Trong dòng chảy cuộc sống, đôi khi ta mải mê theo đuổi những gì thuộc về bản thân mà quên đi sự kết nối với thế giới xung quanh. Thái độ sống chỉ biết vun vén cho mình, một biểu hiện của sự thiếu vắng sẻ chia, có thể là nguyên nhân sâu xa dẫn đến nhiều mâu thuẫn và rào cản. Tìm hiểu sâu hơn về chiasedaophat.com để khám phá những góc nhìn mới mẻ về cách cân bằng cuộc sống.
Ích kỷ là gì?
Ích kỷ, hiểu một cách đơn giản, là thái độ sống chỉ biết đặt lợi ích cá nhân lên trên hết. Từ suy nghĩ, lời nói, hành động cho đến mọi việc làm, người ích kỷ chỉ hướng đến bản thân mà không có sự sẻ chia hay nhường nhịn. Họ luôn cho rằng mình có quyền được hưởng thụ mọi điều tốt đẹp mà không quan tâm đến việc liệu điều đó có gây tổn hại đến người khác hay không, dù đó là người thân hay người xa lạ.
Trong cuộc sống đời thường, sự ích kỷ là nguồn gốc của nhiều rào cản và xung đột. Như lời chia sẻ của Thầy Minh Niệm, “Ích kỷ là thái độ sống nông cạn và tầm thường nhất của con người”. Bản năng sinh tồn vốn thôi thúc chúng ta giành lấy lợi ích cho cái tôi, nhưng đó lại là sai lầm lớn nhất khi chúng ta đang tồn tại trong một mạng lưới tương tác với vô số cá thể khác. Sự sai lầm này dẫn đến mất cân bằng nghiêm trọng: một bên là nguồn năng lượng nuôi dưỡng dồi dào từ vũ trụ, một bên là thái độ sống chỉ biết bo bo cho bản thân.
Hãy nhìn vào đóa hoa đào, nó nhận được rất ít từ thiên nhiên nhưng đã cống hiến hết mình cho đời. Còn con người, với trí tuệ được cho là vượt trội, liệu đã sống và cống hiến những gì cho cuộc đời này?
Đôi khi, ngay cả với những người thân yêu nhất, chúng ta cũng ít khi thực sự quan tâm đến những khó khăn hay ước vọng sâu sắc của họ. Thay vào đó, tâm trí ta lại luôn bận rộn với việc kiếm tiền, thăng tiến sự nghiệp, hay tìm kiếm sự chú ý và ngưỡng mộ. Chúng ta dường như mặc định rằng mọi người có trách nhiệm yêu thương và giúp đỡ mình, trong khi bản thân lại có “đặc quyền” không cần gánh vác trách nhiệm với ai.
Ngay cả khi chúng ta có ý định giúp đỡ người khác, hành động đó thường đi kèm với những điều kiện ngầm. Ít nhất, đối tượng đó phải đáng mến, hoặc phải thể hiện sự trân trọng đối với những gì ta ban tặng. Điều này cho thấy cái tôi vẫn luôn hiện diện, dù là dưới hình thức nào.
Tương tự trong tình cảm, khi ta nghĩ rằng mình đã hết lòng yêu thương, sự thật có thể là ta đang chìm đắm trong cảm xúc mà họ mang lại, khó lòng dứt ra. Việc ta “tha thứ” cho lầm lỗi của họ đôi khi không xuất phát từ lòng bao dung thực sự, mà là nỗi sợ mất đi tình cảm, sự yêu mến của họ, hoặc đơn giản là muốn thể hiện sự cao thượng trước mặt người khác. Dường như mọi hành động của chúng ta đều mang theo bóng dáng của cái tôi hưởng thụ, và điều này đã trở thành một “nhân sinh quan” phổ biến trong thời đại ngày nay.
Thực tế, ích kỷ là thái độ sống nông cạn, tầm thường. Nó không chỉ khiến ta không muốn sẻ chia mà còn luôn tìm cách rút tỉa lợi ích về mình. Có lẽ, đây chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến nghịch lý: con người hưởng thụ nhiều nhất nhưng lại là người chịu nhiều khổ đau nhất.
Hình minh họa
Ảnh hưởng của ích kỷ trong Đạo Phật
Trong con đường tu tập Phật pháp, sự ích kỷ gây ra những tác hại vô cùng lớn. Nền tảng của Phật pháp là lợi tha – vì lợi ích của người khác. Do đó, người sống ích kỷ sẽ không thể tương ưng với giáo pháp, không thể tiến bước trên con đường đạo. Theo lời dạy của Hòa Thượng Tuyên Hóa:
“Người tu đạo chúng ta dễ phát tâm dũng mãnh, nhưng khó giữ vững chí nguyện lâu dài. Phát tâm nhất thời ai cũng làm được, nhưng để ngày ngày soi xét lại chí nguyện và tông chỉ của mình để thực hành theo thì lại là điều không dễ dàng.
Bởi lẽ, con người khó giữ tâm thường hằng, bất biến. Dù biết tu hành là việc tốt, nhưng sau một thời gian, chúng ta dễ trở nên giải đãi, lười biếng. Chúng ta quên mất tâm đạo, để cho lòng tự tư ích kỷ nắm quyền chi phối. Nếu người tu đạo có thể dứt trừ được lòng ích kỷ, thì mọi phiền não, rắc rối sẽ không còn. Khi không còn tâm ích kỷ, bạn sẽ không còn tranh chấp, không còn tham lam, không còn mong cầu, không còn cái ngã lớn lao, và cũng không còn nói dối.
Vì sao chúng ta lại có nhiều tật xấu đến vậy? Đó chính là do sự tác quái của tâm tự tư ích kỷ. Kẻ thù thực sự của người tu đạo không phải là Ma Vương, mà chính là tâm tự tư ích kỷ. Tâm ích kỷ là người bạn xấu, khiến chúng ta quên lãng tâm đạo. Một khi lòng ích kỷ nổi lên, mọi hành động, lời nói, việc làm của chúng ta đều bị nó chi phối. Đó là lý do vì sao chúng ta làm việc gì cũng không thành công, hoặc thành công nhưng chỉ là hư vọng, không đến từ trí tuệ hay công đức chân thật.
Con người không có trí tuệ chân chánh cũng bởi vì họ mang trong mình lòng tự tư ích kỷ. Từ xưa đến nay, họ không thể đạt được trí tuệ đích thực. Lâu dần, người tu hành dễ bị thối thất tâm đạo, quên mất chí nguyện ban đầu. Họ cứ trì trệ, dây dưa, không dứt khoát. Đó chính là chướng ngại lớn nhất của người tu đạo.
Chướng ngại ấy bắt nguồn từ đâu? Chính là từ lòng ích kỷ. Nếu quý vị có thể giác ngộ được những lời này và loại bỏ sự lười biếng, giải đãi, quý vị sẽ đạt được những thành tựu to lớn.”
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về cách vượt qua sự ích kỷ và tìm thấy an lạc trong cuộc sống, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
