Cuộc sống con người luôn trăn trở với những khó khăn, bất an tiềm ẩn. Hiểu rõ về ba gốc rễ phiền não là tham, sân, si, có thể là chìa khóa giúp chúng ta tìm thấy sự tĩnh lặng nội tâm. Khám phá thêm về hành trình vượt qua những thử thách này tại Chia sẻ Đạo Phật.
Căn bản phiền não của đời người: Tham, Sân, Si
Theo lời dạy của Đức Phật tại Sàvatthi, khi vua Pasenadi nước Kosala hỏi về những yếu tố gây bất lợi, khổ não và bất an trong nội tâm, Ngài đã chỉ rõ ba loại pháp căn bản: tham pháp, sân pháp và si pháp. Ba phiền não này, khi khởi lên, sẽ trực tiếp dẫn đến những trạng thái tiêu cực, làm xáo trộn sự bình yên của con người.
Nguồn gốc của khổ đau và bất an
Mọi người đều khao khát một cuộc sống hạnh phúc và an lạc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn chúng ta phải đối mặt với nhiều khổ đau và phiền muộn hơn là niềm vui. Mặc dù có nhiều nguyên nhân dẫn đến những trạng thái tiêu cực này, nhưng gốc rễ sâu xa nhất vẫn là sự trỗi dậy và chi phối của ba phiền não căn bản: tham lam, sân hận và si mê.
Tham, sân, si được xem là những thuộc tính cố hữu, gần như là bản chất của con người. Do đó, trong Phật giáo, chúng được gọi là “căn bản phiền não”. Chỉ có những bậc Thánh A-la-hán trở lên mới hoàn toàn đoạn tận được ba phiền não này. Đối với phàm phu, chúng ta ai cũng bị chúng chi phối và làm xáo trộn tâm trí. Mức độ bị ảnh hưởng khác nhau tùy thuộc vào căn tánh, nghiệp lực và nỗ lực tu tập của mỗi cá nhân.
Tìm kiếm hạnh phúc đích thực qua sự an tịnh nội tâm
Khi tham, sân, si tạm lắng xuống, nội tâm trở nên tĩnh lặng. Đây chính là khoảnh khắc con người cảm nhận được sự bình an và hạnh phúc nhất. Hạnh phúc và an vui đích thực bắt nguồn từ sự tĩnh lặng của tâm hồn. Những ai đã từng trải qua những cung bậc cảm xúc của được mất, thăng trầm, vinh nhục sẽ càng thấu hiểu sâu sắc điều này.
Tuy nhiên, sự “ngủ yên” tạm thời của tham, sân, si chỉ mang tính chất nhất thời. Chúng có khả năng bùng phát trở lại bất cứ lúc nào, mang đến khổ đau và bất an cho con người.
Con đường chế ngự phiền não
Do đó, việc thực hành Chánh pháp là con đường để mỗi người tự chủ trước những biến động của nội tâm và ngoại cảnh. Bằng cách chế ngự và làm giảm thiểu tham, sân, si, chúng ta thể hiện sự minh triết trong đời sống. Hạnh phúc chân thật không đến từ sự giàu có, danh vọng hay việc thỏa mãn ngũ dục. Thay vào đó, nó là trạng thái bình ổn của thân và tâm khi không còn bị tham, sân, si chi phối.
Để thực sự vượt qua những phiền não cốt lõi này và tìm kiếm hạnh phúc đích thực, mời bạn khám phá sâu hơn về những lời dạy và phương pháp thực hành trong chuyên mục Đạo phật.
