Trải qua bao thăng trầm lịch sử, Chùa Vạn Đức tại TP. Hồ Chí Minh vẫn sừng sững như một minh chứng cho tinh thần kiên định và sự phát triển bền vững. Nơi đây không chỉ là một điểm tựa tâm linh mà còn là một kho tàng lịch sử đang chờ được khám phá. Mời bạn cùng Website Chia sẻ Đạo Phật tìm hiểu sâu hơn về hành trình hình thành và những câu chuyện ẩn chứa đằng sau ngôi cổ tự này.
Chùa Vạn Đức là một công trình kiến trúc tôn giáo nổi bật tại Thành phố Hồ Chí Minh, mang trong mình giá trị lịch sử và nghệ thuật sâu sắc. Ngôi chùa không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng mà còn là một điểm nhấn kiến trúc độc đáo, thu hút nhiều du khách và Phật tử.
Lược sử hình thành và phát triển
Lịch sử của chùa Vạn Đức gắn liền với những biến cố lịch sử và công lao của các bậc cao tăng. Vào năm 1946, khi Chiến tranh Đông Dương nổ ra, chính quyền thực dân Pháp đã yêu cầu người dân rời khỏi núi Cấm. Hòa thượng Thích Thiện Quang (1895 – 1953) đã dẫn dắt các đệ tử di dời, ban đầu đến tạm trú tại nhà Phật tử ở Tri Tôn, sau đó chuyển đến chùa Linh Bửu tại vùng Cầu Bông (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh) vào đầu năm 1947.
Sau khi Hòa thượng Thích Thiện Quang viên tịch vào ngày 26 tháng 11 năm Quý Tỵ (1953) và được an táng tại Thủ Đức, Hòa thượng Thích Trí Tịnh (1917 – 2014), một đệ tử của Ngài, đã nhận được sự phát tâm cúng dường đất và một ngôi nhà lớn từ bà Ba Hộ. Ngôi nhà này, vốn thuộc sở hữu của ông Nguyễn Văn Do, đã trở thành nền móng cho sự hình thành của chùa Vạn Đức.
Vào ngày 16 tháng 3 năm Giáp Ngọ (1954), Hòa thượng Thích Trí Tịnh đã cho sửa sang lại ngôi nhà này thành chùa, giữ nguyên cấu trúc ban đầu và đặt tên là Vạn Đức Tự. Từ đó, Ngài đã có công lớn trong việc khai sơn và trùng tu ngôi chùa, biến nơi đây thành một trung tâm tâm linh quan trọng.
Quá trình xây dựng và mở rộng
Năm 1955, Hòa thượng Thích Trí Tịnh thành lập hội Cực Lạc Liên Hữu, khuyến khích tín đồ niệm Phật cầu vãng sinh Tịnh độ. Các công trình xây dựng tiếp nối diễn ra trong các năm sau đó: nhà Tổ được xây dựng vào năm 1956, tiếp đến là nhà công quả, khu nhà bếp, giảng đường và Tăng phòng hoàn thành vào năm 1958. Đầu mùa hạ năm 1959, điện Quan Âm được kiến thiết song song với việc tổ chức An cư kiết hạ và giảng kinh Pháp Hoa Thông Nghĩa.
Năm 1963, do ngôi chùa xuống cấp, một đợt đại trùng tu toàn bộ đã được tiến hành, bắt đầu vào ngày vía Phật A Di Đà. Từ năm 1990, Hòa thượng Thích Trí Tịnh tiếp tục cho trùng tu nhiều hạng mục như giảng đường, Tăng phòng, nhà bếp, điện Quan Âm, đồng thời xây mới tháp Phù Thi, thư viện và Niệm Phật đường. Đến năm 2004, công trình đại trùng tu chánh điện và nhà Tổ được khởi công.
Kiến trúc độc đáo của Chùa Vạn Đức
Chùa Vạn Đức sở hữu một khuôn viên rộng lớn với kiến trúc hiện đại kết hợp hài hòa các yếu tố truyền thống. Công trình được xây dựng bằng bê tông, tường gạch với móng cọc nhồi, nền và bệ thờ được ốp đá granit.
Tam quan và điện Quan Âm
Cổng Tam quan được xây dựng ba tầng, mái lợp ngói lưu ly xanh, trang trí hoa văn hoa sen cách điệu và hình tượng “lưỡng long chầu Pháp luân”. Khuôn viên phía trong Tam quan là một khoảng sân rộng với cây cảnh, bonsai và một ao sen thơ mộng. Giữa ao sen là điện Quan Âm lộ thiên, tạo nên một không gian thanh tịnh và trang nghiêm.
Chánh điện
Tòa chánh điện của chùa Vạn Đức cao 43,5 mét, với thiết kế bên ngoài trông như một ngọn tháp chín tầng cùng hai tháp nhỏ năm tầng, nhưng bên trong chỉ có hai tầng chính. Tầng trên là nội điện thờ Phật, với nhiều ô cửa sổ, lan can và tượng Phật Thích Ca, Tam thế Phật. Các chi tiết trang trí như lan can hình mây trắng, cửa gió hình chữ “Phật”, cùng bức phù điêu cội bồ đề và sông Ni Liên Thiền tạo nên vẻ đẹp tinh xảo. Phía sau chánh điện là bức phù điêu xi măng với hình tượng các vị thần Hộ pháp.
Tầng trệt của chánh điện được sử dụng làm giảng đường cho các buổi thuyết pháp. Tại đây, phía vách giữa thờ tượng Tổ Bồ Đề Đạt Ma bằng đá cẩm thạch trắng và linh vị của Hòa thượng Thích Thiện Quang.
Hoằng pháp và di sản
Sau khi Hòa thượng Thích Trí Tịnh viên tịch vào cuối tháng 3 năm 2014, Thượng tọa Thích Hoằng Tri đã kế thế trụ trì. Dưới sự dẫn dắt của Thượng tọa, khuôn viên Tháp Phù Thi nơi an trí kim thân của Cố Hòa thượng đã được kiến thiết lại. Ngôi thất Vô Y Viện, nơi sinh hoạt tịnh tu của Ngài, được tu sửa thành nhà gỗ Tôn sư Kỷ niệm đường, trưng bày những kỷ vật và hình ảnh quý giá của Cố Hòa thượng.
Chùa Vạn Đức không chỉ là một công trình kiến trúc tôn giáo nghệ thuật mà còn là một minh chứng cho nghệ thuật tạo hình trong kiến trúc hiện đại, mang lại giá trị thẩm mỹ và tinh thần to lớn.
