Hành trình xây dựng và trùng tu các công trình tâm linh, từ ngôi chùa cổ kính đến những pho tượng trang nghiêm hay tiếng chuông ngân vang, không chỉ mang lại nơi an trú cho đạo pháp mà còn là cơ hội để mỗi người gieo trồng vô lượng công đức. Theo dòng chảy lịch sử, sự đóng góp của những người phát tâm kiến tạo, gìn giữ các nơi thờ tự này đã trở thành nền tảng vững chắc cho niềm tin tâm linh, được tôn vinh qua nhiều thế hệ. Khám phá những giá trị vĩnh cửu này tại chiasedaophat.com.
Trong tiền kiếp của Đức Phật Ca Diếp, Ngài Đế Thích Thiên từng là một cô gái nghèo khó. Một ngày nọ, khi chứng kiến một ngôi chùa bị hư hại, cô đã phát tâm sửa chữa. Cô đã kêu gọi được 32 người thân cùng tham gia vào việc trùng tu ngôi chùa và tượng Phật. Sau khi viên mãn công đức, 33 người này đã tái sinh lên cõi trời Tam Thập Tam Thiên. Cô gái trở thành Đế Thích Thiên, còn 32 người thân trở thành Thiên Chủ cai quản 32 cõi trời phụ cận.
Ngài Chu An Sĩ đã chỉ dạy: “Phật, Pháp và Tăng-già là Ba ngôi báu, là ruộng phước điền màu mỡ cho chúng sinh gieo trồng công đức. Tuy nhiên, để thực hiện việc cúng dường trang nghiêm lên Tam bảo, chúng ta chỉ có thể làm được tại các ngôi chùa, tu viện. Nếu không có chùa chiền, tu viện, sẽ không có tượng Phật và Kinh điển giáo pháp. Đối với Tăng Ni và toàn thể Phật tử, dù có tâm nguyện gieo trồng phước đức, dâng hương lễ bái, hay thọ trì đọc tụng Kinh điển, cũng sẽ không có nơi chốn để thực hiện. Từ đó có thể thấy, công đức của những người xây dựng và tu sửa chùa chiền, tu viện là vô cùng to lớn.”
Việc xây dựng chùa, tạo dựng tượng Phật và đúc chuông không chỉ tạo nơi thờ phụng Đức Phật, mà còn là nơi tu học, hoằng truyền Phật pháp, và cứu độ chúng sinh.
Lời Phật dạy về Công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông
Theo Kinh Chánh pháp niệm xứ, “Nếu chúng sanh nào nhìn thấy chùa chiền, tháp miếu bị hư hỏng liền ra sức tu sửa, đồng thời khuyên dạy người khác cùng làm, thì sau khi mạng chung sẽ được sinh về cõi trời, thân thể tỏa sáng rạng ngời, được hưởng thụ năm món dục lạc cùng các thiên nữ trong rừng san hô quý báu. Khi nghiệp phước ở cõi trời đã mãn, họ sẽ được sinh làm người, với thân thể cũng tươi sáng và đẹp đẽ.”
Theo Kinh Pháp diệt tận, “Vào thời mạt pháp, khi thế giới đối mặt với kiếp lửa thiêu, những nơi từng xây dựng chùa chiền và tháp Phật sẽ không bị hủy hoại.” Đức Phật đã dạy: “Ví như có người bỏ ra hàng trăm ngàn lượng vàng để xây dựng một ngôi chùa, và có một vị Tỳ kheo giữ giới trụ trì tại đó, thì dù ngôi chùa về sau có bị lửa hay nước cuốn trôi, công đức của người xây dựng vẫn không hề mất đi.” Điều này cho thấy, việc xây dựng chùa chiền, tu viện, nếu thành tựu, sẽ trở thành mảnh đất phước điền màu mỡ cho chúng sinh gieo trồng công đức, và phước báu thu được là vô cùng lớn lao!
Theo Kinh Ưu Điền Vương Tác Phật Hình Tượng, trong thời Đức Phật còn tại thế, Quốc vương Ưu Điền đã đến đảnh lễ Ngài và hỏi: “Kính bạch Đức Thế Tôn! Nếu sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, có chúng sinh nào tạo tác hình tượng của Đức Phật, thì sẽ được phước báo như thế nào?”
Đức Phật đáp: “Nếu có người tạo tác hình tượng của Đức Phật, công đức đó vô lượng không thể tính đếm. Đời đời họ sẽ không đọa vào đường ác, và sẽ hưởng phước lành, an vui trên cõi Trời cũng như cõi Người. Thân thể của họ sẽ luôn tỏa sáng như Tử Ma Kim, đôi mắt trong sáng, dung mạo đoan chính, tứ chi kỳ diệu. Họ sẽ luôn được mọi người kính mến. Nếu sinh làm người, họ thường sinh vào dòng dõi Đế Vương, Đại thần, Trưởng giả hoặc những gia đình hiền thiện, giàu có, tài sản vô kể, và luôn được cha mẹ, anh em, họ hàng thân thích quý trọng. Nếu làm Đế Vương, họ sẽ là bậc tôn quý nhất, được các vua chúa các nước quy phục. Thậm chí, họ có thể trở thành Chuyển luân thánh vương, cai quản khắp nơi, sở hữu bảy báu, có ngàn người con, và có thể bay lên các cõi trời mà không nơi nào không đến được. Nếu sinh lên cõi Trời, họ sẽ là vị Trời tối thắng, thậm chí được làm Thiên vương cai quản sáu tầng trời cõi Dục. Nếu sinh vào cõi Phạm Thiên, họ sẽ làm Đại Phạm vương, đoan chính vô song, vượt trội hơn hẳn các vị Phạm Thiên khác, và luôn được các vị Phạm Thiên tôn trọng, cung kính. Sau đó, họ sẽ được sinh về cõi Vô Lượng Thọ, trở thành bậc Đại Bồ Tát tôn quý bậc nhất. Trải qua vô số kiếp, họ sẽ thành Phật, đạt đến quả vị Niết-bàn. Đó là những phước thiện mà người tạo tác hình tượng Đức Phật sẽ đạt được.”
Về công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông, Kinh Pháp Hoa có bài kệ:
“Nếu có người với lòng tin thành
Xây dựng nên các hình tượng Phật
Dù là trẻ nhỏ chỉ vui đùa
Hay dùng cỏ cây, bút mực vẽ vời.
Dù chỉ dùng móng tay, móng chân
Để tạo thành hình tượng của Phật
Tất cả những người làm như vậy
Đều đã thành tựu trên con đường Phật đạo.”
Theo Kinh Tạo Lập Hình Tượng Phước Báo, Đức Phật đã từng đến nước Câu-la-xà. Lúc bấy giờ, Quốc vương tên là Ưu Điền, khi đó mới tròn mười bốn tuổi. Nghe tin Đức Phật đến, nhà vua liền truyền lệnh cho các cận thần chuẩn bị đón rước. Khi Đức Phật đến, vua cúi đầu đảnh lễ, chắp tay thưa: “Bạch Đức Thế Tôn! Trên cõi Trời và cõi Người, không ai sánh được với Ngài. Ánh sáng rạng ngời, uy nghiêm sừng sững của Ngài thật phi thường. Con sợ rằng sau này, khi Đức Phật đi xa, con sẽ khó còn cơ hội gặp lại. Nay con mong muốn tạo tác hình tượng của Đức Phật để đời đời kính ngưỡng và hầu hạ. Xin Ngài thương xót giảng giải cho con biết về phước báo đó!”
Đức Thế Tôn liền thuyết kệ đáp rằng:
“Nhà vua hãy lắng nghe Ta dạy,
Phước báo lớn lao tựa bụi đất,
Không có phước báo nào sánh bằng,
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Luôn luôn sinh vào những gia tộc giàu sang,
Vô cùng tôn quý với nhiều châu báu,
Thân tộc quyến thuộc luôn kính trọng,
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Thường được hưởng phước báo Thiên nhãn,
Sắc xanh biếc rạng ngời không gì sánh,
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Cha mẹ nhìn thấy lòng đầy hoan hỷ,
Uy đức đoan chính, đáng tôn trọng,
Yêu mến mãi mãi không nguôi.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Thân sắc vàng rực rỡ sáng chói,
Như hình tượng Sư tử cõi Diêu,
Chúng sinh nhìn thấy lòng hoan hỷ.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Sinh trong cõi Diêm-phù-đề này,
Làm người thuộc dòng dõi cao quý,
Trong hàng Sát-đế-lỵ hay Bà-la-môn.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Không sinh vào những vùng đất biên cương hẻo lánh,
Không bị mù lòa hay xấu xí,
Sáu căn đầy đủ, tâm tư an lạc.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Lúc lâm chung biết rõ tiền kiếp của mình,
Thấy Đức Phật hiện tiền trước mắt,
Không còn cảm thấy khổ đau khi chết.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Trở thành vị Đại vương danh tiếng nhất,
Là Chúa tể cai quản khắp nơi,
Di chuyển nhanh chóng bằng xe vàng.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Trở thành Đế Thích Thiên,
Thần túc chủ quản đứng thứ hai,
Được ba mươi ba tầng trời tôn kính.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Nhờ đó vượt thoát khỏi Dục giới,
Trở thành Phạm vương cõi Phạm Thiên,
Được các vị Ca-diếp-Phạm Thiên cung kính.
Phước báu từ việc tạo hình tượng Phật.
Thọ hưởng phước báo như vậy.
Nếu có thể khắc vẽ,
Dù trời đất cũng có thể đong đếm,
Nhưng phước báo này không thể tính lường.
Vì thế, khi cúng dường Phật,
Dâng hoa, hương xoa, hương đốt, hương xông, cùng tâm hương thanh tịnh,
Cúng dường bậc Đại Sĩ với lòng thành kính,
Sẽ đạt được phước thiện vô lậu, trí tuệ viên mãn.”
Công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông: Sanh vào nội viện Đâu Suất Thiên
Tại thành Xá-vệ, một vị đại trưởng giả tên là Tu-đạt-đa đã tìm kiếm một địa điểm đắc địa để xây dựng tinh xá dâng cúng Đức Phật. Cuối cùng, ông đã chọn khu vườn của thái tử Kỳ-đà, một khu đất rộng lớn với cây cối xanh tươi, vô cùng phù hợp. Thái tử đưa ra điều kiện: “Nếu con có thể dùng vàng trải kín khắp khu vườn này, ta sẽ bán cho con.” Tu-đạt-đa vui mừng chấp nhận và lập tức cho người chở vàng đến trải. Khi khu vườn gần như đã được phủ kín bằng vàng, thái tử nói đùa: “Ta chỉ nói đùa thôi.” Tu-đạt-đa kiên quyết: “Ngài là thái tử cao quý, không nên thất hứa.” Cuối cùng, thái tử đành chấp thuận bán khu vườn. Thái tử không nhận vàng mà dùng số vàng đó để xây dựng 1.200 phòng ốc trong tinh xá. Ngay khi việc xây dựng bắt đầu, Tôn giả Xá Lợi Phất mỉm cười. Khi được hỏi lý do, Tôn giả giải thích: “Dù ông chỉ mới bắt đầu xây dựng tinh xá để cúng dường Đức Phật và chư Tăng, nhưng phước báo đời sau ông sẽ được hưởng thụ cung điện trên cõi trời đã được định sẵn.” Tôn giả dùng thần thông giúp Tu-đạt-đa có được thiên nhãn để nhìn thấy cung điện trên cõi trời. Tu-đạt-đa vô cùng hoan hỷ và hỏi Tôn giả cõi trời nào an lạc nhất. Tôn giả Xá Lợi Phất chỉ dạy: “Tầng trời thứ tư của cõi Dục là cung trời Đâu Suất, nơi Bồ Tát Di Lặc đang thuyết pháp, là nơi an lạc nhất.” Tu-đạt-đa phát nguyện sinh về cõi trời đó. Khi tinh xá hoàn thành, vua cùng hàng trăm ngàn quan đại thần và dân chúng đã đến cung thỉnh Đức Phật và chư Tăng. Khi Đức Thế Tôn quang lâm, hào quang rực rỡ, nhạc trời vang lên, và những người mù, điếc, câm, ngọng đều được phục hồi lục căn.
(Khu vườn này được biết đến với tên gọi “Kỳ Thọ Cấp Cô Độc Viên”. Thái tử Kỳ-đà khi bán vườn cho trưởng giả Tu-đạt-đa đã giữ lại cây cối và dâng cúng lên Đức Phật, nên gọi là “Kỳ Thọ”. Trưởng giả Tu-đạt-đa vốn là người hay giúp đỡ người nghèo khổ, cô độc, nên được gọi là Cấp Cô Độc. Do đó, khu vườn ông dâng cúng được gọi là “vườn Cấp Cô Độc”.)
Công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông: Phước báo lớn lao
Sau khi Đức Phật Ca Diếp nhập Niết Bàn, bảy ngôi tháp được xây dựng để thờ phụng xá lợi. Sau nhiều năm, các tháp này bị hư hỏng mà không có ai tu sửa. Một vị trưởng giả thấy vậy liền khuyên nhủ mọi người: “Thật khó để được sinh vào thời có Phật pháp, và cũng rất khó để được làm người. Dù được làm người, nếu sinh vào những nơi xa xôi hẻo lánh hoặc gia đình tà kiến, chắc chắn sẽ bị đọa lạc. Nay chúng ta được sinh vào thời còn có Phật pháp, không thể để lãng phí nhân duyên tốt đẹp này.” Nói rồi, ông đã dẫn dắt 93.000 người cùng nhau tu sửa các tháp Phật. Họ cùng nhau phát nguyện: “Nguyện cho đời sau không đọa vào ba đường dữ, tám hoàn cảnh khó tu tập Phật pháp. Nguyện được gặp Đức Phật Thích Ca ra đời, và trong hội pháp đầu tiên, thảy đều được độ thoát.” Sau khi mạng chung, tất cả những người này đều được sinh lên cõi trời. Cuối cùng, họ đã được gặp Đức Phật Thích Ca xuất thế, đúng như lời phát nguyện trước đây. Đức Phật kể lại câu chuyện và dạy rằng: “Vị trưởng giả đứng đầu ngày ấy, nay chính là Đức vua Bình Sa nước Ma Kiệt Đề. Còn 93.000 người cùng tu sửa tháp Phật ngày xưa, nay đều thuộc số những người được gặp Đức Phật và nghe pháp.”
Công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông: Chư Thiên rải hoa cúng dường
Thuở xưa, có một người nông dân đã xây dựng một căn phòng nhỏ và dâng cúng cho một vị Tỳ kheo đã chứng quả A La Hán, tên là Ly Việt. Căn phòng nhỏ đến mức chỉ đủ để ngài nghỉ ngơi. Người nông dân này đã sửa soạn khu vực xung quanh căn phòng để ngài có thể đi kinh hành. Sau khi qua đời, người nông dân được sinh lên cõi trời Đao Lợi, hưởng thụ một cung điện rộng lớn. Ông nhận ra phước báo này là do công đức xây căn phòng nhỏ cúng dường Tỳ kheo Ly Việt. Ông đã mang hoa trời đến rải lên căn phòng và khấn nguyện: “Thuở xưa, tôi chỉ xây một căn phòng nhỏ bằng đất sơ sài, không ngờ ngày nay lại được hưởng phước báo lớn lao đến vậy. Hôm nay, tôi xin đặc biệt mang hoa đến đây để cúng dường.”
Tôn giả Xá Lợi Phất từng chứng kiến một vị thiên nhân rải hoa lên xác chết với thái độ vô cùng cung kính. Ngài hỏi lý do, và vị thiên nhân đáp: “Đây là thân xác đời trước của con. Khi còn sống, nhờ thân này con đã hiếu dưỡng cha mẹ, cung kính sa môn, và làm nhiều việc lành. Nhờ đó, nay con được hưởng phước báu trên cõi trời, nên con rải hoa cúng dường thân này.” Ngài lại thấy vô số quỷ dữ dùng roi quất vào một xác chết. Khi hỏi nguyên do, các quỷ đáp: “Đây là thân xác đời trước của chúng con. Khi còn sống, do thân này đã tạo nghiệp sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, bất hiếu với cha mẹ, hủy báng Tam Bảo, nên ngày nay chúng con phải chịu khổ đau này, vì vậy chúng con tức giận đánh đập.” Qua đó, có thể hiểu được hành động thiên nhân rải hoa lên căn phòng của Tỳ kheo Ly Việt để cúng dường.
Công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông: Vợ chồng cùng sanh Thiên
Tại thành Xá Vệ, có một vị trưởng giả đã xây dựng chùa chiền và tháp Phật. Sau khi ông qua đời, ông được sinh lên cõi trời. Người vợ, vì thương nhớ chồng, thường xuyên đến quét dọn ngôi chùa do chồng bà xây dựng. Một hôm, người chồng từ cõi trời nói với bà: “Ta là chồng nàng ngày trước. Nhờ công đức xây dựng chùa mà ta đã được sinh lên cõi trời. Vì thấy nàng luôn thương nhớ ta, ta đã đặc biệt giáng hạ từ cõi trời xuống đây. Chỉ tiếc là thân người ô uế không thanh tịnh như chư thiên, nên chúng ta không thể gần gũi nhau. Nếu nàng vẫn muốn làm vợ ta, hãy thường xuyên cúng dường Phật và chư Tăng, siêng năng quét dọn chùa chiền, tháp Phật, và phát nguyện được sinh về cùng một cõi trời với ta.” Người vợ làm theo lời dạy. Sau khi bà qua đời, bà quả nhiên được sinh lên cùng cõi trời ấy, và họ tiếp tục nghĩa phu thê. Cả hai cùng đến lễ Phật và được Đức Phật thuyết pháp, chứng quả Tu Đà Hoàn. Trong Kinh dạy: “Quét sạch một ngôi chùa trên khắp cõi Diêm Phù Đề không bằng quét một ngôi tháp Phật chỉ lớn bằng bàn tay.” Do đó, công đức quét tháp Phật là vô cùng to lớn.
Công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông: Sanh Thiên
Trong thành Xá Vệ, có một cặp vợ chồng hết lòng kính tin Tam Bảo. Người vợ qua đời sớm khi họ chưa có con. Bà được sinh lên làm thiên nữ trên cõi trời Đao Lợi, với dung mạo xinh đẹp vô song. Nàng tự hỏi ai là người xứng đáng làm chồng mình trên cõi người. Dùng thiên nhãn quán xét, nàng thấy người chồng cũ đã xuất gia thành Tỳ kheo, tuổi đã cao, ngày ngày lo việc quét dọn chùa chiền, tháp Phật. Thiên nữ bèn phóng hào quang cõi trời, soi đến chỗ chồng cũ, khuyên ông tinh tấn tu hành để sớm ngày được sinh lên cõi trời, và họ sẽ lại kết duyên phu thê. Vị Tỳ kheo biết người vợ cũ đã lên cõi trời, càng tinh tấn tu hành hơn. Sau một thời gian, thiên nữ hiện đến và nói: “Đức hạnh của ngài ngày nay đã vượt xa tôi, tôi không còn xứng đáng làm vợ ngài nữa.” Nghe vậy, vị Tỳ kheo càng nỗ lực tu tập và cuối cùng chứng đắc quả A La Hán.
(Phước đức và nghiệp báo phải tương đồng mới có thể kết duyên vợ chồng. Vì vậy, người vợ thường phải nương theo chồng, cùng chia sẻ vinh nhục, sang hèn. Tất cả đều là do nghiệp đời trước chiêu cảm mà thành.)
Công đức xây Chùa, tạc Tượng, đúc Chuông: Hiến đất xây Chùa
Vào đời Bắc Tống, có một cư sĩ tên là Phạm Trọng Yêm, tự Hy Văn. Ông suốt đời làm nhiều việc thiện và có niềm tin sâu sắc vào Phật pháp. Khi giữ chức vụ quan lại, ở bất cứ đâu ông đến, ông đều dùng tiền cá nhân để xây dựng chùa chiền, khuyến khích người khác xuất gia tu hành, và làm hưng thịnh Tam Bảo. Phạm Trọng Yêm có mối giao tình đạo vị sâu sắc với hai vị thiền sư Lang Gia Huệ Giác và Tiến Phước Thừa Cổ. Khi còn trẻ, ông từng đến núi Trường Bạch đọc sách tại chùa và tình cờ phát hiện một kho báu chôn giấu. Ông đã giữ kín bí mật này và không động đến. Sau này khi ra làm quan, ông đã chỉ cho chư tăng trong chùa biết nơi giấu vàng và khuyên họ dùng số vàng đó để xây dựng, tu sửa lại chùa. Có lần, ông vâng mệnh đến Hà Đông truyền đạt lệnh vua và phủ dụ quân dân địa phương. Ông tình cờ tìm thấy một bản kinh Phật cổ quý giá tên là Thập lục La Hán Nhân Quả Tụng. Ông đích thân viết lời tựa và trao cho Thiền sư Huệ Triết để lưu hành. Khi về già, ông đã sửa sang nhà ở của mình thành một ngôi chùa, đặt tên là chùa Thiên Bình, và mời Thiền sư Pháp Viễn từ Phù Sơn đến trụ trì. Dưới triều vua Tống Nhân Tông, ông được thăng chức Khu mật, tham gia việc quốc gia đại sự. Sau khi ông qua đời, vua truy phong tước Sở Quốc công, ban thụy hiệu Văn Chính. Con cháu đời sau đều nối nhau hiển vinh, thành đạt.
Theo An Sĩ Toàn Thư
Công đức từ việc xây chùa, tạc tượng, đúc chuông là vô lượng, mang lại phước báu an lạc cho đời đời kiếp kiếp. Để tìm hiểu sâu hơn về những giáo lý và lợi ích quý báu này trong Đạo phật, mời quý vị khám phá thêm trong chuyên mục.
