Trong lịch sử Phật giáo, sự nghiệp hoằng pháp luôn cần có sự đồng hành của những cư sĩ tài đức, và trưởng giả Tu Đạt (Cấp Cô Độc) là một minh chứng sống động cho điều này. Ông không chỉ là một người giàu có mà còn sở hữu tấm lòng quảng đại, luôn hết lòng ủng hộ Đức Phật và Tăng đoàn. Khám phá hành trình tâm linh và những đóng góp phi thường của vị trưởng giả này tại Chiasedaophat.
“Phật pháp xương minh do Tăng già hoằng hóa
Tòng lâm hưng thịnh thờ đàn việt phát tâm”
Sự tồn tại và phát triển lâu dài của Phật pháp phụ thuộc vào hai yếu tố then chốt: Tăng-Ni hoằng truyền giáo pháp và đàn na thí chủ phát tâm ngoại hộ, cúng dường. Khi hai yếu tố này song hành phát triển, Phật pháp sẽ trường tồn vĩnh cửu. Trong lịch sử Phật giáo, đặc biệt là dưới thời Đức Phật, đã có những cư sĩ hộ pháp xuất sắc, luôn sát cánh ủng hộ Ngài trong mọi Phật sự. Nổi bật trong số đó là trưởng giả Tu Đạt và nữ cư sĩ Tỳ Xá Khư. Bài viết này sẽ tập trung vào công hạnh của trưởng giả Tu Đạt.
Trưởng giả Tu Đạt, một nhân vật giàu có và lòng nhân ái tại kinh đô Xá Vệ, vương quốc Kiều Tát La (miền Bắc Ấn Độ) thời Đức Phật, nổi tiếng với tấm lòng rộng lượng, thường xuyên giúp đỡ những người nghèo khó và cô độc. Chính vì lẽ đó, ông được mọi người trìu mến gọi là Cấp Cô Độc.
Một lần nọ, khi đến nhà trưởng giả Thủ La để bàn chuyện hôn sự cho con trai, trưởng giả Cấp Cô Độc nhận thấy không khí trang nghiêm, đèn hoa rực rỡ và sự chuẩn bị chu đáo. Ông được biết, gia đình Thủ La đang sửa soạn trai nghi để thỉnh Đức Phật và chư vị đệ tử về tư gia thọ trai vào ngày hôm sau.
Gieo nhân gì để trở thành người Hộ Pháp
Cư sĩ Tu Đạt, một tấm gương sáng về hạnh bố thí cúng dường thời đức Phật.
Ngay khi nghe danh xưng “Phật”, trái tim trưởng giả Cấp Cô Độc trào dâng một niềm hoan hỷ khôn tả. Ông tha thiết yêu cầu trưởng giả Thủ La chia sẻ thêm về nhân cách, đạo phong và trí tuệ siêu việt của Đức Phật. Sau đó, ông được mời ở lại để tham dự buổi lễ cúng dường trai tăng và có cơ hội diện kiến Đức Thế Tôn.
Kết thúc buổi lễ, trưởng giả Cấp Cô Độc đã theo Đức Phật đến Tịnh xá Trúc Lâm để lắng nghe pháp thoại. Sau bài pháp đầu tiên, tâm ông bừng sáng, tràn đầy hỷ lạc và phát sinh tín tâm vững chắc. Ông xin quy y Tam Bảo với Đức Phật và bày tỏ nguyện vọng thỉnh Ngài về Xá Vệ thành để truyền bá chánh pháp, hóa độ chúng sinh. Để làm nơi hành đạo cho Tăng đoàn, ông đã phát nguyện xây dựng một tinh xá và được Đức Phật chấp thuận.
Khi trở về Xá Vệ, trưởng giả Cấp Cô Độc bắt tay vào việc tìm kiếm địa điểm xây dựng tinh xá. Sau nhiều lần tìm kiếm, ông nhận thấy khu vườn của thái tử Kỳ Đà, con trai vua Ba Tư Nặc, là nơi lý tưởng nhất với cảnh quan thanh mát, yên tĩnh. Với quyết tâm cao độ, trưởng giả đã tìm gặp thái tử Kỳ Đà, bày tỏ ý định mua lại khu vườn. Thái tử, cho rằng Tu Đạt không đủ khả năng chi trả, đã đưa ra một lời đề nghị mang tính thử thách: nếu ông có đủ vàng để trải kín cả khu vườn, thái tử sẽ bán.
Đúng như lời hẹn, sáng hôm sau, trưởng giả Cấp Cô Độc cho người chở vàng đến và nhanh chóng lót đầy khu vườn, chỉ còn lại một góc nhỏ. Thấy trưởng giả có vẻ suy tư, thái tử Kỳ Đà liền lên tiếng, cho rằng ông không đủ vàng để lót góc còn lại và giao ước có thể không thành. Trưởng giả Cấp Cô Độc với giọng đầy tự tin đáp lại rằng ông không thiếu vàng, mà đang cân nhắc nên lấy vàng từ kho nào để hoàn tất việc lót góc vườn, vì thời gian giao ước vẫn còn hiệu lực.
Cuối cùng, toàn bộ khu vườn được lót kín bằng vàng. Thái tử Kỳ Đà nhận ra mình đã thua trong lời nói đùa ban đầu. Từ đó, ông suy ngẫm: “Chắc chắn Đức Phật là bậc đạo cao đức trọng nên ông Tu Đạt mới bỏ ra nhiều vàng đến vậy để mua khu vườn này.” Chính suy nghĩ này đã gieo mầm tín tâm trong thái tử Kỳ Đà, và ông đã cùng với trưởng giả Tu Đạt chung tay góp công đức xây dựng tinh xá để cúng dường Đức Phật.
Sau khi khu đất thuộc về trưởng giả Cấp Cô Độc và cây xanh trong vườn thuộc về thái tử Kỳ Đà, hai ông đã cùng nhau bắt tay vào công việc xây dựng tinh xá. Thấy được tấm lòng thành kính của trưởng giả Tu Đạt, thái tử Kỳ Đà đã hoàn trả lại số vàng cho ông, bởi lẽ đối với thái tử, vàng bạc châu báu không phải là điều gì quá quý giá. Câu chuyện này đã đi vào lịch sử, được ghi lại trong Kinh Di Đà với lời mở đầu: “Tôi nghe như vầy! Một thời đức Phật ở nơi vườn kỳ thọ Cấp Cô Độc, nước Xá Vệ trong vườn cây của thái tử Kỳ Đà…”.
Cư sĩ Tu Đạt là một minh chứng sống động cho hạnh bố thí cúng dường cao quý thời Đức Phật. Ông không chỉ là người có tấm lòng nhân ái, luôn sẵn lòng giúp đỡ những mảnh đời khó khăn, cô độc trong xã hội, mà còn là một Phật tử thuần thành, một cư sĩ hộ pháp đắc lực, có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp hoằng truyền chánh pháp của Đức Như Lai. Công đức bố thí cúng dường của trưởng giả Tu Đạt đã được Đức Phật tán thán và ban tặng danh hiệu “cư sĩ bố thí đệ nhất”. Dù thời đại của ông đã cách xa hơn 26 thế kỷ, tên tuổi và hạnh nguyện cao đẹp của ông vẫn mãi được lưu truyền và là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau.
Trưởng giả Tu Đạt, hay Cấp Cô Độc, là một tấm gương sáng về lòng quảng đại và sự cúng dường trong thời Đức Phật. Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về những nhân vật và giáo lý quan trọng của Phật giáo, hãy khám phá chuyên mục Đạo phật.
