Nằm giữa lòng Quảng Ngãi, Hoa Sơn Tự không chỉ là một biểu tượng tâm linh lâu đời mà còn là kho báu văn hóa với 18 đạo sắc phong quý giá từ triều Nguyễn. Khám phá hành trình hình thành và ý nghĩa sâu sắc của những di vật này tại chiasedaophat.com.
Chùa Hoa Sơn: Nơi Lưu Giữ Hơn Hai Thế Kỷ Di Sản Triều Nguyễn
Chùa Hoa Sơn, tọa lạc tại vùng đất Quảng Ngãi, là một trong những ngôi cổ tự có lịch sử lâu đời, minh chứng cho sự hình thành và phát triển của Phật giáo địa phương. Được khởi công xây dựng trong khoảng thời gian từ năm 1793 đến 1800, ngôi chùa là tâm huyết của các bậc tiền hiền thuộc bốn dòng họ lớn: Phan, Trần, Trịnh và Nguyễn tại Nghĩa Phú. Ban đầu, chùa hoạt động như một ngôi chùa làng, mang ý nghĩa kết nối cộng đồng và tín ngưỡng. Theo thời gian, chùa được chính thức đặt tên là Hoa Sơn Tự và duy trì hoạt động cho đến ngày nay, trở thành một di sản văn hóa quý báu.
Kho Báu Sắc Phong Của Triều Nguyễn
Với hơn 200 năm tồn tại, Hoa Sơn Tự không chỉ là nơi chốn tâm linh mà còn là kho lưu giữ 18 đạo sắc phong quý giá từ các đời vua nhà Nguyễn. Theo ghi nhận của nhà nghiên cứu Cao Văn Chư, những sắc phong này có niên đại trải dài từ thời vua Minh Mạng đến vua Duy Tân. Đặc biệt, trong số đó có 16 sắc phong thần, ghi nhận công lao của những nhân vật lịch sử hoặc ban tặng mỹ tự cho các vị thần. Các sắc phong này bao gồm những danh hiệu cao quý như “Lương Quận công Uy Dũng Công thần, Đoan Nhã Công thần Quảng Quận Công, Trấn Nam Doanh Phó Đô Tướng Dương Vũ Công thần Mai Quý Phủ”, có đề ngày tháng cụ thể trong các năm trị vì của vua Minh Mạng và Thiệu Trị. Ngoài ra, còn có 2 sắc chỉ cho phép thôn Phú Thọ tiếp tục thờ phụng các vị thần này.
Sắc phong từ thời nhà Nguyễn được chùa Hoa Sơn gìn giữ đến ngày nay. Ảnh: Ý THU
Bảo Vật Trong Tổ Mối Và Câu Chuyện Kỳ Bí
Niềm tin của người dân gửi gắm vào các vị sư trụ trì tại chùa Hoa Sơn đã được đền đáp xứng đáng. Các thế hệ sư thầy đã thay nhau gìn giữ trọn vẹn 18 đạo sắc phong qua biết bao biến cố lịch sử, kể cả những thời kỳ chiến tranh khốc liệt nhất. Sự cẩn trọng và tâm huyết này đã giúp những đạo sắc phong tồn tại nguyên vẹn cho đến ngày nay. Được bảo quản kỹ lưỡng trong hộp gỗ sơn son, hầu hết các sắc phong vẫn giữ được màu sắc tươi mới của giấy dó và dấu ấn son đỏ của triều đình.
Nhờ quy trình bảo quản nghiêm ngặt, những tờ sắc phong này, dù đã trải qua hàng trăm năm, vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên bản. 18 đạo sắc phong hiện đang được lưu giữ tại chùa bao gồm các văn bản từ thời vua Thiệu Trị, vua Tự Đức, vua Đồng Khánh, vua Duy Tân và vua Minh Mạng. Nội dung chính của các sắc phong này là tôn vinh những “nhân thần” – những vị quan có công lao trong việc khai phá và bảo vệ vùng đất phương Nam. Tiêu biểu có thể kể đến Quang Chiếu Vương, tức Mai Đình Dõng, người được chúa Nguyễn Hoàng giao trọng trách trấn giữ vùng đất Quảng Nam từ năm 1571 đến 1602, và Lương Văn Chánh, người có công lớn trong việc mở mang bờ cõi, khai khẩn vùng đất Phú Yên vào năm 1611. Những đạo sắc phong này không chỉ là tài liệu lịch sử vô giá mà còn là lời nhắc nhở thế hệ mai sau về công ơn của các bậc tiền nhân đã dày công xây dựng và gìn giữ giang sơn.
Sắc phong được lưu giữ trong chùa.
Áo Cà Sa Và Những Báu Vật Vô Giá
Ngoài bộ sưu tập sắc phong quý giá, chùa Hoa Sơn còn sở hữu hai pho tượng ông Thiện và ông Ác có niên đại lâu đời, mỗi tượng có trọng lượng lên đến 1,5 tấn, được đặt trang trọng trước chánh điện. Theo lời kể của các bậc cao niên, hai pho tượng này đã có tuổi đời gần 200 năm. Với kích thước ấn tượng, cao gấp đôi người thường, những pho tượng này được chế tác theo phương pháp cổ xưa, kết hợp đất sét trắng, hồ nếp và giấy bổi. Điều kỳ diệu là dù trải qua bao thăng trầm của thời gian, mưa nắng và cả những biến động chiến tranh, hai pho tượng vẫn giữ nguyên vẹn, không hề bị hư hại. Cụ ông Lê Trình (94 tuổi), một cao niên tại thôn Cổ Lũy Bắc, đã chia sẻ những câu chuyện đầy cảm xúc về sự bền bỉ của những báu vật này.
Theo các bậc cao niên, vị trí của chùa Hoa Sơn mang ý nghĩa phong thủy đặc biệt: lưng tựa núi, mặt hướng sông. Điều này đã hình thành nên câu ca lưu truyền trong dân gian: “Hoa Sơn tự cổ kiến Tam Thai”, ý chỉ ngôi chùa nằm ở hữu ngạn sông Trà Khúc, đối diện với núi Tam Thai ở tả ngạn.
Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, chùa Hoa Sơn đã trải qua nhiều lần trùng tu. Lần đầu tiên được ghi nhận là vào thời Pháp thuộc. Đến năm 1954, chùa tiếp tục được trùng tu với quy mô đơn sơ hơn. Mãi đến năm 2002, một cuộc trùng tu quy mô lớn đã diễn ra, nâng tổng diện tích chùa lên gần 1.000m2. Hiện tại, công tác trùng tu phần chánh điện của chùa vẫn đang tiếp tục được triển khai.
Các sắc phong được lưu giữ cẩn thận nên vẫn còn mới.
Cổng Tam Quan – Dấu Ấn Thời Gian
Qua nhiều lần trùng tu và tôn tạo, chùa Hoa Sơn ngày càng trở nên khang trang và bề thế. Tuy nhiên, nhà chùa vẫn giữ gìn chiếc cổng tam quan cổ kính, nhuốm màu thời gian, như một minh chứng cho những thăng trầm lịch sử mà ngôi chùa đã trải qua. Chiếc cổng tam quan, với dòng chữ “Chùa Hoa Sơn” phủ đầy rêu phong, nằm nép mình bên con đường làng nhỏ hẹp, chỉ cách đường Trường Sa chưa đầy 50m. Du khách muốn tìm về thăm ngôi chùa hơn 200 năm tuổi này, nằm ở cuối dòng sông Trà Khúc, chỉ cần di chuyển đến gần cuối đường Trường Sa và hỏi người dân địa phương. Ai cũng sẵn lòng chỉ đường đến tận cổng chùa, nơi lưu giữ biết bao giá trị văn hóa và lịch sử.
Khám phá sâu hơn về lịch sử và ý nghĩa của những di sản tâm linh quý giá này và tìm hiểu thêm nhiều câu chuyện thú vị khác trong chuyên mục Đạo phật.
