Nhiều người lầm tưởng việc đến chùa ngày Tết hay mời sư làm lễ là đủ để gọi là Phật tử, nhưng thực chất đó chỉ là những biểu hiện bề ngoài. Để thực sự giác ngộ, chúng ta cần đi sâu vào giáo lý và thực hành buông xả, điều mà nhiều người chưa biết cách. Khám phá cách trở thành một Phật tử chân chính qua hướng dẫn chi tiết tại chiasedaophat.com.
Trong nhiều trường hợp, một người tự nhận là Phật tử chỉ khác với người không theo đạo Phật ở chỗ duy nhất là khi gia đình có người qua đời, họ mời một vị Sư đến làm lễ tang. Bên cạnh đó, trong suốt cuộc đời, họ không hề tìm hiểu ý nghĩa của đạo Phật, không phân biệt đạo Phật với các tôn giáo khác, cũng không nắm vững giáo lý hay biết đến chùa chiền. Họ chỉ tìm đến chùa khi có nhu cầu cầu xin điều gì đó như cầu an, cầu tài lộc, mong con cái thi đỗ, hoặc làm ăn phát đạt, kèm theo đó là dâng cúng một nải chuối để cầu nguyện.
Hoặc vào dịp Tết, họ mới lên chùa, nhưng mục đích không phải là cúng dường Tam Bảo để rèn luyện tâm buông xả qua việc bố thí, giúp chùa có kinh phí in ấn kinh sách, duy trì hoạt động, hay hoằng dương Chánh Pháp. Thay vào đó, họ chỉ lên chùa để xin xăm, hái lộc. Dù việc này mang lại niềm vui, nhưng hành động “bưng cả một chậu hoa lộc về” khi chỉ cần một chồi nhỏ lại là biểu hiện của tật Tham, một trong ba điều độc hại mà Phật tử cần loại bỏ.
Đạo Phật là đạo Giác Ngộ. Từ vô thủy, chúng ta vì một niệm mê mờ bất giác mà trôi lăn vào biển sanh tử, trồi lên ngụp xuống, tới nay đã bao nhiêu đời kiếp rồi mà không biết đường ra. Ảnh minh họa
Định nghĩa về một Phật tử chân chính
Trước hết, chúng ta cần làm rõ một số khái niệm về mặt lý thuyết.
Đạo Phật là con đường dẫn đến sự Giác Ngộ. Từ thuở vô thủy, do một niệm mê muội, bất giác, con người đã trôi lăn trong vòng sinh tử, lên xuống triền miên qua vô số kiếp mà không tìm thấy lối thoát.
Nhờ Đức Phật tu hành, đạt được sự Giác Ngộ về Bản Tánh Chân Thật và phát khởi lòng từ bi, Ngài đã chỉ dạy con đường tu tập để chuyển hóa mê lầm, khai mở trí tuệ, giúp chúng ta quay về với nguồn cội Tâm thức, từ đó phục hồi Bản Tánh Chân Thật sẵn có của chính mình. Chính vì lẽ đó, Ngài đã sáng lập ra đạo Phật.
Trên hành trình tu tập để Chuyển Mê Khai Ngộ và trở về Bản Thể Chân Tâm, mỗi Phật tử cần từng bước chuyển hóa vọng tâm, biến đổi từ Tham, Sân, Si thành Giới, Định, Huệ.
Do đó, Đức Phật đã chế định Giới luật để Phật tử nương theo. Khi thực hành giữ giới, chúng ta sẽ giảm bớt sự đắm chìm trong dục lạc, tâm hồn dần trở nên thanh tịnh. Trong cuộc sống, cách ứng xử sẽ trở nên từ tốn, có lòng cảm thông với mọi người và vạn vật, giữ được sự bình tĩnh và có Định lực. Nhờ đó, trí tuệ trở nên sáng suốt, giúp chúng ta tiến bước vững chắc trên con đường Giác Ngộ.
Vì đạo Phật nhấn mạnh vào sự tự nguyện chuyển hóa tâm thức, nên không có sự áp đặt hay lôi kéo. Những người chuyển sang đạo Phật từ các tôn giáo khác thường là do quá trình nghiên cứu kinh điển, nhận thức được sự tinh hoa và thâm sâu của đạo Phật, từ đó họ quay về con đường Giác Ngộ.
Một Phật tử chân chính là người đã tham dự lễ truyền Tam Quy, tức là Quy y Phật, Quy y Pháp và Quy y Tăng, gọi chung là Quy y Tam Bảo, và xem Tam Bảo là Thầy. Sau lễ quy y, người Phật tử được Thầy truyền Tam Quy và đặt cho một pháp danh. Pháp danh này là biểu tượng chính thức, đánh dấu sự chấp nhận nương tựa tinh thần vào Tam Bảo của người Phật tử.
Trên con đường tu hành để Chuyển Mê Khai Ngộ, trở về Bản Thể Chân Tâm, người Phật tử phải từng bước chuyển hóa vọng tâm, chuyển hóa từ Tham Sân Si trở thành Giới Định Huệ. Ảnh minh họa
Chỉ khi nào chính thức quy y Tam Bảo, người đó mới có pháp danh, là tên gọi trong đạo Phật, ví dụ như Diệu Tâm, Tuệ Minh, Thiện Đạo, v.v. Việc tự đặt pháp danh hoặc nhận pháp danh từ một vị thầy nào đó mà không trải qua lễ quy y Tam Bảo là hành động sai trái, vi phạm giới luật của đạo Phật.
Hành động quy y Tam Bảo có nghĩa là chúng ta chấp nhận sự hướng dẫn của Phật Bảo, Pháp Bảo và Tăng Bảo. Phật Bảo bao gồm chư Phật; Pháp Bảo là giáo pháp, cụ thể là Tam Tạng Kinh Điển; Tăng Bảo là chư Tăng Ni đang tu hành thanh tịnh, đại diện cho Chư Hiền Thánh Tăng để dẫn dắt Phật tử trên con đường Giác Ngộ.
Khi quy y Tam Bảo, chúng ta quy y Chư Phật, Chư Pháp và Chư Tăng. Cụm từ “Chư Tăng” bao hàm “tất cả các Tăng”. Do đó, nếu đã quy y với Thầy A, khi gặp Thầy B nổi tiếng hơn hay có học vị cao hơn, việc quy y thêm Thầy B là không cần thiết, bởi lẽ khi quy y Thầy A, chúng ta đã đồng thời quy y với Thầy B.
Có ý kiến cho rằng: “Tôi chỉ quy y ‘Nhị Bảo’ là Phật và Pháp, còn Tăng cũng giống tôi, không cần quy y”. Quan niệm này hoàn toàn sai lầm. Dù các vị Tăng hiện tại là phàm tăng, nhưng họ đại diện cho Tăng Bảo của ba đời quá khứ, hiện tại và vị lai. Việc chúng ta quy y như vậy là quy y tất cả Chư Hiền Thánh Tăng của ba đời, mà các vị phàm tăng này là những người đại diện.
Ngoài ra, Quy Y Tam Bảo còn mang một ý nghĩa cốt lõi, sâu xa, mà Lục Tổ Huệ Năng đã giảng giải trong cuốn Pháp Bảo Đàn Kinh. Dưới đây là phần trích lược:
Lục Tổ dạy:
“Nay ta vì các thiện tri thức truyền trao Giới Vô tướng Tam Quy Y. Khuyên các thiện tri thức, hãy nên Quy Y Tự Tánh Tam Bảo: Phật tức là Giác, Pháp tức là Chánh, Tăng tức là Tịnh.
Tự tâm quy y Giác thì tà niệm chẳng sinh, biết đủ, hay lìa bỏ tài sắc, gọi là Lưỡng Túc Tôn.
Tự tâm quy y Chánh, niệm niệm không tà kiến, vì không tà kiến nên không có chấp trước vào ngã, nhân, cống cao, tham ái, gọi là Ly Dục Tôn.
Tự tâm quy y Tịnh, tự tánh không nhiễm trước trước mọi cảnh giới trần lao ái dục, gọi là Chúng Trung Tôn.
Nếu tu hành theo hạnh này, đó là Tự Quy Y.
Nay đã tự giác ngộ, mỗi người cần phải quy y Tự Tánh Tam Bảo, tự sửa đổi tâm tính bên trong, bên ngoài kính trọng mọi người, đó chính là Tự Quy Y.
Thiện tri thức, xưa nay tam thân Phật đều sẵn có trong Tự Tánh của mỗi người. Do tâm mê muội nên không thấy được Tánh bên trong, chỉ tìm cầu tam thân Phật bên ngoài mà không nhận ra rằng chính mình đã có sẵn tam thân Phật.”
Kính thưa quý độc giả,
Ngoài việc Quy Y Tam Bảo, mỗi Phật tử cũng cần biết và cố gắng thọ trì từ một đến cả Năm Giới của đạo Phật, bao gồm:
– Không sát sinh,
– Không trộm cắp
– Không tà dâm
– Không uống rượu và các chất gây say nghiện
– Không nói dối, không vu khống, không thêm bớt, không nói lời ác độc.
Để quý độc giả thấy rõ tầm quan trọng của việc giữ giới trong đạo Phật, chúng tôi xin trích dẫn bài Luận Về Thọ Giới trong Khóa Hư Lục của vua Trần Thái Tôn:
“Giới, tiếng Phạn gọi là Ba La Đề Mộc Xoa. Chư Phật ba đời thành đạo đều nhờ giới này. Do đó, Bồ tát hiện tại dùng Giới để độ chúng sanh; người tu hành tương lai nhờ Giới mà được giải thoát.”
Kinh điển dạy: “Giới như mặt đất bằng phẳng, muôn vàn điều lành từ đó nảy sinh. Giới như liều thuốc quý, chữa lành mọi bệnh tật. Giới như viên ngọc sáng, phá tan bóng tối vô minh. Giới như con thuyền, đưa người qua biển khổ. Giới như chuỗi trang sức, làm trang nghiêm Pháp thân.”
Người phạm tội cần sám hối, nếu không sám hối, tội lỗi sẽ ngày càng sâu nặng. Thân người này một khi đã mất đi, muôn kiếp khó có thể tìm lại. Dù hôm nay còn bình an, ngày mai chưa chắc đã được đảm bảo. Vì vậy, cần giữ gìn giới pháp này để nhanh chóng vượt qua vòng sinh tử. Khi thờ Phật làm Thầy, điều đầu tiên là phải tuân theo giới luật. Cổ nhân đã nói: “Qua sông phải nhờ bè, đến bờ không cần thuyền nữa.” Đây là cách người xưa ví giới luật như thuyền bè để qua sông. Tuy nhiên, ngày nay, ít người thực sự dùng thuyền bè để qua sông mà đến được bờ bên kia.
Ngoài Quy Y Tam Bảo, mỗi người Phật tử cũng cần phải biết và cố gắng tiến tới thọ từ một tới cả Năm Giới của nhà Phật. Ảnh minh họa
Kính thưa quý độc giả,
Vì đạo Phật là đạo chuyển hóa tâm thức, việc hứa thọ giới đồng nghĩa với việc giữ lời hứa. Do đó, đạo Phật không áp đặt giới luật lên trẻ em, những người chưa đủ trí khôn để nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của lời hứa. Người thọ giới phải đủ trưởng thành, có khả năng suy nghĩ chín chắn để có thể giữ giới mà không vi phạm.
Trong Năm Giới đã nêu, Giới Vọng Ngữ (nói dối) là giới dễ phạm nhất. Chúng tôi xin trích dẫn lời dạy của vua Trần Thái Tôn về giới này:
“Tâm là cội nguồn của thiện và ác, miệng là cửa dẫn đến họa và phúc. Một niệm khởi lên thì ứng nghiệm không sai; một lời nói ra thì bóng dáng theo sát không rời. Người quân tử coi trọng lời nói; người xưa luôn cẩn trọng trong lời nói. Lời nói ra phải ngay thẳng, công bằng; lời nói ra không được gian xảo, tà vạy. Không nên bàn luận phải trái, đúng sai của người khác. Cần phải giữ gìn miệng lưỡi, cẩn trọng trong lời nói. Tuy việc làm của thân thể là quan trọng, nhưng họa từ miệng mà ra lại đến trước. Không chỉ người nói dối bị xem là phạm giới, mà còn khiến người nghe hành động sai lầm. Trong đời này, người nói dối bị người khác khinh rẻ, sau khi chết sẽ bị nghiệp lực kéo lôi. Có thể phải chịu hình phạt như bị kềm sắt, lưỡi bị kéo dài, hoặc uống nước đồng sôi, chịu nỗi đau đớn trong lòng.”
Kính thưa quý độc giả,
Cư sĩ Hoàng Liên Tâm đã bàn luận về vấn đề “Họa Tòng Khẩu Xuất” (tai họa từ miệng mà ra) trên Thư Viện Hoa Sen cách đây vài năm, như sau:
Chỉ một bản tin ngắn dựa trên tin đồn lan truyền trên báo chí Campuchia đã khiến khoảng 500 người dân Campuchia phẫn nộ, đốt cháy Đại sứ quán Thái Lan tại thủ đô Phnom Penh. Vụ việc này đã gây ra cái chết cho một người Thái Lan, làm bảy người khác bị thương, và Đại sứ Thái Lan phải tìm cách thoát thân qua đường sau. Hậu quả là mối quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia Thái Lan và Campuchia trở nên căng thẳng.
Trước đó không lâu, một bài báo đăng trên nhật báo Ngày Nay (Thisday) ở Nigeria đã châm ngòi cho cuộc bạo động giữa người Hồi giáo và người Thiên Chúa giáo, khiến 215 người thiệt mạng và hơn 1000 người bị thương. Phía người Hồi giáo cho rằng bài báo đã xúc phạm họ khi đề cập đến việc Tiên tri Mohammad sẽ chọn vợ trong số các người đẹp tham dự cuộc thi hoa hậu thế giới Miss World được tổ chức tại đó. Cuộc thi hoa hậu buộc phải chuyển đến Anh Quốc, ban biên tập tờ báo đã phải đưa ra lời xin lỗi, tờ báo bị đóng cửa, và ký giả viết bài báo đã bị kết án tử hình, buộc phải bỏ trốn ra nước ngoài để tránh bị thi hành án.
Chỉ một bản tin không đúng sự thật đã gây ra hỏa hoạn, chết người và ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia. Chỉ một câu nói không nên nói đã gây ra bao tang tóc, làm hàng trăm người chết và hàng ngàn người bị thương. Quả thật, đó là “bút máu”, là “họa tùng khẩu xuất” như lời người xưa thường nói.
Tâm ý của con người được biểu đạt qua lời nói, cách viết trên giấy hay gõ trên bàn phím máy tính. Tuy chúng không phải là lưỡi kiếm, lưỡi dao, mũi tên hay viên đạn, nhưng chúng lại vô cùng nguy hiểm. Nếu không biết lựa chọn lời nói và chữ nghĩa phù hợp, chúng có thể gây ra tang tóc cho nhiều gia đình, làm suy đồi xã hội và đồng thời gây hại cho chính người nói, như hai trường hợp đã dẫn chứng.
Trong lịch sử Trung Quốc, có một nhà thơ nổi tiếng được một vị quan Tổng Đốc tham ô ca ngợi. Vị thơ này đã dùng ngòi bút của mình để làm thơ ca ngợi đức độ của ông quan. Những bài thơ này đã được khắc vào bia đá trong làng. Nhờ đó, vị quan đã tránh được cuộc thanh tra của Khâm sai triều đình, vốn xuất phát từ đơn tố cáo của người dân.
Sau khi viên thanh tra trở về kinh đô, vị Tổng Đốc đã ra lệnh giết tất cả những người đã tố cáo ông về hành vi tham nhũng và hà hiếp dân lành. Do những lời khen ngợi, tán thán không chân thật dành cho vị Tổng đốc, đã mang lại tang tóc cho nhiều gia đình và tự chuốc nghiệp vào thân.
Ngày nay cũng vậy, nhiều người vì danh lợi, vì muốn được người khác khen ngợi mà thường ca ngợi lẫn nhau, mà không nhận ra rằng nếu thiếu trí tuệ sáng suốt, ngòi bút của họ có thể gieo rắc sai lầm cho nhiều người, thậm chí cho cả các thế hệ tương lai.
Trong lĩnh vực tôn giáo, ảnh hưởng này còn có thể lớn hơn nhiều. Ví dụ, một người tự xưng là Thánh, là Phật và được những người thiếu hiểu biết tôn sùng, ca ngợi, tâng bốc. Dần dần, họ trở nên lộng quyền và tự cho mình là Thánh nhân thật. Do đó, dù nói ra những lời sai với chân lý, người nghe vẫn tin theo. Kết quả là tất cả cùng lạc vào con đường tà đạo mà không hề hay biết. Người khen và người được khen đều cùng nhau tạo nghiệp, và chắc chắn nhân nào cũng sẽ sinh ra quả, chỉ còn chờ duyên và thời gian.
Trường hợp của ký giả báo Campuchia và tờ Ngày Nay (Thisday) ở Nigeria chỉ gây tác hại đến mức giết hại một số người và mang tang tóc đến cho một vài gia đình. Tuy nhiên, trong những trường hợp khác, ngòi bút nếu không sử dụng lời lẽ chân thật có thể dẫn dắt con người đi ngược lại chân lý từ bi và trí tuệ, gieo rắc tâm ác cho vô số người qua nhiều thế hệ. Đây mới thực sự là những nguy hiểm gấp trăm ngàn lần.
Đạo Phật là đạo tôn trọng sự thật, vì thế mà một trong năm giới của Phật tử là “Không được nói sai sự thật”. Ảnh minh họa
Trong kho tàng truyện cổ Phật giáo có một câu chuyện ngắn về một con rùa và hai con cò trắng. Chuyện kể rằng: Xưa kia, trong một cái hồ nọ có một con rùa và hai con cò trắng thường lui tới làm bạn với nhau. Một năm nọ, trời hạn hán, không một giọt mưa nào rơi xuống. Nước trong hồ cạn dần và nhiều loài cá bị chết. Chàng rùa rất sợ chết, muốn di chuyển đến nơi khác nhưng không biết nơi nào có ao hồ, bèn hỏi ý kiến hai người bạn cò trắng. Hai vợ chồng cò trắng cho chàng rùa biết khoảng hơn trăm dặm có một hồ sen lớn không bao giờ cạn nước, có thể di chuyển đến đó được, nhưng đòi hỏi chàng rùa phải thật can đảm và bình tĩnh.
Vợ chồng cò trắng nói: “Chúng tôi mỗi người ngậm một đầu cây, còn bác hãy ngậm ở giữa cây. Chúng tôi sẽ tha bác đến hồ kia. Tuy nhiên, khi ngậm cây, bác phải cẩn thận, tuyệt đối không được nói chuyện.” Chàng rùa vâng lời, ngậm chặt khúc cây. Hai con cò tha chú rùa bay ngang qua một xóm làng. Lũ trẻ con nhìn thấy reo hò: “Hai con cò tha một con rùa.” Rồi có đứa la lớn: “A ha, trông giống hai thằng câm dắt một thằng thầy bói mù!” Chàng rùa tức giận, không kiềm chế được bản thân, muốn nói: “Có liên quan gì đến các bay, mặc kệ chúng tao, đồ nhãi ranh.” Tội nghiệp thay, vừa mở miệng, chàng rùa đã rơi xuống đất và chết.
Đức Phật nhân đây nói bài kệ:
Con người ở thế gian
Búa bén nằm trong miệng
Sở dĩ tự hại thân mình
Là do lời nói ác.
Điều đáng chê lại khen
Điều đáng khen lại chê
Là tự chuốc tai họa
Không có chút gì vui. (Ngũ phần luật quyển 25)
Đạo Phật là đạo tôn trọng sự thật, vì vậy một trong năm giới của Phật tử là “Không được nói sai sự thật”. Nói dối, nói lời thêu dệt, nói hai lưỡi và nói những lời hung ác; ngay cả nói những lời khen không đúng sự thật, những lời nhằm mục đích mưu cầu tài lợi, danh vọng và sự kính phục, những lời gây chia rẽ, căm thù, cho đến những văn chương hoa mỹ làm xáo trộn tâm trí người đọc, gây phiền não, khiến người được khen sinh lòng tự mãn, tất cả đều thuộc phạm vi giới cấm này.
“Xem xét kỹ lưỡng mọi rắc rối, phiền toái trong cuộc đời, phần lớn đều bắt nguồn từ cửa miệng. Ngàn tai ương, muôn tội lỗi xảy ra cho bản thân và người khác đều do lời nói sai sự thật. Ngược lại, nếu sử dụng lời lẽ chân thật, hiền lành, hòa ái sẽ mang lại an lạc và hạnh phúc cho bản thân và người khác. Cả hai phương diện này đều mang lại lợi ích và sự an vui. Nhà Phật đặc biệt coi trọng sự chân thành, và nói năng thành thật là một trong Bát Chánh Đạo.”
Nguồn: thuvienhoasen.org
Tìm hiểu sâu hơn về con đường Giác Ngộ và những lời dạy quý báu của Đức Phật qua chuyên mục Đạo phật.
