Khám phá vị trí tối cao và vai trò quan trọng của người đứng đầu Giáo hội Phật giáo Việt Nam, một chức danh được suy cử trang trọng và giữ trọn đời. Tìm hiểu sâu hơn về lịch sử và ba vị lãnh đạo đã từng đảm nhiệm danh hiệu cao quý này, cũng như sự khuyết nhiệm và cách thức suy tôn vị Pháp chủ kế nhiệm trên Chiasedaophat.
Pháp chủ Giáo hội Phật giáo: Danh hiệu lãnh đạo tối cao
Pháp chủ, với danh xưng đầy đủ là Pháp Chủ Hội đồng Chứng Minh hay Thiền gia Pháp chủ, là vị trí lãnh đạo cao nhất trong một Giáo hội Phật giáo. Tại Việt Nam, chức danh này dùng để chỉ người đứng đầu Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Pháp chủ là người đứng đầu Hội đồng Chứng minh, có nhiệm vụ ban hành các Giáo chỉ, văn bản quan trọng và đại diện cho Giáo hội trong các hoạt động đối ngoại. Ngôi vị này được suy cử bởi Đại hội Phật giáo toàn quốc, chỉ dành cho một vị Hòa thượng và tại vị trọn đời. Tuy nhiên, vai trò của Pháp chủ chủ yếu mang tính đại diện, không trực tiếp tham gia điều hành và không nắm giữ thực quyền quyết định.
Kể từ khi thành lập vào năm 1981, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có ba vị Pháp chủ:
- Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận (1897 – 1993)
- Đại lão Hòa thượng Thích Tâm Tịch (1915 – 2005)
- Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ (1917 – nay)
Trong giai đoạn 2005-2007, chức danh Pháp chủ bị khuyết do Đại lão Hòa thượng Thích Tâm Tịch viên tịch mà chưa tổ chức Đại hội Phật giáo. Đến Đại hội Phật giáo Toàn quốc Khóa VI vào tháng 11 năm 2007, Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ đã được suy tôn lên ngôi vị Pháp chủ. Mặc dù đảm nhận vai trò Pháp chủ, Hòa thượng Thích Phổ Tuệ vẫn tiếp tục trụ trì chùa Viên Minh (chùa Ráng) tại Hà Tây thay vì trú tại Trụ sở Giáo hội ở Hà Nội.
Trước đó, trong thời kỳ chấn hưng Phật giáo tại miền Bắc, ba vị Pháp chủ đã đứng đầu Hội Phật giáo Bắc kỳ, sau đó là Giáo hội Tăng già Bắc Việt:
- Thiền gia Pháp chủ Hòa thượng Thích Thanh Hanh (1934 – 1936)
- Thiền gia Pháp chủ Hòa thượng Thích Thanh Tường (1858 – 1936), thế danh Đinh Xuân Lạc, trụ trì chùa Vũ Thạch và chùa Trầm.
- Thiền gia Pháp chủ Hòa thượng Thích Mật Ứng (1951 – 1952)
Đức Đệ tam Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ
Hiện nay, Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ, sinh năm 1917 tại Ninh Bình, là Đức Đệ tam Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Ngài được suy tôn ngôi vị Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại Đại hội Đại biểu Phật giáo Toàn quốc lần thứ VI (2007). Đến Đại hội lần thứ VII vào ngày 24 tháng 11 năm 2012, Đại Trưởng lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ tiếp tục được tái suy tôn giữ ngôi vị Thiền gia Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Phó Pháp chủ Giáo hội Phật giáo: Vị trí kế cận
Phó Pháp chủ là một chức vụ giáo phẩm cao cấp, đứng ngay sau Pháp chủ. Vị trí này thường được trao cho các Đại Lão Hòa thượng có thâm niên tu hành cao trong Hội đồng Chứng minh, hoặc đôi khi được bổ sung từ các vị không thuộc hội đồng. Các Phó Pháp chủ thường được mời tham dự và chứng minh các buổi lễ, sự kiện quan trọng của Giáo hội, giữ vị trí trang trọng trên Lễ Đài.
Trong hàng ngũ Phó Pháp chủ, có một vị giữ vai trò Phó Pháp chủ Kiêm Chánh Thư ký Hội đồng Chứng minh. Vị này thường được xem là người kế nhiệm tiềm năng cho ngôi vị Pháp chủ, đặc biệt là khi Pháp chủ đương nhiệm viên tịch. Chức vụ này mang ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo sự liên tục và ổn định của vai trò lãnh đạo Giáo hội.
Để hiểu rõ hơn về vai trò và ý nghĩa của Pháp chủ cũng như các vị giáo phẩm cao cấp khác trong Phật giáo, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
