Nghi thức cúng Tất niên chiều 30 Tết là nét đẹp văn hóa thiêng liêng, thể hiện lòng tri ân sâu sắc với tổ tiên và các vị thần linh đã chở che cho gia đình. Bài văn khấn gia tiên là phương tiện để con cháu bày tỏ sự kính trọng và gửi gắm những lời cầu mong tốt đẹp nhất. Khám phá ngay các bài văn khấn phổ biến tại Chia sẻ Đạo Phật.
Sau khi chuẩn bị mâm cơm cúng, gia chủ sẽ thắp hương và đọc văn khấn, rồi các thành viên khác làm lễ vái. Bài khấn gia tiên là cách để con cháu giao tiếp với ông bà, tổ tiên, những người đã khuất.
Văn khấn cúng tất niên năm 2025
Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong văn hóa Việt Nam, đánh dấu sự kết thúc của một năm cũ và chào đón năm mới. Lễ cúng tất niên vào chiều ngày 30 Tết (hoặc chiều 29 Tết nếu năm nhuận) là một nghi thức không thể thiếu, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên, ông bà và các vị thần linh đã phù hộ cho gia đình một năm bình an, may mắn. Dưới đây là hai bài văn khấn tất niên phổ biến, được trích từ “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” (NXB Văn hóa – Thông tin) để quý độc giả tham khảo.
Bài văn khấn thứ nhất: Khấn gia tiên
Nam Mô A Di Đà Phật! (Đọc 3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.
Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
Con kính lạy chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ … (tên họ của gia đình).
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm … (năm âm lịch).
Tín chủ (chúng) con là: … (tên chủ lễ và các thành viên trong gia đình).
Ngụ tại: … (địa chỉ gia đình).
Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới. Chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên Địa tôn thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư linh.
Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thuỳ chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng, bách sự như ý, vạn sự tốt lành, luôn luôn mạnh khoẻ, gia đình hoà thuận.
Thành tâm bái thỉnh, cúi xin chư vị tôn thần và gia tiên nội ngoại chứng giám phù hộ độ trì.
Nam Mô A-di-đà Phật (Đọc 3 lần, thực hiện 3 lạy).
Bài văn khấn thứ hai: Khấn gia thần vào ngày Tất niên
Theo phong tục truyền thống, vào ngày 30 Tết, ngoài việc cúng kính gia tiên, các gia đình, công ty, cửa hàng thường thực hiện lễ tạ ơn các vị thần linh cai quản đất đai, nơi làm ăn, sinh sống trong suốt một năm qua. Lễ vật có thể là mâm cỗ mặn hoặc chay, tùy theo điều kiện và sự thành tâm của gia chủ, bao gồm các món ăn như xôi, chè, hương, hoa, trầu cau, trái cây, tiền vàng, trà, rượu.
Bàn lễ thường được đặt ở sân hoặc hiên nhà, và nghi thức cúng bái sẽ hướng ra phía trước nhà.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy ngài Bản gia Thổ địa Long Mạch Tôn Thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn Thần.
Con kính lạy ngài tiền hậu Địa chủ Tài Thần.
Con kính lạy các Tôn Thần cai quản trong khu vực này.
Tín chủ (chúng) con là: …………………………………
Tuổi: …………………………
Ngụ tại: …………
Hôm nay là ngày…… tháng…… năm…., tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả đốt nén hương thơm dâng lên trước án. Qua một năm làm ăn, chúng con xin dâng lễ tạ ơn trên đã phù hộ độ trì cho chúng con mọi sự an lành và may mắn.
Chúng con thành tâm kính mời: Ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn Thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ địa Long Mạch Tôn Thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Phúc đức chính Thần, các vị Tôn Thần cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con, toàn gia an lạc, công việc hanh thông. Người người được bình an, sức khỏe viên mãn, tâm đạo mở mang.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Lưu ý khi chuẩn bị lễ cúng tất niên chiều 30 Tết Ất Tỵ 2025
Việc chuẩn bị lễ vật cúng tất niên cần thể hiện sự trang trọng, thành kính và phù hợp với truyền thống văn hóa.
Đồ Lễ Cúng
- Hương: Chọn các loại hương có mùi thơm dịu nhẹ, lan tỏa.
- Hoa: Sử dụng các loại hoa tươi, có hương thơm tự nhiên. Không có quy định khắt khe về loại hoa hay số lượng, miễn là thể hiện sự tinh tế và trang nhã.
- Trà: Nước trà tượng trưng cho sự kết hợp của sáu vị đắng, cay, chua, chát, mặn, ngọt – những vị nuôi dưỡng sự sống của vạn vật.
- Quả: Số lượng trái cây tùy thuộc vào tâm thành của gia chủ, không bị giới hạn bởi số chẵn hay lẻ. Nên chọn những loại trái cây chín tới, có hương thơm hấp dẫn để dâng lên tổ tiên và thần linh. Tránh cúng trái cây xanh chưa chín vì chưa có đủ hương vị, cũng như tránh biến bàn thờ thành nơi cất giữ đồ đạc.
- Thực phẩm:
- Đối với lễ cúng Phật, chuẩn bị một bát cơm và một ly nước.
- Đối với lễ cúng chư Thiên, chư Thần, chuẩn bị một bát cơm và một ly nước chè.
- Đối với lễ cúng gia tiên, nên chuẩn bị một mâm cơm chay. Nếu không có điều kiện chuẩn bị mâm cỗ chay đầy đủ, có thể làm một mâm cơm đơn giản với các món rau củ, trái cây, tuyệt đối không sử dụng thịt từ chúng sinh.
Tâm Khi Cúng Lễ
Quan trọng nhất trong lễ cúng là tâm thế của người thực hiện. Cần có ba tâm thái:
- Kính Phật: Thể hiện lòng tôn kính đối với Đức Phật, người đã chỉ dạy con đường giải thoát khỏi khổ đau cho chúng sinh.
- Trọng Thần: Biểu lộ sự biết ơn và tôn trọng đối với các vị thần linh, những người đã phù trợ cho chúng ta thực hiện các việc thiện lành.
- Hiếu nghĩa với Tổ tiên: Tưởng nhớ và biết ơn công lao sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ, những người đã tạo nên mối dây liên kết gia đình, dòng tộc.
Lưu ý Quan trọng
Các nghi thức cúng lễ nên tránh sát sinh. Đồng thời, việc đốt tiền vàng, mã, giấy sớ cần được thực hiện một cách tiết chế, phù hợp với quy định và không lãng phí.
Hy vọng những bài văn khấn trên đây sẽ giúp quý vị thực hiện nghi thức cúng Tất niên một cách trang trọng và đầy đủ ý nghĩa, đồng thời, để hiểu sâu hơn về các giá trị tâm linh trong văn hóa Việt Nam, quý vị có thể khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
