Khám phá quan niệm vũ trụ theo giáo lý Phật giáo, nơi tam giới được phác thảo với sự phân chia đa dạng các cõi, phản ánh hành trình luân hồi của chúng sinh từ những cõi đau khổ đến các cảnh giới an lạc hơn. Bài viết sẽ đi sâu vào cấu trúc và đặc điểm của từng cõi giới, mở ra góc nhìn mới về quy luật nhân quả và sự tồn tại, bạn có thể tìm hiểu thêm tại Chia sẻ Đạo Phật.
Ba cõi giới và 31 cõi của chúng sinh
Theo giáo lý Phật giáo, tam giới (Ba cõi giới) là nơi trú ngụ tạm thời của chúng sinh, bao gồm Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Tổng cộng có 31 cõi trong tam giới.
1. Dục giới: 11 cõi
Dục giới là cõi giới mà chúng sinh còn vương vấn tình cảm, ham muốn và các giác quan. Cõi này được chia thành 4 cõi ác giới và 7 cõi thiện giới.
4 cõi ác giới:
Cõi Địa ngục: Nơi chúng sinh chịu khổ đau do nghiệp ác.
Cõi Atula: Cõi của những chúng sinh có tâm sân hận, tranh chấp.
Cõi Ngạ quỷ: Cõi của những chúng sinh chịu đói khát, khổ sở vì nghiệp tham lam.
Cõi Súc sinh: Cõi của những loài vật, chịu sự chi phối của bản năng.
Tuổi thọ của chúng sinh ở 4 cõi này không được định trước, tùy thuộc vào nghiệp.
7 cõi thiện giới:
Cõi Người: Nơi có sự cân bằng giữa khổ và vui, là nơi lý tưởng để tu hành chứng đạo.
Cõi trời Tứ Đại Thiên Vương: Tuổi thọ 500 năm trời (tương đương 9 triệu năm cõi người).
Cõi trời Tam Thập Tam Thiên (Đao Lợi): Tuổi thọ 1.000 năm trời (tương đương 36 triệu năm cõi người).
Cõi trời Dạ Ma Thiên: Tuổi thọ 2.000 năm trời (tương đương 144 triệu năm cõi người).
Cõi trời Đâu Suất Đà Thiên: Tuổi thọ 4.000 năm trời (tương đương 576 triệu năm cõi người).
Cõi trời Hóa Lạc Thiên: Tuổi thọ 8.000 năm trời (tương đương 2.304 triệu năm cõi người).
Cõi trời Tha Hóa Tự Tại Thiên: Tuổi thọ 16.000 năm trời (tương đương 9.216 triệu năm cõi người).
Lưu ý: Thời gian một ngày một đêm ở các cõi trời này quy đổi ra năm cõi người như đã nêu trên, cho thấy sự chênh lệch lớn về tuổi thọ và thời gian.
2. Sắc giới: 16 cõi
Sắc giới là cõi giới của những chúng sinh đã tu chứng các bậc thiền hữu sắc, thân thể còn tồn tại nhưng không còn bị chi phối bởi dục vọng. Cõi này được chia thành 4 nhóm dựa trên quả của 4 bậc thiền hữu sắc:
Quả đệ nhất thiền hữu sắc (3 cõi):
Cõi Phạm Chúng Thiên: Tuổi thọ 1/3 a-tăng-kỳ kiếp trụ.
Cõi Phạm Phụ Thiên: Tuổi thọ 1/2 a-tăng-kỳ kiếp trụ.
Cõi Đại Phạm Thiên: Tuổi thọ 1 a-tăng-kỳ kiếp trụ.
Quả đệ nhị thiền hữu sắc (3 cõi):
Cõi Thiểu Quang Thiên: Tuổi thọ 2 đại kiếp.
Cõi Vô Lượng Quang Thiên: Tuổi thọ 4 đại kiếp.
Cõi Quang Âm Thiên: Tuổi thọ 8 đại kiếp.
Quả đệ tam thiền hữu sắc (3 cõi):
Cõi Thiểu Tịnh Thiên: Tuổi thọ 16 đại kiếp.
Cõi Vô Lượng Tịnh Thiên: Tuổi thọ 32 đại kiếp.
Cõi Biến Tịnh Thiên: Tuổi thọ 64 đại kiếp.
Quả đệ tứ thiền hữu sắc (7 cõi):
Cõi Quảng Quả Thiên: Tuổi thọ 500 đại kiếp.
Cõi Vô Tưởng Thiên: Tuổi thọ 500 đại kiếp.
Năm cõi Tịnh Cư Thiên (dành riêng cho bậc Thánh Bất Lai):
Cõi Vô Phiền Thiên: Tuổi thọ 1.000 đại kiếp.
Cõi Vô Nhiệt Thiên: Tuổi thọ 2.000 đại kiếp.
Cõi Thiện Hiện Thiên: Tuổi thọ 4.000 đại kiếp.
Cõi Thiện Kiến Thiên: Tuổi thọ 8.000 đại kiếp.
Cõi Sắc Cứu Cánh Thiên: Tuổi thọ 16.000 đại kiếp.
3. Vô sắc giới: 4 cõi
Vô sắc giới là cõi giới thuần về tâm thức, không có hình tướng vật chất. Chúng sinh ở cõi này đạt được do tu chứng các bậc thiền vô sắc.
Đệ nhất thiền vô sắc (Không Vô Biên Xứ): Tái sinh lên cõi Không Vô Biên Xứ Thiên, tuổi thọ 20.000 đại kiếp.
Đệ nhị thiền vô sắc (Thức Vô Biên Xứ): Tái sinh lên cõi Thức Vô Biên Xứ Thiên, tuổi thọ 40.000 đại kiếp.
Đệ tam thiền vô sắc (Vô Sở Hữu Xứ): Tái sinh lên cõi Vô Sở Hữu Xứ Thiên, tuổi thọ 60.000 đại kiếp.
- Đệ tứ thiền vô sắc (Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ): Tái sinh lên cõi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ Thiên, tuổi thọ 84.000 đại kiếp. Đây là cõi có tuổi thọ dài nhất trong tam giới.
Bốn loài sinh và vòng luân hồi
Chúng sinh trong tam giới được phân loại theo cách thức sinh ra, gọi là Tứ sinh (Bốn loài):
- Thai sinh: Sinh ra từ bào thai của mẹ, ví dụ như loài người, trâu, bò.
- Noãn sinh: Sinh ra từ trứng, ví dụ như các loài gia cầm (gà, vịt) và các loài chim.
- Thấp sinh: Sinh ra từ nơi ẩm ướt, ví dụ như giun, dòi.
- Hóa sinh: Sinh ra một cách tự nhiên, đầy đủ hình hài ngay lập tức mà không qua quá trình tăng trưởng thông thường. Bao gồm chư thiên ở các cõi trời Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới; chúng sinh trong Địa ngục, Atula, Ngạ quỷ. Loài người khi mới xuất hiện trên Trái Đất cũng được xem là hóa sinh.
Chúng sinh còn chìm đắm trong vô minh, chưa thấu triệt Tứ Thánh Đế, bị tham ái trói buộc, dẫn dắt tái sinh liên tục trong vòng luân hồi sinh tử qua ba cõi và bốn loài từ vô thủy. Trừ 5 cõi trời Tịnh Cư Thiên dành riêng cho bậc Thánh Bất Lai, 26 cõi còn lại trong tam giới đều là nơi chúng sinh có thể tái sinh. Trong đó, 4 cõi ác giới (Địa ngục, Atula, Ngạ quỷ, Súc sinh) là những nơi chúng sinh thường xuyên đọa lạc và chịu khổ đau qua nhiều kiếp.
Để hiểu rõ hơn về vũ trụ quan và con đường giải thoát trong giáo lý Đạo phật, mời quý độc giả tiếp tục khám phá chuyên mục chính.
