Khám phá câu chuyện đằng sau cái tên “Phật Cô Đơn” thân thuộc, nơi xuất phát từ sự phát tâm kiến tạo và những biểu tượng tâm linh sâu sắc. Từ khi cư sĩ Lê Chí Bình hiến đất và xây dựng chùa Thanh Tâm năm 1956, cùng với việc trồng cây bồ đề chiết từ Ấn Độ, ngôi chùa đã trở thành điểm tựa tinh thần, mang thông điệp thanh tịnh. Tìm hiểu thêm về hành trình tâm linh này tại Website Chia sẻ Đạo Phật, nơi hé mở ý nghĩa của sự giản dị và tâm nguyện kiến tạo một không gian hướng thiện.
Khám phá ý nghĩa và lịch sử của Chùa “Phật Cô Đơn”
Chùa “Phật Cô Đơn” là một tên gọi thân thuộc mà người dân địa phương và các tín đồ Phật tử thường dùng để chỉ ngôi chùa “Bát Bửu Phật Đài”. Cái tên này ra đời từ những câu chuyện và sự kiện lịch sử gắn liền với ngôi cổ tự.
Nguồn gốc tên gọi “Phật Cô Đơn”
Vào năm 1955, cư sĩ Lê Chí Bình đã phát tâm cúng dường một khu đất rộng khoảng 30 héc-ta để tôn tạo khu Tam Bảo, tạo nên một nơi nương tựa tâm linh cho cộng đồng. Ngôi chùa Thanh Tâm được xây dựng bên kênh Cầu Xáng, hoàn thành và an vị Phật vào ngày 12 tháng 7 năm 1956. Đặc biệt, một nhánh cây bồ- đề được chiết từ cội bồ-đề linh thiêng tại Benares, Ấn Độ – nơi Đức Phật Thích Ca thành đạo – đã được trồng tại đây để nhắc nhở về cội nguồn của đạo pháp.
Mặc dù được xây dựng một cách giản dị, nhưng theo tâm nguyện của những người sáng lập, chùa Thanh Tâm mang ý nghĩa sâu sắc: “nhắc nhở cho lòng người trong sạch mỗi khi vào chùa chiêm bái”. Cư sĩ Lê Chí Bình đã chia sẻ điều này trong ngày lễ an vị tôn tượng Đức Bổn Sư vào ngày 25 tháng 8 năm 1961, xem đây là duyên lành để biến vùng đất này thành một thánh địa.
Theo dòng tư liệu xưa, với năng lượng thiện lành từ tâm nguyện kiến tạo đất Phật, nơi đây đã chứng kiến nhiều sự kiện mầu nhiệm, mang lại sự an ổn cho lòng người, ngay cả khi vùng đất này trải qua nhiều biến động trong chiến tranh giành độc lập và thống nhất đất nước.
Chùa Bát Bửu Phật Đài, hay còn gọi là chùa “Phật Cô Đơn”, là một điểm đến tâm linh quen thuộc. Ảnh: Internet
Ngôi chùa Thanh Tâm được khởi công xây dựng năm 1955 và hoàn thành năm 1956. Sau đó, Bát Bửu Phật Đài được tôn tạo, bắt đầu từ năm 1959 và hoàn thành vào năm 1961. Phật đài có kiến trúc hình bát giác, cao 3 mét. Trên đỉnh đài là tôn tượng Đức Phật Thích Ca cao 7 mét, nặng khoảng 4 tấn, do Hội Phật học Nam Việt chủ trương tôn tạo với sự đóng góp tùy hỷ của cư sĩ Hội trưởng Chánh Trí Mai Thọ Truyền.
Việc cung thỉnh tôn tượng Đức Phật từ chùa Xá Lợi về Cầu Xáng (Đức Hòa) vào thời điểm đó gặp nhiều khó khăn. Chư tôn đức và các cư sĩ đã tổ chức nhiều buổi cầu nguyện, trì tụng kinh Pháp Hoa liên tục. Nhờ năng lực hộ trì đó, nhiều duyên lành đã xuất hiện, giúp vượt qua mọi trở ngại và hoàn thành tốt đẹp. Lễ an vị Phật được tổ chức từ ngày 22 đến 25 tháng 8 năm 1961, trong mùa Vu lan – Báo hiếu, trong sự hoan hỷ của đông đảo Tăng Ni và Phật tử.
Trong những năm tháng chiến tranh, dù chùa Thanh Tâm bị tàn phá bởi bom đạn, kim thân Đức Phật lộ thiên vẫn uy nghiêm sừng sững. Khi dân chúng di tản, nơi đây vắng bóng người, chỉ còn Đức Phật an nhiên giữa không gian tĩnh lặng. Có lẽ vì vậy, vào năm 1976, khi lực lượng thanh niên xung phong đến đây lao động công ích, họ đã truyền tai nhau gọi Bát Bửu Phật Đài là chùa “Phật Cô Đơn” – Đức Phật một mình giữa chốn đồng không. Cái tên dân gian này dần lan tỏa và ăn sâu vào tâm trí mọi người.
Sau khi hòa bình lập lại, với những ứng hiện mầu nhiệm, Bát Bửu Phật Đài ngày càng trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo người dân từ thành phố đến các tỉnh lân cận đến lễ bái, cầu nguyện.
Tác giả của Tượng Phật “Cô Đơn”
Nguồn gốc của bức tượng Phật trên Bát Bửu Phật Đài có một câu chuyện khá thú vị. Theo tư liệu từ chùa Xá Lợi, ban đầu, khi xây dựng chùa Xá Lợi, tượng được giáo sư Trương Đình Ý thực hiện bằng xi măng và thạch cao. Tuy nhiên, do pho tượng quá lớn, không thể đưa lên chính điện trên lầu nên đã được nhượng lại cho một ngôi chùa khác (nay là tượng Phật Cô Đơn ở huyện Bình Chánh).
Trong công trình “Chùa Việt Nam – xưa và nay”, Võ Văn Tường cũng xác nhận tượng này ban đầu được đúc cho chùa Xá Lợi, nhưng cho rằng tác giả là điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu. Tuy nhiên, có nhận định cho rằng đây là sự nhầm lẫn. Nguyễn Thanh Thu là một nhà điêu khắc nổi tiếng với các tác phẩm như tượng “Thương tiếc” tại Nghĩa trang Quân đội VNCH, nhưng ông không được biết đến nhiều với vai trò là người tạo tác tượng Phật. Ngược lại, giáo sư Trương Đình Ý là người nổi tiếng với hàng chục pho tượng Phật trên khắp cả nước, đặc biệt là tượng Phật nằm trên núi Tà Cú.
Trong một tài liệu chuyên môn, điêu khắc gia Trương Đình Vĩnh Lân (con trai của ông Trương Đình Ý, hiện sống tại Hoa Kỳ) đã chia sẻ lời dạy của cha mình: “Tâm của người điêu khắc với tượng là một”. Theo ông Lân, cha ông từng nhấn mạnh việc tạo tác tượng Phật phải thể hiện rõ 32 tướng hảo và 80 vẻ đẹp phụ, với cấu trúc hình học chính xác. Có lẽ chính nhờ sự kết hợp giữa tâm hồn thanh tịnh và kỹ năng điêu luyện về tượng Phật, hơn 50 công trình của ông tại các chùa như Ấn Quang, Xá Lợi, Phật Cô Đơn, hay tượng Phật ở chùa Đại Giác (Vũng Tàu), chùa Hồng Ân (Huế)… đều mang nét tương đồng và đạt đến sự “điêu khắc thuần tịnh”.
Kiến trúc Chùa “Phật Cô Đơn”
Chùa Phật Cô Đơn ngày nay đã được trùng tu nhiều lần nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, hòa mình vào thiên nhiên xanh mát.
Tổng thể kiến trúc của chùa được xây dựng trên một khuôn viên rộng lớn, khoảng hơn 30 héc-ta, tạo nên không gian khang trang, thoáng đãng và rộng rãi cho các khu điện thờ.
Ngày nay, dù đã trải qua nhiều lần tu sửa, Chùa Phật Cô Đơn vẫn giữ được nét nguyên sơ, cổ kính. Ngôi chùa ẩn mình giữa những khu rừng bạch đàn xanh mướt, tạo nên một bầu không khí yên tĩnh và trầm mặc – đặc trưng của những ngôi chùa cổ tại Việt Nam.
Cổng Tam Quan, với kiến trúc cao lớn và uy nghiêm, cùng những đường nét chạm trổ tinh xảo, là điểm dừng chân đầu tiên chào đón du khách sau khi đi qua những cánh rừng bạch đàn, đôi khi còn vương vấn tiếng chuông chùa và hương trầm thoang thoảng.
Khuôn viên chùa, với diện tích khoảng 5 héc-ta, trưng bày và thờ phụng nhiều tượng Phật khác nhau, thể hiện sự đa dạng trong tín ngưỡng và nghệ thuật điêu khắc.
Khi bước vào chánh điện, du khách sẽ chiêm bái tượng Phật Di Đà, kế bên là tượng Phật Tiêu Diện và các vị Hộ Pháp. Tiếp đó là các khu điện thờ tượng Bồ Tát Chuẩn Đề, Quán Thế Âm Bồ Tát, Phật Di Lặc, Địa Tạng và nhiều pho tượng Phật khác được chạm khắc vô cùng tinh xảo.
Bên cạnh tượng Phật Cô Đơn, du khách còn có thể tham quan điện thờ Đức Thánh Quan Công. Ngoài ra, chùa còn có điện thờ vị Tổ sư Thích Thiện Bổn, đền thờ Ông Hổ và nhiều công trình kiến trúc tâm linh khác, góp phần tạo nên sự phong phú và đa dạng cho không gian văn hóa của ngôi chùa.
