miệng thì cơm biến thành than hồng. Điều này cho thấy sức mạnh của nghiệp lực có thể chi phối cả những hành động cứu giúp từ người thân.
Mục Kiền Liên Bồ Tát tuy là thần thông đệ nhất nhưng không thể giúp được mẹ, nên đã đến thưa với đức Phật Thích Ca.
Trong hoàn cảnh đó, dù sở hữu thần thông phi thường, Mục Kiền Liên Bồ Tát nhận ra rằng sức mạnh cá nhân là không đủ để giải thoát mẹ khỏi vòng luân hồi tội lỗi. Ngài đã đến cầu thỉnh Đức Phật Thích Ca. Đức Phật chỉ dạy rằng do tội nghiệp hủy báng Tam Bảo của bà Thanh Đề quá nặng, cần phải thực hiện một nghi lễ đặc biệt. Vào ngày Rằm tháng Bảy, ngày chư Phật hoan hỷ và chư tăng Tự tứ, cần thiết lập lễ Vu Lan Bồn – một nghi lễ “giải đảo huyền” (giải cứu khổ đau bị treo ngược).
Bí quyết của lễ Vu Lan Bồn là trước hết phải cúng dường Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), sau đó mới đến việc thọ dụng những phẩm vật dâng cúng. Theo lời dạy của Đức Phật, khi thực hiện trai tăng cúng dường Tam Bảo vào ngày này, mẹ của Mục Kiền Liên sẽ được thoát khỏi khổ đau và an vui.
Mục Kiền Liên Bồ Tát là hiện thân cho hạnh nguyện cứu mẹ thoát khỏi cảnh khổ, là hình ảnh tiêu biểu cho hiếu đạo của con người.
Thực hiện đúng theo lời Phật dạy, vào ngày Rằm tháng Bảy năm đó, thân mẫu của ngài đã được giải thoát khỏi cảnh khổ. Từ đó, Mục Kiền Liên Bồ Tát vô cùng cảm kích ân đức của Phật và khuyến khích chúng sinh hàng năm vào dịp Rằm tháng Bảy tổ chức lễ Vu Lan, cúng dường mười phương Tăng, tụng kinh Vu Lan Bồn để báo hiếu cha mẹ và cửu huyền thất tổ. Câu chuyện này được ghi lại trong quyển Thập đại đệ tử.
Sau này, hình tượng Mục Kiền Liên Bồ Tát cứu mẹ nơi địa ngục đã trở thành biểu tượng cao đẹp của hiếu đạo trong Phật giáo. Khi nhắc đến đạo hiếu, người ta thường nghĩ ngay đến ngài. Lấy cảm hứng từ câu chuyện của ngài, Đức Phật đã chỉ dạy phương pháp báo hiếu cho chúng sinh, từ đó hình thành ngày lễ Vu Lan như chúng ta biết ngày nay.
Mục Kiền Liên Bồ Tát là hiện thân cho hạnh nguyện cứu độ những người thân yêu thoát khỏi cảnh khổ đau, đồng thời là biểu tượng sống động cho lòng hiếu thảo của con người. Sau khi đạt được quả vị A La Hán, ngài đã không ngừng dùng lòng từ bi vô lượng và trí tuệ sáng suốt để hóa độ chúng sinh, lan tỏa ánh sáng giác ngộ.
Mục Kiền Liên Bồ Tát sau khi đắc quả A La Hán, ngài đã dùng lòng từ vô lượng và trí tuệ rạng sáng để hóa độ chúng sinh.
Bối cảnh lịch sử và quá trình tu tập
Mục Kiền Liên Bồ Tát là một trong mười đại đệ tử kiệt xuất của Đức Phật Thích Ca. Ngài là một nhân vật lịch sử có thật, sống cùng thời với Đức Phật. Ngài thường được nhắc đến song hành cùng Tôn giả Xá Lợi Phất, nổi tiếng với trí tuệ và thần thông phi thường. Chỉ sau bảy ngày xuất gia, ngài đã đoạn trừ mọi phiền não, chứng đắc quả vị A La Hán.
Sự hiện hữu của Mục Kiền Liên Bồ Tát được ghi chép rõ ràng trong các sử liệu Phật giáo, cho thấy ngài là một nhân vật lịch sử có thật, có quá trình tu tập và đạt đạo. Ngài được công nhận là một nhân vật có ảnh hưởng sâu sắc trong thời kỳ Đức Phật tại thế. Thần thông đệ nhất của ngài là kết quả của quá trình tu tập miên mật. Nhờ Tuệ nhãn và năng lực tâm linh, ngài đã thấu suốt được nỗi khổ của mẹ mình nơi địa ngục.
Mục Kiền Liên Bồ Tát là một trong mười đại đệ tử của đức Phật Thích Ca.
Phương pháp cứu độ của Mục Kiền Liên Bồ Tát
Khi biết mẹ đang đọa lạc nơi địa ngục, Mục Kiền Liên Bồ Tát đã làm theo lời chỉ dạy của Đức Phật. Ngài chí thành thiết tha cung thỉnh mười phương chư Phật và Tăng chúng, chuẩn bị các lễ vật trang nghiêm để tổ chức trai tăng, cầu nguyện cho mẹ. Buổi lễ đại trai tăng được cử hành một cách trang trọng vào ngày Tự tứ mãn hạ của chư tăng, một sự kiện quan trọng trong đời sống tu tập của Tăng đoàn.
Câu chuyện về Mục Kiền Liên Bồ Tát và lòng hiếu thảo sâu sắc là một minh chứng sống động cho những giá trị tốt đẹp trong Đạo phật, mời bạn khám phá thêm nhiều kiến thức bổ ích về Phật giáo tại chuyên mục này.
