Khám phá chiều sâu của trí tuệ Phật giáo, vượt ra ngoài những phương pháp tu tập thông thường. Hành trình đến sự giác ngộ đòi hỏi sự thấu hiểu bản chất của thực tại, một khái niệm phức tạp hơn nhiều so với việc chỉ thuộc lòng kinh điển. Tìm hiểu cách tiếp cận Phật pháp một cách toàn diện và khai mở trí tuệ, bạn có thể tham khảo thêm tại chiasedaophat.com.
Trong giáo lý Phật Đà, có ba loại minh (sự hiểu biết sáng suốt): Túc mạng minh (khả năng thấy rõ tiền kiếp của bản thân qua vô lượng kiếp), Thiên nhãn minh (khả năng thấy rõ quá khứ của tất cả chúng sinh trong vô lượng kiếp) và Lậu tận minh (sự đoạn diệt hoàn toàn mọi phiền não, lậu hoặc). Ngày nay, Phật pháp được phổ biến rộng rãi thông qua nhiều hình thức tu tập như tụng kinh, đọc sách, nghe pháp. Tụng kinh, tức là lặp lại lời dạy của Đức Phật, là phương pháp tu tập nền tảng cho người học Phật. Việc này giúp người tu “thâm nhập kinh tạng, trí tuệ như biển”, từ đó định hướng con đường tu tập, tìm ra phương pháp hóa giải khổ đau, phân biệt đúng sai, phải trái, và tránh xa tà kiến, tà đạo.
Chỉ tụng một bộ kinh duy nhất sẽ hạn chế sự hiểu biết sâu rộng về Phật pháp
Đức Phật từng ví von rằng, số lá cây Ngài nắm trong tay chỉ là một phần nhỏ so với số lá còn lại trong rừng, ám chỉ rằng những gì Ngài thấu triệt và chưa nói ra còn vô cùng lớn lao. Ngay cả những lời Ngài đã dạy, chúng ta vẫn chưa thể hiểu hết và thực hành trọn vẹn. Kho tàng Tam Tạng kinh điển vô cùng đồ sộ, đến nỗi ngay cả những vị xuất gia dành cả đời nghiên cứu cũng chưa chắc đã đọc hết. Tuy nhiên, nhiều Phật tử lại cho rằng việc tụng một bộ kinh duy nhất là đủ. Vậy, mục đích của việc Đức Phật khuyến khích học rộng, hiểu nhiều là gì?
Việc chỉ tập trung vào một bộ kinh duy nhất trong Tam Tạng kinh điển sẽ giới hạn khả năng đạt được sự hiểu biết sâu rộng về giáo lý. Do đó, việc học hỏi nhiều bộ kinh là cần thiết. Nếu chưa thể học hết trong đời này, chúng ta có thể tiếp tục ở đời sau. Tuyệt đối không nên chủ quan cho rằng chỉ cần tụng một bộ kinh là đủ. Đối với những người mới bắt đầu tìm hiểu Phật pháp, việc chuyên tâm vào một bộ kinh duy nhất là chưa phù hợp. Hãy hình dung quá trình học tập ở đời thường: chúng ta lần lượt trải qua các cấp học từ tiểu học, trung học đến đại học, học đa dạng các môn học trước khi đi sâu vào chuyên ngành. Tương tự, trong tu học Phật pháp, chúng ta cần tiếp cận nhiều bộ kinh khác nhau trước khi có thể chuyên tâm vào một bộ kinh nhất định. Nếu mới bắt đầu tu tập mà đã muốn chuyên tụng một bộ kinh, sự hiểu biết sẽ trở nên hạn hẹp, giống như tầm nhìn của con ếch ngồi dưới đáy giếng, chỉ thấy được một khoảng trời giới hạn, trong khi Phật pháp là cả một bầu trời bao la, rộng lớn mà học cả đời cũng chưa thể thấu hết.
Chúng ta cần tránh rơi vào quan điểm cực đoan. Việc học hỏi rộng rãi giúp khai mở trí tuệ và làm phong phú thêm vốn hiểu biết. Kiến thức thu nhận được tỷ lệ thuận với nỗ lực tìm hiểu: học ít thì hiểu ít, học nhiều thì hiểu nhiều, còn không học thì không hiểu gì cả. Bên cạnh việc tụng kinh, nghe quý thầy giảng pháp cũng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt với những bộ kinh có nội dung sâu sắc, khó hiểu. Nghe giảng giúp chúng ta tiếp thu dễ dàng và thấu hiểu sâu sắc hơn. Tuy nhiên, nếu có điều kiện, chúng ta nên tự mình đọc, tự mình nghiên cứu các bộ kinh. Dần dần, chúng ta sẽ nhận ra sự thâm thúy và cao siêu trong lời dạy của Đức Phật. Việc nghe giảng, dù hữu ích, chỉ giúp ta nắm bắt được một phần lời Phật dạy. Để thực sự thâm nhập kinh tạng, chúng ta cần tự mình tìm hiểu, nghiên cứu, chiêm nghiệm và thực hành những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật được ghi chép trong kinh điển. Chỉ khi đó, sự hiểu biết của chúng ta mới trở nên chính xác và vững chắc.
Khi nghe giảng pháp, dù từ bất kỳ vị thầy nào, chúng ta cũng cần suy xét thật kỹ lưỡng. Đức Phật đã dạy rằng ngay cả lời dạy của Ngài, chúng ta cũng cần suy xét xem có đúng đắn hay không. Nếu thấy đúng, hãy tin theo; nếu không đúng, chúng ta có quyền không tin. Tuyệt đối không nên tin một vị thầy hay một quyển kinh nào đó chỉ vì họ đáng kính hoặc quyển kinh đó được cho là do Đức Phật nói. Thực tế, có nhiều quyển kinh không phải do chính Đức Phật thuyết giảng mà là do một số người mạo danh để truyền bá tư tưởng cá nhân. Nếu thiếu chính kiến và hiểu biết, chúng ta rất dễ bị nhầm lẫn. Do đó, khi đọc kinh hoặc nghe giảng, nếu thấy hợp lý và khi thực hành mang lại lợi ích cho bản thân và cộng đồng, thì việc tin theo là hoàn toàn chính đáng. Ngược lại, chúng ta không nên vội tin. Tuyệt đối không nên thần thánh hóa bất kỳ ai, bởi nếu họ phạm giới, phá giới, chúng ta có thể đánh mất niềm tin và phương hướng tu tập.
Thiếu hiểu biết khiến chúng ta dễ dàng cuốn theo đám đông, chạy theo một người nào đó mà không phân biệt được đúng sai, phải trái. Vì vậy, việc giữ vững chính kiến là vô cùng quan trọng. Để có chính kiến, chúng ta cần nghiên cứu kinh điển. Chỉ khi học nhiều bộ kinh, chúng ta mới có thể thấu hiểu lời Phật dạy, phân biệt được đâu là đúng, đâu là sai, tránh bị lừa gạt bởi những lời dụ dỗ như “tu ít mà hưởng nhiều”. Nếu bị lừa gạt, chúng ta không chỉ lãng phí thời gian, công sức mà còn “mất cả chì lẫn chài”, không đạt được bất kỳ lợi ích nào. Việc tu tập cũng giống như gieo hạt giống: hạt giống phải nảy mầm, lên cây, trải qua thời gian mới đơm hoa kết trái. Nếu tu ít mà mong hưởng nhiều, mới tu đã mong thành Phật, đó là đi ngược lại quy luật nhân quả. Kinh điển cho thấy Đức Phật đã tu hành vô lượng, vô số kiếp, Ngài không thành Phật chỉ sau một đời tu tập.
Câu nói “Buông đao đồ tể, lập tức thành Phật” chỉ là một lý thuyết. Trên thực tế, không ai có thể buông bỏ mọi thứ và thành Phật ngay lập tức. Do đó, chúng ta cần hiểu rằng mọi sự thành tựu đều cần có nhân, có duyên và trải qua một quá trình phát triển dần dần. Mọi việc đều cần có thời gian. Để trở thành bác sĩ, chúng ta phải trải qua bốn đến sáu năm học y khoa, sau đó thực tập, chứ không thể trở thành bác sĩ ngay sau khi bắt đầu học. Tương tự, để thành Phật, chúng ta bắt buộc phải trải qua quá trình văn (nghe, đọc), tư (suy nghĩ, chiêm nghiệm) và tu (thực hành) trong một thời gian dài, chứ không thể thành tựu trong một sớm một chiều.
Để có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về con đường tu tập, bạn đọc có thể khám phá thêm những nội dung hữu ích khác trong chuyên mục Đạo phật.
