Câu hỏi liệu thực vật có tâm thức, cảm xúc hay thậm chí là linh hồn, vốn gây tranh cãi trong nhiều nền văn hóa, nay lại càng trở nên phức tạp khi những câu chuyện siêu nhiên xen lẫn trong đó. Điều gì ẩn giấu đằng sau những hiện tượng bí ẩn liên quan đến cây cối, và làm sao để phân biệt đâu là tín ngưỡng chân chính, đâu là sự nhầm lẫn đáng tiếc? Hãy cùng khám phá sự thật trên Website Chia sẻ Đạo Phật.
Một độc giả, sau khi tiếp xúc với các thí nghiệm về tác động của lời nói lên cây cối, đã đặt câu hỏi: “Liệu cây cối có linh hồn hay cảm xúc không?”
Tôi giải thích rằng cây cối không có linh hồn và cũng không có cảm xúc, bởi chúng được sinh ra từ “chủng tử vô tình”.
Người này tiếp tục thắc mắc: “Tại sao một số người lại tin chắc rằng cây có linh hồn và thờ cúng chúng?”
Tôi lý giải rằng, thông thường, các vị thần thụ và quyến thuộc thường cư ngụ trên cây. Đặc biệt, những cây cổ thụ lâu năm có thể trở thành nơi trú ngụ của các loài quỷ thần. Những quỷ thần này, vì muốn được con người thờ cúng và kiếm sống, có thể tạo ra những hiện tượng kỳ lạ để hù dọa. Những người ngoại đạo, không hiểu rõ bản chất sự việc, lầm tưởng đó là biểu hiện của cây có linh hồn và tiến hành thờ cúng, đây là một sự hiểu lầm đáng tiếc.
Hình minh họa
Vấn đề trở nên đáng lưu tâm hơn khi một độc giả khác, do đọc những câu chuyện hư cấu trong “Liêu trai chí dị”, đã bày tỏ sự băn khoăn: “Việc ăn chay là đúng đắn, nhưng tôi lại suy nghĩ rằng thực vật cũng có linh hồn, biết đau đớn và cũng là chúng sinh. Vậy việc ăn thực vật có tạo nghiệp hay không?”
Lời thắc mắc này khiến tôi kinh sợ. “Liêu trai chí dị” là một tác phẩm chứa đựng tà thuyết và dâm thuyết, nhưng điều đáng nói là nhiều người lại say mê đọc nó mà không nhận thức được. Quan niệm sai lầm rằng “cây có linh hồn” nếu được lan truyền sẽ gây ra tác hại khôn lường, bởi nó có thể khiến con người từ bỏ việc ăn chay.
Tôi đã trả lời độc giả này: “Thông tin bạn nghe được về việc ‘thực vật có linh hồn’ là một tà kiến, điều đó hoàn toàn không đúng. Cây cối nói chung sở hữu ‘tánh’ (bản chất) nhưng không có ‘tình’ (cảm xúc). Như đã nói, chúng thường là nơi trú ngụ của các vị thần thụ hoặc quỷ thần, đặc biệt là cây cổ thụ. Ngoài ra, cây không có linh hồn. Do đó, bạn hoàn toàn có thể ăn chay một cách thoải mái mà không cần lo lắng về việc tạo nghiệp hay suy nghĩ bất an.”
Hòa Thượng Tuyên Hóa đã chỉ dạy rằng: “Hạt giống của sự sinh tồn được chia thành hai loại: chủng tử hữu tình và chủng tử vô tình. Chủng tử hữu tình có khả năng sinh ra bốn loại chúng sinh: loài sinh ra từ thai, từ trứng, từ ẩm ướt và từ hóa sinh. Chủng tử vô tình sinh ra thực vật, thảo mộc và các khoáng chất như sắt, đá. Chúng sinh hữu tình là những loài có cả tình và tánh. Chúng sinh vô tình là loài không có tình nhưng có tánh, được gọi là ‘hữu tình vô tình, đồng viên chủng trí’.”
Bản chất ‘tánh’ của chúng sinh hữu tình và vô tình có sự tương thông vì chúng vốn có cùng một nguồn gốc. Sự vô tình ở đây chỉ là tạm thời. Nếu chúng có thể quay trở về bản thể nguyên thủy, chúng cũng có thể chuyển hóa thành hữu tình. Tuy nhiên, quá trình này vô cùng khó khăn và đòi hỏi một khoảng thời gian cực kỳ dài, cơ hội chuyển hóa này hiếm hoi như một hạt bụi nhỏ trong vũ trụ tam thiên đại thiên. Hơn nữa, ngay cả khi chuyển hóa thành chúng sinh hữu tình, chúng cũng chỉ có thể trở thành những loài hạ cấp như lăng quăng, côn trùng hay kiến.
Tìm hiểu sâu hơn về quan điểm của Đạo phật về bản chất của sự sống, bạn sẽ thấy những lời giải đáp đầy trí tuệ và sự thật.
