Câu chuyện “Tái ông thất mã” là minh chứng sống động cho sự biến đổi khôn lường của họa phúc. Từ mất mát tưởng chừng là tai ương, lại mở ra cơ hội bất ngờ, cho thấy sự tương phản khó lường trong cuộc sống. Khám phá những bài học sâu sắc về lẽ đời tại chiasedaophat.com.
Ảnh minh họa.
Một ông lão thông thái, sống tại vùng biên giới, đã trải qua một biến cố tưởng chừng là tai họa: con ngựa quý của ông bỗng dưng bỏ chạy. Thay vì hoang mang, ông lão bình thản chia sẻ với những người xung quanh: “Ai biết được, con ngựa chạy mất này có thể lại mang đến điều tốt đẹp cho tôi chăng.” Lời nói này xuất phát từ sự chiêm nghiệm sâu sắc về lẽ đời, rằng mọi sự việc đều có thể xoay chuyển.
Vài tháng sau, điều kỳ lạ đã xảy ra. Con ngựa bỏ đi ấy không chỉ quay về mà còn dẫn theo một con ngựa Hồ cao lớn, khỏe mạnh, một giống ngựa quý hiếm và có giá trị. Tin tức này lan nhanh, hàng xóm láng giềng kéo đến chúc mừng ông lão, đồng thời nhắc lại lời tiên đoán đầy trí tuệ của ông trước đó. Tuy nhiên, ông lão vẫn giữ thái độ điềm đạm, không tỏ ra quá vui mừng: “Ai biết được, việc có được con ngựa Hồ này liệu có dẫn đến tai họa nào đó cho tôi chăng.” Ông hiểu rằng, mỗi sự may mắn có thể tiềm ẩn những rủi ro khôn lường.
Biến cố tiếp theo ập đến khi con trai của ông lão, vốn rất yêu thích cưỡi ngựa, say mê con ngựa Hồ mới có được. Trong một lần thử sức phi ngựa, do con ngựa còn hoang dã và chưa được thuần phục hoàn toàn, cậu bé đã bị hất tung xuống đất. Tai nạn nghiêm trọng này khiến cậu bị gãy xương đùi, dẫn đến việc bị tật nguyền, đi lại khó khăn.
Người dân trong làng lại một lần nữa tìm đến chia sẻ nỗi buồn với ông lão, không khỏi ngạc nhiên trước hậu quả không mong muốn từ con ngựa quý mà ông không hề tốn công mua sắm. Tuy nhiên, ông lão vẫn giữ vững sự thản nhiên vốn có: “Xin các vị đừng quá lo lắng cho tôi. Con trai tôi bị ngã gãy chân, dù là một bất hạnh, nhưng biết đâu chính nhờ tai họa này mà gia đình ta lại gặp được phúc lành về sau.” Ông tiếp tục thể hiện cái nhìn bao dung và khả năng nhìn xa trông rộng về tương lai.
Đúng như lời ông lão dự đoán, một năm sau, tình hình chính trị trở nên căng thẳng khi nước Hồ phát động cuộc xâm lược Trung Nguyên. Theo lệnh tổng động viên, tất cả các chàng trai khỏe mạnh trong vùng biên giới đều phải lên đường nhập ngũ để chống giặc. Tuy nhiên, do con trai ông lão bị thương tật ở chân, cậu được miễn trừ nghĩa vụ quân sự. Điều này đã cứu mạng cậu khỏi cuộc chiến khốc liệt, nơi mà phần lớn các trai tráng khác đã hy sinh.
Qua câu chuyện trên, sách “Hoài Nam Tử” đã đúc kết một triết lý sâu sắc về bản chất của họa và phúc. Luận điểm cốt lõi là: Họa chính là nguồn gốc tiềm ẩn của Phúc, và Phúc lại có thể là mầm mống dẫn đến Họa. Hai khái niệm này không tồn tại độc lập mà luôn luân chuyển, tương sinh và biến đổi khôn lường trong dòng chảy của cuộc sống. Sự biến đổi này thường không thể nhận thấy ngay lập tức, mà chỉ có thể cảm nhận được hệ quả của nó về sau.
Chính vì lẽ đó, người xưa đã đúc kết nên thành ngữ “Tái ông thất mã, an tri họa phúc”. Thành ngữ này có ý nghĩa sâu xa, khuyên răn con người rằng khi đối mặt với một sự kiện, dù là mất mát hay được lợi, chúng ta cũng không nên vội vàng phán xét đó là tai họa hay may mắn. Như ông lão ở biên giới, việc mất ngựa ban đầu tưởng chừng là điều xui xẻo, nhưng cuối cùng lại mang đến may mắn bất ngờ.
Cuộc đời luôn ẩn chứa sự đan xen phức tạp giữa may mắn và rủi ro, giữa họa và phúc. Do đó, khi gặp được điều tốt lành, chúng ta không nên quá đắm chìm trong niềm vui mà quên đi sự cảnh giác, phòng ngừa những tai ương tiềm ẩn có thể ập đến. Ngược lại, khi đối mặt với nghịch cảnh, đau khổ, chúng ta cũng không nên để tinh thần suy sụp hoàn toàn. Thay vào đó, hãy học theo thái độ bình thản của ông lão trong câu chuyện, giữ vững sự điềm tĩnh trước những biến đổi thăng trầm của cuộc sống, bởi lẽ, hết may có thể đến rủi, và hết rủi lại có thể hồi sinh may mắn.
Câu chuyện “Tái ông thất mã” mang đến một góc nhìn sâu sắc về sự biến đổi khôn lường của họa phúc trong cuộc sống. Để hiểu rõ hơn về những bài học quý giá từ triết lý này, hãy cùng khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
