Nghi thức Tấn Hương, hay còn gọi là “đốt liều”, mang trong mình ý nghĩa sâu sắc về sự hy sinh cao cả vì lý tưởng giải thoát và giác ngộ. Bắt nguồn từ tinh thần Đại thừa, hành động này thể hiện trọn vẹn tâm nguyện vị tha của người tu Bồ tát đạo, sẵn sàng hiến dâng thân mạng để phụng sự Tam Bảo và cứu độ chúng sinh. Để tìm hiểu thêm về ý nghĩa và nguồn gốc của nghi lễ này, mời bạn ghé thăm chiasedaophat.com.
Nguồn gốc của Lễ Tấn Hương
Lễ Tấn Hương, còn được biết đến với tên gọi “đốt liều”, là một nghi thức thể hiện sự phát nguyện đốt bỏ thân mình để cúng dường Tam Bảo. Nghi lễ này thường diễn ra trong các đại giới đàn, nơi trao truyền giới pháp cho Tăng Ni và các Phật tử phát tâm thọ trì giới Bồ tát.
Truyền thống Tấn Hương bắt nguồn từ tinh thần Đại thừa, thực hành hạnh Bồ tát đạo trong Phật giáo Bắc truyền. Theo đó, những người phát tâm Bồ tát sẵn sàng hy sinh thân mạng vì mục tiêu thành Phật và cứu độ chúng sanh, không hề tiếc thân mình.
Đốt thân thể cúng dường chư Phật
Khi phát nguyện tấn hương, người phát tâm sẽ phải chịu cảm giác đau đớn. Ảnh: Phật giáo Long An.
Nguồn gốc của thuật ngữ “tấn hương” có thể được tìm thấy trong kinh Đại Phật Đảnh Thủ Lăng Nghiêm:
“…Nếu sau khi Như Lai diệt độ, có Tỳ kheo phát tâm tu tập thiền định, có thể trước tượng Như Lai đốt một ngọn đèn, đốt một lóng tay, hoặc đốt một chấm hương trên thân thể mình, thì Như Lai nói rằng tất cả nghiệp chướng nhiều đời của người này sẽ tiêu trừ. Dù còn sống ở thế gian, người ấy đã vĩnh viễn thoát ly phiền não. Dù chưa chứng Vô Thượng Bồ đề, tâm người này đối với giáo pháp của Như Lai đã kiên định. Nếu không thể thực hiện sự xả thân dù là nhỏ nhất này, dù đạt được cảnh giới vô vi, rồi cũng phải tái sinh làm người để trả nợ cũ…” (Lăng Nghiêm Kinh quyển 6).
Đoạn kinh này nhấn mạnh sự chân thành và quyết tâm tin Phật của người xuất gia. Vết sẹo từ việc đốt hương không nhất thiết phải ở trên đầu mà có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Số lượng chấm hương trên đầu cũng không cố định, có thể là một, hai, ba, sáu, chín, hoặc mười hai.
Việc đốt hương trên đầu bắt đầu từ khi nào vẫn còn là điều cần được khảo chứng. Tuy nhiên, vào thời Đường và Tống, tục lệ này dường như chưa phổ biến. Minh chứng là pho tượng điêu khắc chân thân của Ngài Giám Chân (688 – 763), một cao tăng đời Đường, không có dấu vết của việc đốt hương trên đầu. Tương tự, tượng của Ngài Huyền Trang, một nhà lữ hành và dịch kinh vĩ đại, cũng không cho thấy dấu hiệu này.
Ý nghĩa của Lễ Tấn Hương
Thông thường, người phát tâm tấn hương sẽ tự nguyện đốt từ một liều hương trở lên trên đỉnh đầu. Sau khi nghi lễ hoàn tất, liều hương sẽ cháy xuyên qua da đầu, để lại những vết sẹo hình tròn ấn tượng. Quá trình này đòi hỏi sự chịu đựng đau đớn lớn khi da thịt bị đốt cháy liên tục trong hơn nửa giờ. Tuy nhiên, đây là một đại nguyện, một dấu ấn quan trọng trong hành trình tu tập, thể hiện quyết tâm xả bỏ thân mạng để “thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sanh”.
Tấn hương là sự tự giác, là lời phát nguyện đốt thân cúng dường của giới tử, do đó không mang tính bắt buộc. Tuy nhiên, trong không khí trang nghiêm của giới đàn và sức mạnh của tâm nguyện ban đầu, nhiều giới tử đã phát tâm tấn hương sau đàn giới Bồ tát.
Tấn hương là sự phát nguyện đốt thân cúng dường của giới tử, việc này là tự nguyện và không bắt buộc. Ảnh: Phật giáo Long An.
Ý nghĩa sâu xa của việc đốt ba liều hương thường được diễn giải như sau:
- Thể hiện lòng kính tin sâu sắc vào Tam Bảo.
- Biểu trưng cho ba thệ nguyện: đoạn trừ phiền não và ý nghĩ xấu, vun bồi thiện nghiệp, và đạt được trí tuệ để giúp đỡ người khác thoát khổ.
- Tượng trưng cho sự nỗ lực tu tập Giới, Định, Tuệ.
Tuy nhiên, việc cạo tóc hay tấn hương trên đầu không quan trọng bằng việc thể hiện nội dung cốt lõi mà chúng đại diện. Đó là tâm nguyện đoạn trừ phiền não, lìa bỏ tham ái, kính tín Tam Bảo, kiên trì tu tập và tinh tấn trên con đường giải thoát.
Để hiểu rõ hơn về những khía cạnh sâu sắc của Phật giáo, mời quý vị khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
