Ai cũng mong cầu những điều tốt đẹp và an lành trong cuộc sống. Bài kinh được Đức Phật giảng giải về điềm lành tối thượng, hé mở cách chúng ta có thể tự kiến tạo một đời sống an yên ngay từ việc lựa chọn những mối quan hệ ảnh hưởng đến bản thân. Khám phá bí quyết này để vun bồi hạnh phúc tại chiasedaophat.com.
Kính lạy Đức Bồ tát lắng nghe.
Điềm lành là niềm mong ước và chờ đợi của tất cả mọi người trong cuộc sống.
Bài kinh này, được trích từ Kinh Tập (số IV, Phẩm Nhỏ), là lời Đức Phật giảng giải cho một vị Thiên nhân về ý nghĩa của điềm lành. Vị Thiên nhân đã hỏi:
“Nhiều thiên nhân và người
Suy nghĩ đến điềm lành
Mong ước và chờ đợi
Xin Ngài hãy nói lên
Về điềm lành tối thượng”.
Lời thỉnh cầu này cho thấy điềm lành là khát vọng chung của cả chư Thiên và loài người. Đó là một nếp sống an toàn và an lành, đáp ứng sâu sắc mong muốn của tất cả chúng ta. Tuy nhiên, một cuộc sống an toàn không tự nhiên mà có, nó cần được nuôi dưỡng và xây dựng thông qua những hành động cụ thể. Đó chính là lý do Đức Phật đã dạy về “Kinh Điềm lành của người Phật tử”.
1. Chọn bạn mà chơi, chọn thầy mà học
Người Phật tử cần nuôi dưỡng là thái độ chọn lựa giữa kẻ ngu và bậc trí để giao thiệp, thân cận, người ngu thời xa lánh, bậc trí thời gần gũi. Ảnh minh họa.
Điềm lành tối thượng đầu tiên chính là việc lựa chọn những người mình thân cận. Đức Phật dạy:
“Không thân cận kẻ ngu
Nhưng gần gũi bậc trí
Đảnh lễ người đáng lễ
Là điềm lành tối thượng”.
Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chọn bạn và thầy. Cần xa lánh những người ngu si, tà kiến, và tìm đến những bậc trí tuệ, có đạo đức, những người đại diện cho Chánh pháp. Gần gũi bậc trí giúp ta học hỏi, noi theo những điều thiện lành, từ đó định hình một nếp sống tích cực, bỏ ác làm lành. Đây là nền tảng cho mọi hành trình thiện hạnh của người Phật tử.
2. Học tập tinh thông, lời nói khéo léo
Một khía cạnh quan trọng khác của điềm lành là sự nỗ lực trong học tập và rèn luyện:
“Học nhiều nghề nghiệp giỏi
Khéo huấn luyện học tập
Nói những lời khéo nói
Là điềm lành tối thượng”.
Để xây dựng một cuộc sống hạnh phúc, người Phật tử cần tích cực học hỏi, trau dồi kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp. Sự tinh thông trong công việc không chỉ mang lại lợi ích vật chất mà còn là nền tảng cho sự tự tin và phát triển bản thân. Sau khi đã học tốt, làm tốt, việc sử dụng lời nói khéo léo, chân thành cũng là một điềm lành quan trọng, góp phần tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp và lan tỏa những giá trị tích cực.
3. Trách nhiệm gia đình và sự nghiệp
Trách nhiệm với gia đình và sự nghiệp là một điềm lành thiết yếu:
“Hiếu dưỡng mẹ và cha
Nuôi dưỡng vợ và con
Làm nghề không rắc rối
Là điềm lành tối thượng”.
Đối với người Phật tử tại gia, bổn phận chăm sóc cha mẹ, vợ con là vô cùng quan trọng. Hạnh phúc gia đình phụ thuộc vào việc mỗi thành viên hoàn thành tốt vai trò và trách nhiệm của mình. Để chu toàn trách nhiệm này, người Phật tử cần có một công việc ổn định, làm ăn hợp pháp, tránh xa các nghề nghiệp phi pháp gây bất an cho bản thân, gia đình và xã hội. Việc chăm lo không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn bao gồm cả đời sống tinh thần, giáo dục con cái nên người, và xây dựng mối quan hệ hòa thuận, tôn trọng ý kiến của cha mẹ, vợ con.
4. Bố thí đúng pháp và giữ gìn đạo đức
Bên cạnh trách nhiệm gia đình, mối quan hệ với cộng đồng cũng cần được vun đắp:
“Bố thí, hành đúng pháp
Săn sóc các bà con
Làm nghiệp không lỗi lầm
Là điềm lành tối thượng”.
Là người đệ tử Phật, chúng ta cần thiết phải học pháp, nghe pháp để nuôi dưỡng tuệ đức cho cá nhân và đóng góp tiếng nói trí tuệ cho con người và cuộc đời.
Việc bố thí đúng pháp, đúng lúc, đúng đối tượng và với tâm hoan hỷ là một hành động cao đẹp. Bên cạnh đó, việc quan tâm, giúp đỡ bà con thân thuộc khi họ gặp khó khăn cũng thể hiện lòng từ bi và sự gắn kết cộng đồng. Mọi hành động, từ công việc cá nhân đến các mối quan hệ xã hội, cần được thực hiện một cách đúng đắn, không lỗi lầm để mang lại kết quả tốt đẹp, lợi ích cho cả mình và người khác.
5. Từ bỏ điều ác, chế ngự đam mê
Sự tu tập cá nhân, hướng đến một đời sống tỉnh thức là yếu tố then chốt:
“Chấm dứt, từ bỏ ác
Chế ngự đam mê rượu
Trong pháp, không phóng dật
Là điềm lành tối thượng”.
Điều này nhấn mạnh việc từ bỏ các hành vi bất thiện như sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, và chế ngự các đam mê như cờ bạc, rượu chè. Sống không phóng dật, luôn tỉnh táo, kiểm soát thân, khẩu, ý là nền tảng để xây dựng nhân cách. Đặc biệt, việc từ bỏ rượu chè giúp con người giữ được sự sáng suốt, tự chủ, tránh xa những hậu quả tai hại do mất kiểm soát gây ra. Đây là con đường dẫn đến sự an lạc, tỉnh táo trong cuộc sống.
6. Lắng nghe Chánh pháp, nuôi dưỡng lòng biết ơn
Việc học hỏi và thực hành giáo pháp là con đường phát triển trí tuệ và đạo đức:
“Kính lễ và hạ mình
Biết đủ và biết ơn
Đúng thời nghe Chánh pháp
Là điềm lành tối thượng”.
Người Phật tử cần nuôi dưỡng thêm các đức tính như lòng cung kính khiêm tốn, thái độ biết đủ, biết ơn đối với cuộc đời. Ảnh minh họa.
Học pháp và nghe pháp giúp người Phật tử nuôi dưỡng tuệ đức, mang lại trí tuệ soi sáng con đường giải thoát khỏi tham, sân, si. Trí tuệ giống như ngọn đèn soi đường, giúp ta định hướng và tránh khỏi sai lầm. Bên cạnh đó, việc nuôi dưỡng lòng cung kính, khiêm tốn, thái độ biết đủ và biết ơn là những phẩm chất cao đẹp. Lòng khiêm tốn giúp vượt qua kiêu ngạo, sự biết ơn thể hiện lòng thủy chung, và thái độ biết đủ giúp giải thoát khỏi sự ràng buộc của tham dục. Những đức tính này giúp người Phật tử sống an lạc, không bị cuốn theo những cám dỗ của cuộc đời.
7. Nhẫn nhục, hòa nhã và bàn luận Chánh pháp
Hành trì giáo pháp thể hiện qua cách ứng xử và giao tiếp:
“Nhẫn nhục lời hòa nhã
Yết kiến các Sa môn
Đúng thời, bàn luận pháp
Là điềm lành tối thượng”.
Người Phật tử cần có thái độ nhẫn nhục, kham nhẫn trước mọi nghịch cảnh, không để lời khen chê của người khác lay động. Lời nói cần hòa nhã, từ tốn, tạo thiện cảm và nâng cao giá trị bản thân. Gặp gỡ các vị Sa-môn, những người sống và thực hành theo Chánh pháp, để cùng nhau bàn luận về giáo lý cũng là một điềm lành quan trọng. Điều này thể hiện sự tôn trọng pháp và mong muốn học hỏi, phát triển tuệ giác.
8. Thực hành Phạm hạnh và thấy lý Thánh đế
Con đường giải thoát đòi hỏi sự thực hành sâu sắc:
“Khắc khổ và Phạm hạnh
Thấy được lý Thánh đế
Giác ngộ quả Niết-bàn
Là điềm lành tối thượng”.
Đây là những mục tiêu cao cả trong giáo pháp giải thoát của Đức Phật. Phạm hạnh là nếp sống chuyên tâm Giới, Định, Tuệ, thanh tịnh, xa lìa các dục và ác pháp. Thấy lý Thánh đế là nhận thức rõ về Tứ Diệu Đế: Khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ và con đường dẫn đến chấm dứt khổ (Bát Chánh Đạo). Giác ngộ quả Niết-bàn là đạt đến sự giải thoát tối thượng. Mặc dù người Phật tử tại gia khó đạt trọn vẹn những điều này, nhưng việc giữ gìn giới luật và hành thiền là vô cùng cần thiết.
9. Tâm an ổn khi đối diện cuộc đời
Thiền định giúp tâm trí vững vàng trước mọi biến động:
“Khi xúc chạm việc đời
Tâm không động, không sầu
Không uế nhiễm, an ổn
Là điềm lành tối thượng.”
Thiền định, đặc biệt là phương pháp Anàpànasati (quán hơi thở), giúp điều hòa thân tâm. Thông qua việc quan sát hơi thở và quán chiếu 16 đề mục, hành giả phát triển chánh niệm và trí tuệ, cắt đứt tham ái chấp thủ. Thực hành thiền định đòi hỏi sự kiên trì, nhưng khi đã thấm nhuần, nó giúp người Phật tử giữ được tâm an ổn, không bị xao động, sầu muộn hay ô nhiễm bởi những biến cố của cuộc đời. Thiền định là nền tảng cho một cuộc sống bình an và tỉnh thức.
10. Thành công trong mọi việc
Sự kết hợp của các điềm lành dẫn đến thành tựu viên mãn:
“Làm sự việc như vậy
Không chỗ nào thất bại
Khắp nơi được an toàn
Là điềm lành tối thượng”.
Kinh “Điềm lành tối thượng” trên đây được trình bày như là nếp sống thiện, nếp sống bỏ ác làm lành của người Phật tử. Ảnh minh họa.
Tóm lại, Kinh “Điềm lành tối thượng” phác thảo một nếp sống thiện, một lối sống bỏ ác làm lành, là điều mà chúng tôi mong muốn chia sẻ. Khi chúng ta nỗ lực làm lành, không chỉ bản thân được an lạc mà còn lan tỏa hạnh phúc đến những người xung quanh. Một người sống thiện lành sẽ mang lại hạnh phúc cho gia đình, một gia đình thiện lành sẽ góp phần xây dựng một xã hội bình yên. Lời Phật dạy: “Như bông hoa tươi đẹp, có sắc lại thêm hương, cũng vậy lời khéo nói, có làm có kết quả” thể hiện rõ điều này. Nếp sống thiện lành của người Phật tử, giống như đóa hoa ngát hương, mang lại quả ngọt an lạc. Mọi khả năng đều nằm trong tầm tay, chờ đợi sự quyết tâm và nỗ lực thực hành của mỗi người. Hạnh phúc và đạo đức không còn là những khái niệm trừu tượng, mà là những biểu hiện cụ thể trong đời sống của mỗi cá nhân, mỗi gia đình và toàn xã hội.
Khám phá sâu hơn những lời dạy nhiệm màu này và tìm hiểu về hành trình tâm linh trên trang Đạo phật.
