Việc làm sao để người đã khuất nhận được sự an lạc nơi chín suối luôn là mối bận tâm lớn của người ở lại. Hiểu rõ những hành động nào thực sự mang lại lợi ích, thay vì phô trương hình thức, là điều vô cùng quan trọng trong văn hóa tâm linh. Tìm hiểu cách thức tích lũy và hồi hướng phước báu đích thực cho người thân đã khuất tại Chia sẻ Đạo Phật.
1. Thực hành theo Chánh pháp
Yếu tố cốt lõi và quan trọng nhất để vong linh được siêu thoát là gia đình cần tuân thủ theo Chánh pháp. Trong tang lễ, khi tiến hành nhập liệm cho người quá cố, gia đình nên thực hiện việc bố thí những vật phẩm quý giá của người mất cho những người nghèo khó, sau đó hồi hướng công đức này cho người đã khuất.
Nên tổ chức tang lễ một cách giản dị, tránh phô trương, rườm rà, bởi điều này chỉ gây lãng phí tiền bạc và sức lực một cách vô ích. Người mất không những không nhận được lợi ích mà còn có thể phải gánh chịu thêm nghiệp xấu do hành vi thiếu hiểu biết của người thân. Gia đình cần biết cách tích lũy phước báu, tuyệt đối không lãng phí bất kỳ thứ gì như gạo, rau. Thay vào đó, hãy vì người đã khuất mà tích phước thông qua các việc công đức như cúng dường Tam bảo, phóng sanh, ấn tống kinh sách, hoặc cứu giúp những người gặp hoàn cảnh khó khăn. Việc hồi hướng công đức này cho người vãng sanh sẽ mang lại lợi ích vô cùng to lớn.
Trong khoảng thời gian từ khi người mất ra đi cho đến 49 ngày, gia đình và người thân tuyệt đối không được sát sanh để cúng tế. Hành động này sẽ khiến người mất oan trái, không thể siêu thoát. Toàn thể gia đình cần nghiêm túc giữ gìn giới luật, ngay cả khi có khách đến cũng không được thiết đãi rượu thịt. Cần tránh xa các hành vi ô uế khác, kiêng cữ việc vợ chồng, giữ gìn Ngũ giới và Thập thiện, đặc biệt là không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngữ và không uống rượu.
Phải vì người chết mà tích phước, làm việc công đức như: cúng dường Tam bảo, phóng sanh, in kinh, cứu giúp người nghèo khổ… Đem những công đước này hồi hướng cho người vãng sanh, họ sẽ được lợi ích thù thắng, không gì sánh bằng.
Gia đình nên tiếp tục luân phiên niệm Phật và thực hiện nghi thức khai thị, nhắc nhở hương linh. Điều này chắc chắn sẽ giúp người thân của mình được giải thoát.
Khi lựa chọn mời các vị Pháp sư, gia đình nên tìm đến những bậc có đạo hạnh chân chính. Tuyệt đối không nên mời những người phóng đãng, phá giới hoặc chỉ quan tâm đến lợi ích vật chất. Nếu gia đình không nhận biết được những vị pháp sư vi phạm giới luật, không giữ gìn sự thanh tịnh, hành vi ngông cuồng, thì người chết trong giai đoạn trung ấm, với khả năng cảm nhận nhạy bén, sẽ nhận ra sự lừa dối. Điều này sẽ khiến người chết thất vọng, hối hận, tức giận và có thể đọa vào các cảnh giới khổ đau. Do đó, gia đình cần hết sức cẩn trọng trong việc này.
Trong trường hợp này, những người thiện tri thức cần dùng lời lẽ như sau để khai thị cho hương linh: “Đức Phật biết rằng thân của các vị Tăng-già là thân của Phật. Ngươi hãy khởi tâm nương theo Chánh pháp, chứ không nương theo con người. Dù cho người làm lễ có bất kỳ sai lầm nào, đó đều là do lỗi của ý thức chưa thanh tịnh. Giống như khi soi gương, nếu mặt ta không sạch thì hình ảnh trong gương cũng bị vấy bẩn. Vì vậy, hãy nhận thức rằng những sai lầm của người làm lễ đều xuất phát từ tâm niệm chưa thanh tịnh của chính ngươi. Ngươi nên khởi tâm như vậy và hết lòng cung kính, mến mộ. Khi đó, mọi hành động sẽ trở thành Phật sự thanh tịnh và ngươi vẫn giữ được lợi lạc.”
Gia quyến, trước khi mời Pháp sư cử hành Phật sự, cũng nên đối trước bàn thờ hương linh mà khai thị như trên bảy lần. Như vậy, ngay cả khi trong quá trình cử hành Phật sự có chút sai sót, người mất vẫn có thể nhận được lợi ích.
2. Phương pháp thực hiện việc phước thiện
Trọng tâm của việc tích lũy phước thiện là lấy hạnh bố thí làm nền tảng. Để người đã khuất nhận được lợi ích, việc gia đình sử dụng di sản của người mất để bố thí là phương thức tốt nhất. Nếu không thể, việc sử dụng tài sản của người thân, bạn bè để chung tay giúp đỡ cũng sẽ mang lại lợi ích cho người đã khuất.
Kinh Vô thường đã chỉ dạy: “Sau khi người thân qua đời, gia đình nên lấy quần áo mới của người chết, hoặc sử dụng vật dụng của người còn sống: chia thành ba phần để cúng dường Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng). Nhờ công đức này, dù nghiệp chướng của người chết có nặng cũng sẽ nhẹ đi và họ sẽ nhận được phước lợi thù thắng. Không nên mặc quần áo đẹp cho người chết để đưa tang, bởi lẽ điều này không mang lại lợi ích.
Trong kinh Ưu-bà-tắc cũng có nói: “Nếu người cha chết rồi bị đọa vào trong Ngạ quỉ, mà người con vì cha làm những việc phước đức, nên biết, người cha liền được hưởng thọ.
Chỉ nhờ vào những công đức từ việc làm phước báu như trên, người chết dù có đọa vào cảnh giới Ngạ quỷ cũng sẽ nhận được nhiều lợi ích. Kinh Ưu-bà-tắc cũng ghi nhận: “Nếu người cha đã qua đời và bị đọa vào cõi Ngạ quỷ, mà người con vì cha làm các việc phước đức, thì người cha sẽ được hưởng thụ. Nếu được sinh lên cõi Trời, người chết sẽ không còn bận tâm đến vật dụng ở cõi Người nữa, bởi lẽ ở cõi Trời, họ đã được đầy đủ các bảo vật vi diệu.
Nếu phải đọa vào Địa ngục, thân họ sẽ phải chịu đựng vô vàn khổ đau, không có thời gian để nhớ tiếc hay luyến lưu mọi vật, do đó không nhận được lợi ích. Đối với những người đọa vào cõi Súc sinh, tình hình cũng tương tự. Nếu hỏi tại sao người chết ở cõi Ngạ quỷ có thể nhận được lợi ích ngay lập tức, thì đó là vì họ vốn có lòng tham lam, bỏn xẻn, nên mới đọa vào cảnh giới này. Khi đã trở thành Ngạ quỷ, họ thường hối tiếc về tội lỗi đã tạo, mong muốn được hưởng lợi ích, và vì thế họ nhận được sự giúp đỡ.
Đây là minh chứng về lợi ích của việc làm phước cho những người ở các cảnh giới thấp kém. Công phu tu tập và làm việc thiện không bao giờ uổng phí, bởi không chỉ người đã khuất mà cả người sống hiện tại cũng cùng chia sẻ phước lành. Kinh điển có ghi: “Nếu có người thân đã mất và sinh vào các cõi ác, nhưng những người thân còn lại đang đọa trong cõi Ngạ quỷ, nếu người sống làm việc phước đức, thì họ cũng đều nhận được lợi ích. Vì vậy, người trí nên siêng năng làm việc công đức vì những người đang ở cõi Ngạ quỷ.”
Cần lưu ý rằng, khi sử dụng di sản của người đã khuất để làm việc phước đức, trước hết phải xem xét kỹ lưỡng tính cách của họ lúc còn sống, liệu có phải là người keo kiệt, bủn xỉn hay không. Điều này vô cùng quan trọng. Nếu người chết thấy gia đình sử dụng di sản của mình để làm Phật sự hoặc bố thí, và thấy vật dụng đó giờ đây thuộc về người khác, họ có thể sinh lòng giận dữ, tiếc nuối, từ đó khởi lên tà niệm và bị nghiệp lực dẫn dắt vào các cảnh giới xấu.
Như trong kinh nói: “Nếu như kẻ chết đã thác sinh vào ác đạo khác, nhưng còn bao nhiêu bà con còn đọa trong ngạ quỉ, nếu người sống có làm việc phước đức, tức thì họ cũng đều được lợi ích. Vì thế, người có trí, nên vì ngạ quỉ mà siêng năng làm việc công đức”.
Do đó, những người thiện tri thức hoặc người thân trong gia đình phải khai thị cho người chết bằng những lời lẽ như sau: “Ông/Bà [Tên người mất], nay tôi vì ông/bà mà sử dụng di sản của ông/bà để làm Phật sự hoặc bố thí. Việc làm này là dùng tài sản hữu lậu để tạo ra công đức vô lậu. Nhờ công đức này, ông/bà sẽ được siêu sinh về Tịnh độ, thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử. Ông/bà hãy chí thành niệm danh hiệu Phật A-di-đà, cầu Ngài đến cứu độ. Đối với di sản này, ông/bà cần phải buông bỏ, chớ nên vướng bận, hoàn toàn không còn tiếc nuối hay tham luyến. Bởi lẽ, những tài sản thế gian này, dù có để lại toàn bộ, ông/bà cũng không thể thọ dụng được nữa. Chúng đã trở nên vô dụng đối với ông/bà, vậy còn lý do gì để luyến tiếc?”
3. Cách thức sắp đặt cúng tế
Trong việc sắp đặt cúng tế, hành động sát sanh là điều tối kỵ, bởi nó sẽ càng làm tăng thêm nỗi khổ quả báo cho người đã khuất. Thân trung ấm nếu chứng kiến cảnh này sẽ lập tức muốn ngăn cản. Tuy nhiên, do sự ngăn cách giữa cõi âm và cõi dương, người thân trong gia đình không thể nghe thấy, và vẫn tiếp tục hành động sát sanh. Người chết không thể ngăn cản sự sân hận khởi lên, và sẽ phải đọa vào Địa ngục. Do đó, người thực hiện việc cúng tế cần hết sức cẩn trọng.
Nếu muốn cúng tế, nên sử dụng các loại đồ ăn chay, hương, hoa, sữa, bánh trái cây, tuyệt đối không dùng các loại thực phẩm ô uế hoặc sát hại sinh vật. Kinh Địa Tạng đã dạy: “Việc sát hại, thậm chí việc bái tế quỷ thần, đều không mang lại một mảy may phước đức, không có lợi ích mà còn tạo thêm tội lỗi sâu nặng cho người đã khuất.
Ngay cả khi người chết trong đời sau hoặc đời này có thể chứng đắc Thánh quả, hoặc sinh lên cõi Trời, nhưng khi lâm chung, nếu gia đình thực hiện những hành động ác như sát hại, họ sẽ phải chịu liên lụy nhiều bề và chậm trễ trong việc sinh về cảnh giới lành. Huống chi, người chết đó khi sống còn chưa từng làm một việc lành nào, chỉ biết nương theo nghiệp cũ mà tạo tác, theo lẽ phải đọa vào các cảnh giới ác. Lẽ nào người thân lại còn gây thêm nghiệp tội cho họ?”
Bên cạnh những điều đã nêu, hãy cùng khám phá sâu hơn về hành trình siêu thoát và tích phước cho người đã khuất trong chuyên mục Đạo phật để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của việc làm này.
