Giáo lý nhà Phật đề cập đến những người khó uốn nắn, có phản ứng tiêu cực khi nhận lời khuyên. Bài viết từ Website Chia sẻ Đạo Phật sẽ chỉ ra 8 kiểu người này, giúp bạn nhận diện và tránh xa để bản thân được an lạc hơn.
Đức Phật dạy về sự bình tĩnh khi tiếp nhận lời nhắc nhở, dù đúng hay sai, và tầm quan trọng của việc nhận thức lỗi lầm.
Tám hạng người khó dạy, phản ứng tiêu cực khi bị góp ý
Trong giáo lý nhà Phật, có những hạng người được ví như “chữ viết trên nước” vì sự vô thường và khó nắm bắt trong cách họ tiếp nhận lời khuyên nhủ, sửa lỗi. Dưới đây là tám hạng người với những phản ứng tiêu cực, thể hiện sự “hung dữ” trong tinh thần, khiến việc tu tập và hoàn thiện bản thân trở nên khó khăn:
1. Người chối bỏ hoàn toàn: Hạng người này khi được bạn bè, đồng tu chỉ ra lỗi lầm, họ lập tức phủ nhận: “Tôi không nhớ, tôi không nhớ!”. Thái độ này giống như một con ngựa bất kham, dù bị thúc ép bằng hàm thiếc và roi da vẫn cố chấp không chịu tiến bước.
2. Người im lặng không phản hồi: Khi được góp ý, thay vì đối thoại hay nhận lỗi, họ chọn cách im lặng, không thừa nhận cũng không phủ nhận. Phản ứng này ví như con ngựa dữ chỉ đứng yên, dựa vào gọng xe mà không chịu di chuyển, thể hiện sự trì trệ và thiếu cầu tiến.
3. Người đổ lỗi ngược lại: Vị tu sĩ hoặc người tu tập thuộc hạng này, khi bị chỉ lỗi, lại quay sang chất vấn người góp ý: “Huynh cũng phạm lỗi như tôi sao dám chỉ lỗi tôi?”. Hành động này tương tự như con ngựa dữ, trong lúc phản kháng đã làm ngã nhào, gây tổn thương cho cả bản thân và phương tiện.
4. Người phản ứng gay gắt, miệt thị: Hạng người này không ngần ngại đáp trả bằng lời lẽ xúc phạm: “Đồ ngu, phận huynh còn phải nhờ người chỉ dạy sao dám lên mặt chỉ dạy tôi?”. Sự phản kháng này giống như con ngựa dữ chỉ biết lùi bước, không chịu tiến về phía trước, gây cản trở trên con đường tu tập.
5. Người lái sang chuyện khác, ôm giữ oán hận: Họ có xu hướng né tránh vấn đề bằng cách chuyển hướng câu chuyện, đồng thời nuôi dưỡng tâm oán giận, thù hằn đối với người đã nhắc nhở mình. Điều này ví như con ngựa dữ chạy lệch hướng, lao vào chỗ hiểm nguy, gây hư hại cho cả cỗ xe.
6. Người bất chấp, coi thường kỷ luật: Hạng người này tỏ ra không sợ hãi tội lỗi, không kiêng nể chúng tăng, và xem thường mọi lời góp ý. Họ hành động tùy tiện, giống như con ngựa dữ bất chấp sự điều khiển của người cưỡi, lao đi mất kiểm soát.
7. Người phản ứng tiêu cực, gây náo loạn: Họ đứng giữa chúng hội, lớn tiếng phản đối và chất vấn quyền được dạy bảo: “Ai cho phép mấy người dạy khôn tôi?”. Phản ứng này giống như con ngựa dữ nổi cơn điên, dựng đứng hai chân và sùi bọt mép, thể hiện sự mất kiểm soát nghiêm trọng.
8. Người cực đoan, từ bỏ tất cả: Đây là hạng người dữ dằn và cực đoan nhất. Họ hỏi vặn lại người góp ý: “Mấy người có cho tôi y bát, tọa cụ thuốc men không mà dám sửa sai tôi?”. Sau đó, họ còn tuyên bố hoàn tục, vứt bỏ y phục, thể hiện sự bất mãn tột cùng. Hành vi này ví như con ngựa dữ nằm sập giữa đường, không còn khả năng di chuyển hay phục hồi.
Sau khi trình bày về tám hạng người này, Đức Phật đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp nhận lời nhắc nhở một cách bình tĩnh và chân thật, dù lời chỉ dạy đó có đúng hay sai. Ngài cũng lưu ý rằng, người góp ý cần biết chọn đúng thời điểm, dùng lời lẽ nhẹ nhàng, xuất phát từ lòng yêu thương và mong muốn giúp đỡ người khác, chứ không phải vì ganh ghét hay đố kỵ.
Đức Phật kết luận: “Này các Tỳ kheo! Ta đã nói đầy đủ, đằng kia là các cội cây, các hang trống, các ông nên đến đó mà tọa thiền, chớ có buông lung mà về sau hối tiếc không kịp. Đây chính là lời nhắn nhủ của Ta đối với các ông.”
Lời dạy này nhắc nhở chúng ta rằng: “Có lỗi đã là một điều lỗi, không chịu nhận lỗi lại là một điều lỗi nữa”. Việc nhận thức và sửa đổi lỗi lầm là con đường thiết yếu để tiến bộ trên bước đường tu tập và hoàn thiện bản thân.
Trích từ: Truyện Cổ Phật Giáo.
Để hiểu sâu hơn về những lời dạy quý báu này, mời bạn tiếp tục khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
