Việc lựa chọn chế độ ăn uống không chỉ phản ánh thói quen mà còn tiềm ẩn những bài học sâu sắc về đạo đức và nghiệp quả. Khi chúng ta nhận thức được rằng sự sống của muôn loài không thể bị xâm phạm tùy tiện, con đường hướng thiện sẽ trở nên rõ ràng hơn, mở ra những giá trị sống đích thực tại Chiasedaophat.
Từ bỏ sự giết hại: Nhìn nhận lại thói quen ăn thịt
Từ xa xưa, con người đã mắc phải một sai lầm căn bản khi cho rằng việc giết hại sinh vật để nuôi sống bản thân là điều hiển nhiên. Điều này hoàn toàn không phải là bản năng tự nhiên, mà là một sự “nghĩ ra” do con người tạo nên.
Nếu tin vào luật nhân quả, chúng ta dễ dàng nhận thấy các loài thú ăn thịt mang trong mình ác nghiệp nặng nề. Chúng bị ràng buộc vào vòng luân hồi, chỉ có thể sinh tồn bằng cách giết hại các loài vật khác. Sư tử, hổ, báo, sói… đều là những sinh vật đáng thương, bị nghiệp lực cuốn vào vòng luẩn quẩn của việc tạo và thọ nhận ác nghiệp, khiến khả năng hướng đến sự hiền thiện trở nên vô cùng mong manh. Chúng giống như chiếc xe mất phanh, lao nhanh xuống dốc mà không thể dừng lại hay đổi hướng.
Ngược lại, con người không bị nghiệp lực ép buộc phải sát sinh. Cơ thể chúng ta không đòi hỏi phải ăn thịt để tồn tại.
Trong Mười điều bất thiện, điều nào cũng gây tổn hại cho kẻ khác. Nhưng không có tổn hại nào nặng nề hơn việc bị giết hại, vì mạng sống một khi đã mất đi thì không thể nào cứu sống. Vì vậy, nói rằng tội giết hại là nặng nhất cũng là điều dễ hiểu.
Lợi ích của việc ăn chay và không sát sinh
Phân tích cấu trúc cơ thể, hàm răng con người không sắc nhọn để xé thịt mà được thiết kế để ăn ngũ cốc, rau củ. Hệ tiêu hóa của chúng ta cũng không phù hợp để ăn thịt, đòi hỏi phải nấu chín để “cưỡng bức” tiêu hóa. Ruột người dài, tương tự như các loài ăn thực vật, để hấp thụ dinh dưỡng từ thức ăn thực vật, khác biệt hoàn toàn với ruột ngắn của các loài ăn thịt, giúp chúng nhanh chóng đào thải bã.
Như vậy, cấu tạo cơ thể con người vốn dĩ không sinh ra để ăn thịt. Đây là nhận định dựa trên cơ sở khoa học, không phải chủ quan. Tuy nhiên, với trí thông minh vượt trội, con người đã đi ngược lại tự nhiên, chọn ăn thịt để thỏa mãn ham muốn thay vì ăn rau quả, ngũ cốc. Việc nấu chín thức ăn cũng là một sáng tạo của con người để dung nạp những thực phẩm vốn không phù hợp với cơ thể.
Lựa chọn ăn thịt trong hàng nghìn năm qua đã cướp đi mạng sống của vô số sinh vật. Việc tự phê phán bản thân, nhìn nhận lại hành động là cần thiết để hướng đến một cuộc sống tốt đẹp hơn.
Có lẽ không ai trong chúng ta thực sự muốn phê phán chính mình, nhưng đó lại là điều cần thiết phải làm để có thể vươn đến một đời sống tốt đẹp hơn.
Luận về tội giết hại và sự vô minh của con người
Luận Đại Trí Độ khẳng định: “Trong tất cả các tội ác thì tội giết hại là nặng nhất. Trong tất cả các công đức thì không giết hại là cao trỗi hơn hết.” Tuy nhiên, phần lớn chúng ta lại vô tình hoặc cố ý tham gia vào việc sát sinh. Nếu không nhận ra điều này, chúng ta không có cơ sở để oán than về những khổ đau mình gánh chịu.
Tội giết hại được xem là nặng nhất bởi lẽ mạng sống, một khi đã mất đi, không thể cứu vãn. Dù mọi hành vi bất thiện đều gây tổn hại, nhưng việc tước đoạt mạng sống là tổn hại không gì sánh được.
Nhiều người không xem việc giết hại động vật là “giết hại”, chỉ quy kết tội danh này cho việc giết người. Họ cho rằng động vật sinh ra là để phục vụ con người (“vật dưỡng nhân”), do đó việc giết mổ là bình thường. Thậm chí, họ còn giết hại một cách tàn nhẫn, không chút thương xót để lấy mật gấu, ngà voi, hay tận diệt cả một quần thể cá.
Cơ sở duy nhất cho sự phân biệt này là sức mạnh và quyền lực của con người. Nếu có một loài vật mạnh mẽ hơn, có khả năng săn bắt con người, liệu chúng ta có còn giữ vững lập luận “vật dưỡng nhân”? Hay chúng ta cũng sẽ trở thành nạn nhân của kẻ mạnh hơn, giống như bao loài vật đang chịu đựng sự tàn sát của con người?
Chính vì không đối mặt với sự thật phũ phàng này, con người tiếp tục đắm chìm trong việc giết hại, tạo ra ác nghiệp và gánh chịu hậu quả trong nhiều đời.
Thực tế, sinh mạng của loài vật cũng quý giá như con người. Chúng cũng biết tham sống sợ chết, yêu quý sinh mạng của mình. Nỗi đau và sự vùng vẫy khi đối mặt với cái chết là điều mà mọi sinh vật đều trải qua.
Quan niệm cho rằng động vật không có cảm xúc chỉ xuất phát từ sự thiếu nhạy cảm của con người. Cảm xúc của chúng rất rõ ràng, dù không thể diễn tả bằng lời.
Khi bạn đối xử trìu mến với một con vật nuôi trong nhà, bạn sẽ nhận lại được sự quyến luyến, thân thiện của nó. Khi bạn đánh đập, xua đuổi nó, nó sẽ xa lánh bạn và ngay cả khi bạn cho ăn, nó cũng luôn nhìn bạn với ánh mắt hoài nghi…
Sự tương tác cảm xúc giữa con người và loài vật
Khi bạn đối xử ân cần với thú cưng, bạn sẽ nhận lại sự gắn bó và thân thiện. Ngược lại, nếu bạn đối xử tệ bạc, chúng sẽ xa lánh, thậm chí nhìn bạn với ánh mắt nghi ngờ ngay cả khi được cho ăn.
Câu chuyện về đàn chim sẻ trước sân nhà tôi là một minh chứng rõ ràng. Ban đầu, chúng e dè, chỉ dám xuống ăn khi không có ai. Dần dà, khi nhận ra sự an toàn và lòng tốt, chúng trở nên quen thuộc, thậm chí còn nhảy nhót trên sân khi mọi người đang sinh hoạt. Có những hôm, chúng còn nhảy lên thềm nhà như để nhắc nhở về bữa ăn.
Điều này cho thấy, tình cảm và cảm xúc không chỉ có ở con người. Mọi sinh mạng đều có giá trị, đều quý giá, mong manh và dễ mất đi.
Đức Phật dạy rằng tất cả chúng sinh đều có tâm thức bình đẳng và khả năng giác ngộ. Những sinh vật phải chịu kiếp thú vật là do tạo nhiều ác nghiệp vì ngu muội. Những ai được sinh làm người nhưng không phân biệt thiện ác, tiếp tục tạo nghiệp ác, sẽ không chắc chắn được làm người trong tương lai.
Mỗi hành động ác ta làm đều tạo ra kết quả tương ứng phải gánh chịu. Sát nghiệp là món nợ nặng nề nhất, nếu không thức tỉnh, nợ nần chồng chất, ác nghiệp sâu dày sẽ ngày càng khó trả.
Nghiệp ác đã tạo ra từ trước tạo thành tập khí sâu nặng, khiến ta khó lòng từ bỏ điều ác, luôn có xu hướng tiếp tục tạo nghiệp. Chỉ khi tỉnh thức nhận ra và từ bỏ sát nghiệp, ta mới có thể dần dần lánh xa các điều ác khác. Bằng không, ta sẽ như con thuyền bị cuốn trôi, mất hết hy vọng quay đầu.
Trích sách “Phóng sinh chuyện nhỏ khó làm”
Từ những phân tích trên, có thể thấy việc từ bỏ thói quen ăn thịt và hướng đến không sát sinh không chỉ mang lại lợi ích về sức khỏe mà còn là bước quan trọng để thanh lọc tâm thức và cải thiện nghiệp lực. Hãy cùng khám phá sâu hơn về con đường **Đạo phật** để tìm thấy sự bình an và trí tuệ.
