Trong lịch sử Phật giáo, ba loài cây thiêng liêng đã gắn bó mật thiết với cuộc đời Đức Phật, thế nhưng, vẻ đẹp độc đáo của hoa Sa la, Vô ưu và Kỳ lân đôi khi bị nhầm lẫn. Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng ba loài hoa này, khám phá nguồn gốc và ý nghĩa riêng biệt của chúng, đồng thời gợi mở về một kho tàng kiến thức sâu sắc tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Ba loài cây thiêng liêng trong Phật giáo
Trong kinh điển Phật giáo, có ba loài cây mang ý nghĩa thiêng liêng, gắn liền với các sự kiện quan trọng trong cuộc đời Đức Phật. Đó là cây Vô ưu, nơi Đức Phật đản sinh tại vườn Lâm Tỳ Ni; cây Bồ đề, dưới bóng cây này Đức Phật thành đạo tại Bồ Đề Đạo Tràng; và cây Sa la, nơi Đức Phật nhập Niết bàn tại Câu Thi Na.
Tuy nhiên, tại các quốc gia Phật giáo như Sri Lanka, Thái Lan, Việt Nam, cây Sa la thường bị nhầm lẫn với cây Đầu lân (hay còn gọi là Hàm rồng). Cây Sa la có nguồn gốc nguyên sinh từ Ấn Độ, trong khi cây Đầu lân có nguồn gốc từ Nam Mỹ.
Cây Sa la tại khu tháp nơi Đức Phật nhập Niết bàn ở Câu Thi Na, Ấn Độ.
Tìm hiểu về cây Sa la (Shorea robusta)
Cây Sa la, còn được biết đến với các tên gọi khác như Sal, Sala, có tên khoa học là Shorea robusta. Loài cây này có nguồn gốc từ Ấn Độ, đặc biệt là vùng phía Nam dãy núi Himalaya, và sau đó đã được trồng rộng rãi ở nhiều nơi tại Nam Á và Đông Nam Á.
Hoa Sa la
Lá cây Sa la
Cành hoa Sa la
Cây Sa la có tốc độ sinh trưởng trung bình đến chậm. Chiều cao của cây có thể đạt từ 30 đến 35 mét, với đường kính thân cây lên đến 2.5 mét. Lá cây có kích thước dài khoảng 10-25 cm và rộng 5-15 cm. Ở những vùng có khí hậu ẩm ướt, cây Sa la giữ lá xanh quanh năm. Tuy nhiên, tại các vùng khô hạn hơn, cây có thể rụng lá trong khoảng thời gian từ tháng Hai đến tháng Tư và bắt đầu ra lá mới từ tháng Tư đến tháng Năm.
Cây Vô ưu (Saraca asoca)
Cây Vô ưu, còn được biết đến với tên gọi Vàng anh lá bé, có tên khoa học là Saraca asoca, và tên đồng nghĩa là Saraca indica. Tên tiếng Anh của loài cây này là Ashoka tree.
Cây Vô ưu
Hoa cây Vô ưu
Cây Vô ưu sinh trưởng trong các khu rừng mưa, có nguồn gốc từ vùng trung tâm cao nguyên Deccan và các khu vực ven biển của Ấn Độ. Loài cây này được ưa chuộng nhờ có tán lá đẹp, hoa mọc thành chùm rực rỡ và tỏa hương thơm dịu nhẹ. Hiện nay, cây Vô ưu hoang dã đang đối mặt với nguy cơ bị tổn thương và trở nên ngày càng hiếm trong môi trường sống tự nhiên.
Cây Ngọc kỳ lân (Couroupita guianensis)
Cây Ngọc kỳ lân, còn có các tên gọi khác như Hàm rồng hay Cây đầu lân, mang tên khoa học là Couroupita guianensis. Tên tiếng Anh của loài cây này là Cannonball Tree.
Cây Ngọc kỳ lân.
Cây Ngọc kỳ lân là loài cây phổ biến trong các khu rừng thuộc vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt là ở lưu vực sông Amazon. Nguồn gốc của nó là từ Guyana, Nam Mỹ. Ngày nay, cây Ngọc kỳ lân có thể được tìm thấy ở Ấn Độ, vùng phía Nam dãy núi Himalaya, và đã được trồng rộng rãi ở nhiều nơi tại Nam Á và Đông Nam Á.
Đây là một loại cây thân gỗ, có thể phát triển chiều cao lên tới 30-35 mét. Điểm đặc biệt của cây là hoa mọc trực tiếp từ thân, trải dài từ gốc lên đến cành, với các chùm hoa có thể liên tục kéo dài tới 3 mét. Quả của cây có kích thước lớn, hình tròn, đường kính từ 15-24 cm, tương đương với kích thước của những viên đạn đại bác thời xưa, chính vì vậy mà nó có tên tiếng Anh là Cannonball Tree. Cây Ngọc kỳ lân được nhân giống bằng hạt và thường mất khoảng 4 năm kể từ khi gieo hạt để bắt đầu ra hoa. Hoa của cây có mùi thơm dễ chịu, trái lại, quả chín lại tỏa ra mùi khó chịu.
Phân biệt và những nhầm lẫn phổ biến
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa cây Sa la, cây Vô ưu và cây Ngọc kỳ lân, không chỉ về tên gọi mà còn về các truyền thuyết liên quan. Có quan niệm cho rằng cả ba loài cây này đều chỉ về một loại cây duy nhất, được nhắc đến trong sự kiện Đức Phật đản sinh (khi Hoàng hậu Maya nắm cành cây) và lúc Đức Phật nhập Niết bàn.
Tuy nhiên, như đã phân tích, đây là ba loài cây khác biệt về nguồn gốc, đặc điểm hình thái và tên gọi khoa học. Cây Sa la và Vô ưu có ý nghĩa quan trọng trong Phật giáo, trong khi cây Ngọc kỳ lân, dù có vẻ ngoài độc đáo, lại không gắn liền trực tiếp với các sự kiện cốt lõi trong cuộc đời Đức Phật theo kinh điển.
Hy vọng những thông tin này giúp bạn phân biệt rõ ràng ba loài hoa này, để hiểu sâu hơn về ý nghĩa của chúng trong đời sống tâm linh, hãy cùng khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
