Con đường tu tập Phật giáo bắt đầu từ giai đoạn tập sự Sa-di, nơi các chú tiểu học cách sống kỷ luật và thực hành giới luật. Tuy nhiên, hành trình trở thành Tăng Ni không chỉ đơn thuần là việc cạo bỏ mái tóc, mà đòi hỏi một quá trình dài học hỏi và rèn luyện. Khám phá thêm về ý nghĩa sâu sắc của giai đoạn này và những quy tắc căn bản tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Việc xuất gia gieo duyên, dù chỉ là giai đoạn tập sự, mang ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tu hành của Phật giáo. Những người mới bước chân vào con đường tu tập, sau khi từ bỏ cuộc sống thế tục và cạo bỏ mái tóc, sẽ bắt đầu giai đoạn học và hành hạnh Sa-di. Họ thường được gọi là “chú tiểu” hay “chú điệu” trong môi trường chùa chiền.
Thời gian tập sự này có thể kéo dài từ hai đến mười năm, tùy thuộc vào độ tuổi khi bắt đầu xuất gia và sự nỗ lực trong việc học hỏi của mỗi người. Theo Đại đức Thích Minh Trí, trụ trì chùa Phúc Lâm (Biên Hòa), để đủ điều kiện thọ Cụ túc giới và trở thành một vị Tăng hay Ni trong Phật giáo, ngoài việc thực hành nếp sống kỷ luật như thức khuya dậy sớm lễ Phật, tụng kinh, lao động trong chùa, người tập sự còn phải học và thực hành bốn quyền luật căn bản dành cho Sa-di: Tỳ-ni (Giới luật), Sa-di (Các quy tắc dành cho Sa-di), Oai nghi (Thái độ, cử chỉ) và Cảnh sách (Lời răn dạy, cảnh tỉnh).
Đại đức Minh Trí nhấn mạnh rằng, ngày nay, việc trở thành một nhà sư không diễn ra ngay lập tức sau khi cạo tóc. Giai đoạn làm chú tiểu là một quá trình thử thách và rèn luyện để người mới tu tập có thể điều chỉnh suy nghĩ, lời nói và hành vi theo đúng con đường Phật pháp.
Các chú tiểu nhỏ khi vào chùa tuy cũng được xuống tóc nhưng phải chừa lại ba chỏm khá lớn (ba vá) bởi vì đó là tượng trưng cho ý nghĩa tham, sân, si vẫn còn. Ảnh: Internet
Đặc điểm nhận dạng của người xuất gia là “đầu tròn, áo vuông”. Họ chỉ được phép mặc áo nâu sòng hoặc áo màu hoại sắc, và phải từ bỏ mái tóc dài quen thuộc. Mỗi khi chạm tay lên đầu, người xuất gia cần ý thức rằng mình đang đi theo con đường của Đức Phật, bậc có trí tuệ và lòng từ bi vô lượng, từ đó noi gương Ngài trong mọi công hạnh.
Tuy nhiên, đối với các chú tiểu, đặc biệt là những em còn nhỏ tuổi hoặc xuất gia vì hoàn cảnh mà chưa định hình rõ lý tưởng, việc xuống tóc là bước đầu tiên. Theo truyền thống, các chú tiểu sẽ chừa lại ba chỏm tóc lớn trên đầu. Ba chỏm này mang ý nghĩa tượng trưng cho ba gốc rễ phiền não căn bản của con người là tham, sân và si, vốn vẫn còn hiện hữu do các em còn quá nhỏ để hiểu sâu về giáo lý và chưa có nhiều kinh nghiệm tu tập. Mục đích của việc này là để các em dần dần học hỏi, tu tập và loại bỏ dần ba phiền não này.
Mục đích cạo tóc khi xuất gia
Nhờ nương theo chư Tăng tu học một thời gian khá dài nên có oai nghi phép tắc, nhân cách đạo đức tốt hơn, lúc đó các chú tiểu sẽ được cạo sạch hai chỏm hai bên. Ảnh: Internet.
Khi các chú tiểu đã có thời gian dài tu học dưới sự hướng dẫn của chư Tăng, phát triển được oai nghi, phép tắc và có nền tảng đạo đức tốt, hai chỏm tóc hai bên sẽ được cạo bỏ. Việc này biểu thị cho sự lắng dịu của tâm tham lam và sân hận nhờ vào quá trình tu tập. Chỏm tóc còn lại ở phía trước, gần trán, tượng trưng cho sự si mê và vô minh vẫn còn tồn tại, nhắc nhở người tu cần tiếp tục nỗ lực học hỏi, vun bồi cả phước lẫn trí.
Cuối cùng, khi người tu tập đủ tiêu chuẩn để thọ giới Sa-di (trong quá khứ, có trường hợp chỏm tóc này được giữ lại cho đến khi thọ giới Tỳ-kheo), vị thầy bổn sư sẽ cho phép cạo bỏ chỏm tóc cuối cùng. Điều này đánh dấu sự hoàn thiện về hình tướng của một người xuất gia với “đầu tròn”, sẵn sàng bước tiếp trên con đường giải thoát.
Những hình ảnh và ý nghĩa sâu sắc về quá trình tu tập của các chú tiểu là một phần quan trọng của Đạo phật mà bạn có thể khám phá thêm.
