Lời nói dối hay vọng ngữ không chỉ là sự lừa dối mà còn ẩn chứa những hậu quả nghiêm trọng trong giáo lý nhà Phật. Việc nhận diện và hiểu rõ bản chất của lời nói sai trái là bước đầu tiên để tránh xa nghiệp xấu, hướng tới cuộc sống an lạc và phước báo lớn lao, khám phá thêm về những lời Phật dạy tại chiasedaophat.com.
Vọng ngữ, hay lời nói dối, là hành động bịa đặt, gây hại cho người khác mà không mang lại lợi ích cá nhân. Theo quan điểm Phật giáo, hành vi này sẽ dẫn đến đọa lạc địa ngục và chịu hình phạt cắt lưỡi. Do đó, việc cẩn trọng trong lời nói là vô cùng quan trọng.
“Như tướng vọng ngữ” bao gồm bốn biểu hiện chính của lời nói sai trái: 1. Nói dối. 2. Nói thêu dệt. 3. Nói hai chiều. 4. Nói lời thô ác. Đây là bốn hành vi căn bản của vọng ngữ.
Người không phạm vọng ngữ sẽ được hưởng nhiều phước báo.
Trong Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, Đức Phật chỉ dạy rằng, người không nói dối sẽ nhận được tám pháp cao quý được chư thiên ca ngợi:
- Miệng luôn tỏa hương thơm thanh khiết, như mùi hương hoa Ưu-Bát-La.
- Được sự tin phục từ tất cả mọi người trong thế gian.
- Lời nói luôn chân thật, được cả trời và người kính mến.
- Luôn dùng lời ái ngữ để an ủi, động viên chúng sinh.
- Ba nghiệp thanh tịnh, mang lại sự vui vẻ, thỏa mãn trong cuộc sống.
- Lời nói không sai sót, giúp tâm hồn luôn an lạc.
- Lời nói có trọng lượng, được trời người tuân theo.
- Sở hữu trí tuệ vượt trội, không ai có thể sánh bằng.
- Thân thể vững chắc, không ai có thể tổn hại.
- Quyến thuộc, bạn bè bền chặt, không ai có thể chia cắt.
- Lòng tin kiên cố, sự tu hành vững vàng.
- Gặp được thiện tri thức, những người bạn chân thành, không lừa dối lẫn nhau.
- Lời nói không làm tổn thương người khác.
- Lời nói mang lại lợi ích thiết thực.
- Lời nói phù hợp với lẽ phải, lẽ thường.
- Lời nói êm dịu, dễ nghe.
- Lời nói được mọi người lắng nghe và làm theo.
- Lời nói đáng tin cậy.
- Lời nói không bị ai chê bai, phán xét.
- Lời nói được mọi người yêu thích.
Khi hồi hướng công đức này cho quả vị Vô thượng Bồ đề, người tu hành sẽ thành Phật và đạt được Chân thật ngữ (lời nói chân thật tuyệt đối) của Như Lai.
Bên cạnh đó, người không nói hai chiều sẽ đạt được năm pháp bất hoại, không thể hủy diệt:
Hồi hướng công đức này sẽ giúp thành Phật với quyến thuộc chân chính, không bị ma ngoại đạo phá hoại.
Người không nói lời thô ác sẽ thành tựu tám pháp tịnh nghiệp:
Khi hồi hướng công đức này, người tu hành sẽ thành Phật và sở hữu Phạm âm (âm thanh vi diệu) của Như Lai.
Cuối cùng, người không nói thêu dệt sẽ đạt được ba pháp quyết định:
Quyết định được người trí yêu mến và kính trọng. Quyết định có khả năng dùng trí tuệ để giải đáp mọi vấn đề một cách chân thực. Quyết định có oai đức tối thượng trong hàng nhân thiên.
Hồi hướng công đức này sẽ giúp người tu hành thành Phật và nhận được lời thọ ký không sai lệch từ Như Lai.
Hậu quả nghiêm trọng của vọng ngữ
Theo Pháp Uyển Châu Lâm, trong thời kỳ thế gian suy đồi, con người thường quên đi tính tạm bợ của thân thể và sự hư ảo của thế gian. Chính vì vậy, họ nuôi dưỡng những suy nghĩ vọng tưởng, tâm trí mê hoặc, dẫn đến lời nói giả dối. Những lời nói này nhằm lừa gạt người khác, gây ra nhận thức sai lệch, dẫn đến vô số khổ đau, tranh chấp và phiền muộn. Việc gieo nhân vọng ngữ sẽ gặt hái quả báo hèn hạ, đọa vào địa ngục với những nỗi khổ vô cùng, bao gồm cả nước sôi đỏ, mê mờ chân lý. Tất cả những điều này đều bắt nguồn từ vọng ngữ.
Kinh Chánh Pháp Niệm mô tả:
“Nếu vọng ngữ giảng giải, nói năng,
Thì mất hết công đức chân thật.
Nếu như người vọng ngữ nói năng,
Thì trong miệng có loài rắn độc,
Lưỡi dao dựng ở trong miệng họ,
Lửa nóng bốc lên trong miệng họ.
Chất độc trong miệng là chất độc,
Chất độc trên đất không phải độc,
Chất độc trong miệng hại chúng sanh,
Mạng sống kết thúc vào địa ngục.
Nếu như người vọng ngữ nói năng,
Tự trong miệng sinh ra máu mủ,
Bởi lưỡi này là ngục Nê lê,
Lưỡi này cũng như lửa hừng hực.
Nếu như người vọng ngữ dèm pha,
Thì người kia mau thành hèn hạ,
Bị những người tốt đều tránh xa,
Trời thần sẽ không che chở họ.
Thường ganh ghét đối với người khác,
Cùng với các chúng sanh xấu ác,
Tìm cách làm người khác phiền muộn,
Vì vậy sẽ bước vào địa ngục”.
Kệ trong kinh Ưu Bà Tắc Giới cũng cảnh báo:
“Nếu như lại có người,
Thích sử dụng vọng ngữ,
Người này hiện đang chịu,
Miệng xấu, sắc thân xấu.
Lời nói tuy là thật,
Nhưng người không tin nhận,
Mọi người đều ghét bỏ,
Không thích trông thấy họ.
Đây gọi là quả báo,
Ác nghiệp đời hiện tại,
Xả thân mạng này rồi,
Rơi vào chốn địa ngục.
Nhận chịu nhiều khổ đau,
Đói khát cùng nóng bức,
Đây gọi là quả báo,
Ác nghiệp của đời sau.
Nếu được làm thân người,
Thì miệng không đầy đủ,
Lời nói tuy là thật,
Nhưng người không tin nhận.
Người trông thấy không thích,
Tuy giảng giải chánh pháp,
Nhưng người không thích nghe,
Chỉ là một người ác.
Bởi vì lực nhân duyên,
Tất cả vật ngoài thân,
Tiền của đều giảm bớt,
Do vậy chứng biết rõ,
Người tại nghiệp vọng ngữ,
Chịu khổ đau ba đời”.
Theo kinh Thiền Bí Yếu, Đức Phật dạy rằng, những người trong bốn chúng (Tăng, Ni, Cư sĩ nam, Cư sĩ nữ) tu hành trong Phật pháp nhưng vì lợi dưỡng, danh tiếng mà làm điều sai trái, như giả vờ ngồi thiền trong khi thực tế phóng dật, tham cầu lợi ích. Những hành vi này phạm vào tội Thâu lan giá. Nếu không sám hối, họ sẽ nhanh chóng phạm vào tội mười ba tăng tàn. Trong vòng một đến hai ngày, Tỳ kheo phạm tội này được xem là giặc trời, kẻ cầm đầu quỷ La sát, chắc chắn sẽ đọa vào đường ác và chịu nhiều tội nặng.
Tỳ kheo hoặc Tỳ kheo Ni dùng lời dối trá để mê hoặc trời, rồng, quỷ thần… thuộc chủng loại Ba Tuần. Do vọng ngữ, họ tự nhận mình đã đạt đến các cảnh giới cao như Bất tịnh quán, Đảnh pháp. Những người này sau khi mạng chung sẽ nhanh chóng đọa vào địa ngục A Tỳ, chịu khổ báo trong một kiếp.
Sau khi thoát khỏi địa ngục A Tỳ, họ sẽ đọa vào cõi ngạ quỷ, chịu đói khát và ăn viên sắt nóng trong tám ngàn năm. Tiếp đó, họ sẽ rơi vào loài súc sanh, phải mang vác nặng nhọc, chết đi rồi bị lột da, xẻ thịt trong năm trăm đời. Khi trở lại kiếp người, họ sẽ mang nhiều tật bệnh như đui, điếc, câm, ngọng, ốm yếu, tàn tật. Tất cả những khổ đau này là quả báo của việc vì lợi dưỡng mà phạm vọng ngữ.
Kinh Chánh Pháp Niệm có kệ rằng:
“Cam lộ cùng với những thuốc độc,
Đều ở trong lưỡi của con người,
Cam lộ là lời nói chân thật,
Vọng ngữ thì trở thành thuốc độc.
Nếu như người cần vị cam lộ,
Thì người ấy nói lời chân thật,
Nếu như người cần đến thuốc độc,
Thì người ấy nói lời vọng ngữ.
Thuốc độc không quyết định cái chết,
Vọng ngữ thì quyết định không sai,
Nếu như người nói lời vọng ngữ,
Thì họ phải nói là người chết.
Vọng ngữ không lợi ích cho mình,
Cũng không lợi ích cho người khác,
Nếu như mình và người không vui,
Tại sao phải nói lời vọng ngữ?
Nếu như người xấu xa phân biệt,
Vui thích những lời vọng ngữ,
Chết rơi vào trong lửa và dao,
Phải chịu những khổ não như thế.
Thuốc độc làm hại tuy rất dữ,
Nhưng chỉ có thể giết một thân,
Quả báo của ác nghiệp vọng ngữ,
Làm cho trăm ngàn thân bị hoại”.
Theo kinh Phật thuyết Tu Lại, Đức Phật dạy rằng vọng ngôn là hành động tự lừa dối mình và người khác. Vọng ngôn khiến con người trở nên xấu xa, hành vi và lời nói không nhất quán, gây phiền muộn trong lòng. Nó làm xấu đi lời nói, gây tổn hại cho thân thể và khiến trời thần xa lánh. Vọng ngôn làm mất đi gốc rễ của mọi điều thiện, khiến bản thân trở nên ngu si, tối tăm, không nhận ra con đường thiện lành. Vọng ngôn là cội rễ của mọi điều ác, là nguyên nhân đoạn tuyệt cuộc sống an lạc và làm điều thiện.
Trong Kinh Chánh Pháp Niệm, Diêm La Vương quở trách tội nhân và nói kệ:
“Nói lời chân thật được an lạc,
Nói lời chân thật được Niết bàn,
Vọng ngữ sanh quả báo khổ đau,
Nay đến ở đây mà nhận chịu.
Nếu như không từ bỏ vọng ngữ,
Thì phải chịu tất cả khổ đau,
Lời nói chân thật không cần mua,
Dễ có được mà không khó gì.
Thật không phải đến từ nơi khác,
Không phải cầu xin từ người khác,
Vì sao bỏ lời nói chân thật,
Ưa thích những lời nói vọng ngữ?
Người nói năng giảng giải vọng ngữ,
Là nhân duyên của chốn địa ngục,
Nhân duyên trước đó đã tạo ra,
Kêu khóc nào có lợi ích gì?
Vọng ngữ là ngọn lửa bậc nhất,
Còn có thể đốt cạn biển lớn,
Huống hồ đốt cháy người vọng ngữ,
Giống như đốt cháy đám cỏ cây.
Nếu người bỏ lời nói chân thật,
Mà dấy lên nói vọng ngữ,
Người ngu si tệ hại như vậy,
Bỏ vật báu mà lấy gạch đá.
Nếu như người không tự thông minh,
Mà yêu quý nơi chốn địa ngục,
Tự mình làm ngọn lửa vọng ngữ,
Ở nơi này tự đốt cháy mình.
Lời nói chân thật rất dễ được,
Trang nghiêm cho tất cả mọi người,
Bỏ lời chân thật dùng vọng ngữ,
Vì ngu si nên đến chốn này”.
Luận Tát Bà Đa giải thích rằng, người không phạm vọng ngữ, khi thuyết pháp hoặc bàn luận về mọi vấn đề, sẽ suy xét dựa trên nguồn gốc phát sinh, không sai lầm. Ngược lại, người phạm vọng ngữ sẽ như có “búa rùi trong miệng”. Thập Tụng Luận cũng quy định rằng, việc nói sai sự thật về dòng họ, hay số lượng mắt của một người đều mang lỗi vọng ngữ. Ngay cả việc miệt thị người khác bằng lời nói cũng là tội lỗi.
Chánh báo tụng rằng:
“Người giỏi khéo vọng ngữ lừa dối,
Vụng về chịu tội lỗi địa ngục,
Cưa lửa cắt xẻ hình hài họ,
Sắt nóng cày nát trên lưỡi họ.
Dùng nước đồng sôi rót vào miệng,
Dùng sắt nóng đỏ mài lưỡi họ,
Đau thương làm nát tan xương tủy,
Rên rỉ thường trong họng phát ra.”
Tập báo tụng rằng:
“Vọng ngữ đi vào ba đường khổ,
Tội lỗi ba đường đã quyết định,
Nghiệp còn lại sanh vào loài người,
Bị phỉ báng thường kết ưu sầu,
Trở lại bị người ta lừa dối,
Tâm hận thù như lửa nóng rực,
Người trí đừng đổ lỗi người ta,
Nghiệm biết quả thì nhân phải diệt””
Hy vọng những chia sẻ này giúp bạn thấu hiểu hơn về nhân quả của vọng ngữ. Hãy tiếp tục khám phá sâu sắc hơn về giáo lý nhà Phật trong chuyên mục Đạo phật.
