Nổi tiếng với tên gọi “Phật giáo Hòa Hảo” gắn liền với quê hương Đức Huỳnh Giáo chủ, giáo phái này còn mang trong mình triết lý “hiếu hòa” và “giao hảo”. Tìm hiểu sâu hơn về cách tín đồ thực hành việc “học Phật” và “tu nhân” để vun bồi đạo đức, bạn có thể khám phá thêm tại <a href="Chiasedaophat“>Chiasedaophat.
Nguồn gốc và Giáo lý cốt lõi của Phật giáo Hòa Hảo
Tên gọi “Phật giáo Hòa Hảo” bắt nguồn từ tên quê hương của Đức Huỳnh Giáo chủ – làng Hòa Hảo, thuộc tổng An Lương, tỉnh Châu Đốc (nay là An Giang). Tên gọi này cũng mang ý nghĩa sâu sắc về tôn chỉ, mục đích của giáo phái: hướng đến tinh thần “hiếu hòa” và “giao hảo”.
Người theo đạo Phật giáo Hòa Hảo thực hành hai nội dung chính:
- Học Phật: Nội dung này chủ yếu dựa trên giáo lý đạo Phật, nhấn mạnh việc khuyên tín đồ sống “ăn ngay ở hiền”, làm điều thiện.
- Tu Nhân: Theo giáo lý Hòa Hảo, tu nhân là thực hành “tứ ân hiếu nghĩa”. Đây là bốn ân nghĩa lớn lao mà người tu hành cần ghi nhớ và đền đáp, bao gồm:
* Ân tổ tiên cha mẹ
* Ân đất nước
* Ân đồng bào nhân loại
* Ân Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng)
Tín đồ được khuyến khích kết hợp cả “Học Phật” và “Tu Nhân” để tích lũy công đức, hướng đến việc trở thành bậc hiền nhân. Tuy nhiên, giáo phái đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “tu nhân”, cho rằng nền tảng của tu hành chính là đạo đức và đạo làm người. Ngày Đại lễ chính của Phật giáo Hòa Hảo được tổ chức vào ngày 18 tháng 5 Âm lịch hàng năm.
Không khí náo nức trước Đại lễ và hành trình về cội nguồn
Vào dịp Đại lễ, không khí tưng bừng lan tỏa trên khắp các tuyến đường, từ Thốt Nốt, Cần Thơ, Hậu Giang cho đến các vùng thuộc tỉnh An Giang. Băng rôn, cờ phướn được treo dọc hai bên đường, tạo nên một sinh khí sôi động, chào đón ngày lễ trọng đại. Nhiều tín đồ từ phương xa đã bắt đầu hành trình về các thánh địa. Họ di chuyển bằng nhiều phương tiện khác nhau, từ xe mô tô cá nhân, xe khách tập thể cho đến việc tổ chức thuê xe du lịch theo đoàn, tùy thuộc vào số lượng đồng đạo đăng ký. Dòng người và xe nối dài, hướng về những địa điểm linh thiêng như:
Tòng Sơn Cổ Tự – Nơi gắn liền với thân thế và sự nghiệp của Phật Thầy Tây An
Tòng Sơn Cổ Tự, tọa lạc tại xã Mỹ An Hưng A, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, là một trong những thánh tích quan trọng của Phật giáo Hòa Hảo. Nơi đây gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Phật Thầy Tây An, danh xưng của Đoàn Minh Huyên, hiệu Giác Linh. Ông là một nhà yêu nước uyên bác, ẩn mình dưới hình hài một nhà tu hành.
Trong suốt thời gian hoạt động, Phật Thầy Tây An không chỉ chữa bệnh cứu người mà còn tập hợp nông dân nghèo để khai hoang, phục hóa. Đặc biệt, ông đã phổ biến giáo lý “Tứ ân”, trong đó “Ân đất nước” được nhấn mạnh và đề cao. Điều đáng chú ý là những “trại ruộng” do ông thành lập ban đầu chỉ mang tính hình thức, nhưng thực chất là căn cứ để tập hợp nông dân, phản kháng lại chính sách cai trị hà khắc của triều đình nhà Nguyễn.
Sau này, khi thực dân Pháp xâm lược, những địa điểm này tiếp tục trở thành căn cứ kháng chiến, và nhiều tín đồ của ông đã trở thành những nghĩa quân quả cảm. Ngày nay, khi đến Tòng Sơn Cổ Tự, các tín đồ thường khoác lên mình chiếc áo choàng màu nâu, được chuẩn bị sẵn phía sau nơi thờ tự, để thực hiện nghi thức bái lạy và cầu nguyện.
Phật giáo Hòa Hảo đề cao việc tu hành tại gia. Hoạt động thờ phượng và lễ vật dâng cúng thường rất giản dị, đơn sơ. Tín đồ gặp tượng Phật sẽ hành lễ bái lạy, nhưng trước di ảnh Đức Thầy chỉ thực hiện nghi thức xá. Tùy theo khả năng, mỗi tín đồ đóng góp công sức và vật chất để giúp đỡ cộng đồng. Các công trình kiến trúc như chùa, tu viện, giảng đường không được xây dựng đồ sộ, thay vào đó là một nếp sống an lạc, đậm chất đạo giáo, thu hút đông đảo tín đồ đến tham quan và nghe thuyết giảng.
Tại đây, du khách còn có dịp ghé thăm Phủ thờ Ông Ba, một nhân vật có nhiều đóng góp cho Phật giáo Hòa Hảo. Du khách còn được thưởng thức những bữa chay thanh đạm, chế biến từ các loại rau củ quả đặc trưng của miền sông nước, trong không khí đón tiếp nồng hậu và thân tình của các đồng đạo.
An Hòa Tự – Thánh tích lịch sử và không gian văn hóa tâm linh
Tiếp tục hành trình, qua phà Thuận Giang, du khách sẽ đến An Hòa Tự, tọa lạc tại thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang. Đây là một thánh tích quan trọng của Phật giáo Hòa Hảo, đồng thời là một Di tích Lịch sử Quốc gia, gắn liền với vùng đất linh thiêng này hơn 110 năm qua.
Tại đây, những người đến lễ bái và có nhu cầu thưởng thức ẩm thực chay miễn phí có thể tìm đến các khu vực được đánh dấu bằng các bảng hiệu lớn như “Trại cơm 1, 2, 3, 4, 5…”.
Sau nghi thức cúng lễ, mọi người có thể tự do tham quan khuôn viên An Hòa Tự. Nơi đây sở hữu cảnh quan thanh bình với những ao sen xanh mướt, điểm xuyết bởi chiếc thuyền rồng mô phỏng, trên đó là hình ảnh các đạo sĩ. Miệng rồng trên thuyền thỉnh thoảng phun nước, tạo nên một khung cảnh sống động, nhấp nhô theo từng cơn gió thoảng. Phía sau là khu vực mộ phần của thân sinh Đức Huỳnh Giáo chủ và những người có công khai sáng, gìn giữ đạo pháp.
Sự nhiệt tình và hiếu khách của các tín đồ, dù ở trong hay ngoài khu vực tổ đình, luôn để lại ấn tượng sâu sắc. Họ phục vụ mọi người với nụ cười chân thành và niềm vui lan tỏa.
Cô Phạm Thị Lụa, một tín đồ ngoài 60 tuổi đến từ Phú Hữu, chia sẻ: “Tôi tham gia công quả như vậy đã nhiều năm rồi. Năm nào cũng vậy, tôi đều đến sớm để cùng mọi người chuẩn bị các món ăn cho bà con về dự đại lễ.”
Em Nguyễn Thị Trang, 26 tuổi, một du khách đến từ Vàm Phú Tân, bày tỏ sự phấn khởi: “Em đến đây thấy rất vui, vừa được dự lễ, vừa được ăn uống ngon miệng và thoải mái. Em đã tìm hiểu về Phật giáo Hòa Hảo trên mạng, và khi đến đây thực tế, em cảm nhận được sự giản dị, chân thành. Giáo lý của đạo rất dễ hiểu, dễ gần gũi với người dân, cách cúng bái cũng đơn giản, phù hợp nên em rất thích.”
Trong không khí đông đúc tại nhà ăn của tổ đình, có thể bắt gặp hình ảnh nhiều người lớn và trẻ nhỏ đang tích cực thu dọn chén bát, đũa, muỗng sau khi thực khách dùng bữa xong. Họ mang chúng đi rửa để chuẩn bị cho những lượt khách tiếp theo. Trong số đó có em Hồ Sinh Khiết, mới 8 tuổi, học lớp 3, theo ông nội đến ngày hội để làm công quả. Em vui vẻ thu dọn chén bát, thỉnh thoảng rụt rè nép sau lưng ông nội khi thấy chúng tôi đưa máy ảnh lên chụp. Khi được hỏi liệu có mệt không khi dọn dẹp nhiều như vậy, em hồn nhiên trả lời: “Dạ, làm phước, không thấy mệt.”
Điều này cho thấy, ngay từ trong môi trường gia đình, việc thấm nhuần đạo lý và giáo dục thế hệ sau về lòng tin, sự công quả, cũng như giá trị của phước đức đã giúp những em nhỏ như Khiết hiểu và hình thành cách sống tốt đẹp ngay từ khi còn rất nhỏ.
Tại một lối vào tổ đình, nhiều cô gái trẻ trong trang phục áo lam, áo nâu đang vui vẻ phục vụ nước giải khát. Với đôi tay nhanh nhẹn, họ rót các loại nước như sâm, hột é, trà đường, nước ép trái cây vào ly cho những người vừa dùng cơm xong. Em Ái Phương, 20 tuổi, đến từ Vĩnh Long, cho biết: “Từ ngày Rằm đến ngày 18 là tụi em tự mua nguyên liệu, nấu nướng rồi phục vụ nước uống như vậy cho mọi người, xem như là góp một phần công đức.”
Ngày lễ chính không chỉ là dịp để ôn lại nguồn gốc lịch sử của Phật giáo Hòa Hảo mà ban tổ chức còn tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa khác như diễu hành, phát quà từ thiện, tiếp nhận thư và quà chúc mừng từ chính quyền địa phương các cấp.
Đến với Đại lễ, du khách không chỉ chiêm bái các cơ sở thờ tự, mà còn có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với nhiều đồng đạo từ khắp các vùng miền. Đây cũng là nơi để trải nghiệm một nền văn hóa ẩm thực đặc sắc tại thánh địa này. An Hòa Tự xứng đáng là điểm đến để mọi người tham gia học tập những cách tân trong hoạt động Phật sự, cùng nhau hòa hợp trong các hoạt động xã hội – từ thiện, góp phần xây dựng Phật giáo Hòa Hảo ngày càng phát triển vững mạnh.
Thiện Tâm
(Bài viết có sử dụng một số nội dung để minh chứng, từ tài liệu Lịch sử và sự phát triển của Phật giáo Hòa Hảo)
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về những giá trị và nghi lễ của Đạo phật, hãy khám phá thêm các bài viết trong chuyên mục này.
