Nghiệp ác liệu có dẫn ta đến chốn đọa đày hay chỉ là ẩn dụ cho nỗi thống khổ trần gian? Với giáo lý vô ngã, ai sẽ gánh chịu hình phạt nơi địa ngục và liệu việc cầu nguyện có mâu thuẫn với luật nhân quả? Khám phá những câu hỏi sâu sắc này và tìm hiểu về chiasedaophat.com.
Câu hỏi: Kinh Phật dạy về nghiệp ác dẫn đến đọa địa ngục, nhưng có quan điểm cho rằng địa ngục chỉ là ẩn dụ cho trạng thái khổ não. Với giáo lý vô ngã, ai sẽ là người thọ hình trong địa ngục theo kinh Địa Tạng? Đồng thời, việc đọc kinh Địa Tạng để cầu được như ý có mâu thuẫn với luật Nhân quả không?
Thời điểm nào chúng ta bị đọa vào địa ngục?
Giải đáp:
Phật giáo mô tả vũ trụ với vô lượng thế giới, và địa ngục là một trong sáu cảnh giới của cõi Dục thuộc cõi Ta bà, bao gồm: trời, a tu la, người, súc sanh, ngạ quỷ, và địa ngục. Sự tái sinh vào cảnh giới nào phụ thuộc vào nghiệp lực của mỗi chúng sanh. Mỗi cảnh giới được định hình bởi ba yếu tố: vị trí, thân tướng và tâm thức.
Theo kinh Trường A Hàm, địa ngục “nằm giữa núi Đại kim cương thứ nhất và núi Đại kim cương thứ hai, xung quanh là biển lớn bao bọc”. Kinh luận Lập Thế A Tỳ Đàm cho biết “Địa ngục ở ngoài núi Thiết Vi”, còn luận Câu Xá và luận Đại Tỳ Bà Sa thì mô tả “Đại địa ngục ở phía dưới Nam Thiệm Bộ châu, cách 2 vạn do tuần, những địa ngục còn lại nằm chồng lên phía trên hoặc bên cạnh”. Bên cạnh đó, còn tồn tại Cô địa ngục và Biên địa ngục, phân bố ở nhiều nơi. Chúng sanh nơi địa ngục mang hình tướng xấu xa, kỳ dị và trải nghiệm nỗi khổ đau cùng cực do bị hành hạ, đói khát và sợ hãi.
Việc đọa vào địa ngục là kết quả trực tiếp của việc tạo tác nhiều nghiệp ác và tà kiến. Chúng ta có được thân người là nhờ tạo nghiệp lành, trong khi những ai tạo nghiệp dẫn đến địa ngục sẽ chịu quả báo nơi đó. Đây là minh chứng rõ ràng cho quy luật nhân quả-nghiệp báo. Do đó, địa ngục là một cảnh giới, một cõi sống cụ thể của chúng sanh, chứ không phải là một ẩn dụ hay biểu tượng đơn thuần.
Tuy nhiên, xét trên phương diện duyên khởi, mọi pháp, bao gồm cả địa ngục, đều có tính Không, như huyễn. Quan điểm “Tam giới duy tâm” cũng cho phép hiểu địa ngục hay cõi Cực lạc tùy thuộc vào trạng thái tâm thức của mỗi người – đau khổ hay hạnh phúc. Nhưng đây chỉ là khía cạnh Lý trong giáo lý về cảnh giới. Đức Phật khi giảng dạy về cảnh giới đã làm rõ cả Lý và Sự. Việc quá nhấn mạnh vào Lý mà bỏ quên Sự có thể dẫn đến những hiểu lầm đáng tiếc, đặc biệt là sự sai lệch trong nhận thức về nhân quả, tội phước.
Vì thế, đối với bậc giác ngộ, người đã thành tựu tuệ giác Bát nhã, vạn pháp đều là Không. Còn đối với chúng sanh nói chung, bị vô minh che lấp và nghiệp lực chi phối, vạn pháp đều tồn tại. Liên quan đến kinh Địa Tạng, giáo lý vô ngã của Phật giáo khẳng định rằng con người với năm uẩn này không có một linh hồn hay bản ngã bất biến. Mọi khổ đau trong luân hồi đều bắt nguồn từ chấp thủ và nhận thức sai lầm về cái tôi. Chính sự chấp ngã này tạo ra sự phân biệt giữa “chúng sanh” và “cảnh giới”, dẫn đến việc thọ hình trong địa ngục hay hưởng phước trên cõi trời đều nằm trong vòng tương đối đó. Do đó, việc chịu khổ hình ở địa ngục là sự chiêu cảm nghiệp báo của những tâm thức nặng chấp thủ và tạo nhiều ác nghiệp. Nhân nào quả nấy. Tuy nhiên, theo Phật giáo, dù ở địa ngục hay cõi trời, sự tồn tại đều không vĩnh hằng mà luôn biến đổi. Vòng luân hồi chỉ chấm dứt khi đạt được sự giác ngộ hoàn toàn và thành tựu tuệ giác vô ngã.
Việc kinh Địa Tạng nói về công năng của việc trì tụng kinh này để cầu được như ý, có nghĩa là khi chúng ta đọc tụng, thấu hiểu sâu sắc ý nghĩa và thực hành theo lời Phật dạy, những điều tốt đẹp sẽ đến. Điều này hoàn toàn không mâu thuẫn với luật Nhân quả. Một đặc điểm của các kinh điển Đại thừa như Pháp Hoa, Địa Tạng là truyền tải ý nghĩa sâu xa thông qua những hình ảnh, biểu tượng cụ thể. Vì vậy, nếu chỉ đọc kinh theo nghĩa đen và chấp chặt vào từng câu chữ, sẽ khó lòng lĩnh hội được tinh nghĩa của kinh điển.
Để hiểu rõ hơn về những lời dạy sâu sắc của Đức Phật về nghiệp báo và con đường giải thoát, mời bạn khám phá thêm tại chuyên mục Đạo phật.
