Chùa Tăng Phúc Thượng Cát Hà Nội: Khám phá nét cổ kính

Ẩn mình giữa lòng Hà Nội, Chùa Tăng Phúc tại Thượng Cát không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính mà còn là minh chứng cho sự hồi sinh của các giá trị tâm linh truyền thống. Nơi đây, với bề dày lịch sử và vị trí địa linh, hứa hẹn mang đến những trải nghiệm sâu sắc về văn hóa và tín ngưỡng. Khám phá chi tiết về ngôi chùa này và những giá trị mà Chiasedaophat muốn chia sẻ sẽ mở ra một góc nhìn mới về di sản dân tộc.

Chùa Tăng Phúc: Nét cổ kính và sự hồi sinh giữa lòng Hà Nội

Bức tranh về một ngôi chùa cổ, nơi linh thiêng gắn bó với đời sống tinh thần của dân làng, luôn vang vọng lời kinh cầu nguyện cho sự an lạc và hạnh phúc, đã được thi sĩ Huyền Không khắc họa thật xúc động. Hình ảnh ấy gợi nhắc về chuyến thăm chùa Tăng Phúc cổ kính tại làng Thượng Cát, phường Thượng Thanh, quận Long Biên, Hà Nội.

Tháp Tổ và cây hương Kính Thiên Đài tại chùa Tăng Phúc.

Làng Thượng Cát, xưa thuộc ấp Gia Trợ, Kinh Bắc, là một làng cổ với lịch sử ngàn năm tuổi, tọa lạc trên vùng đất địa linh nhân kiệt, trù phú giữa hai dòng sông lớn: sông Đuống (xưa là sông Thiên Đức) và sông Hồng (xưa là sông Cái). Vị trí này còn nằm trong khu vực tam giác đế đô lịch sử, với kinh thành Thăng Long về phía Tây Nam, Cổ Loa thành về phía Tây Bắc – nơi từng là kinh đô của các triều đại Lý Nam Đế, Ngô Quyền và Thục An Dương Vương. Phía Đông Bắc là vùng đất phát tích vương triều Lý, với làng Cổ Pháp (nay là Đình Bảng).

Về mặt phong thủy, ấp Gia Trợ sở hữu địa hình đẹp với thế đất “Quy Xà”, tựa như đàn rùa mẹ dẫn dắt đàn con, hướng về phía biển Đông, hai bên là hai dòng sông lớn uốn lượn. Chùa Tăng Phúc được khởi công xây dựng vào đầu thế kỷ XII, thời nhà Lý. Trải qua nhiều lần trùng tu và tôn tạo, ngôi chùa không chỉ chứng kiến những thăng trầm của lịch sử dân tộc mà còn phản ánh sự phát triển không ngừng của Phật giáo và sự lớn mạnh của cộng đồng dân cư làng Thượng Cát.

Hiện tại, chùa Tăng Phúc còn lưu giữ hai cổ vật quý giá: Cây hương Kính Thiên Đài, được tạc từ đá cẩm thạch với hình trụ lục lăng, chạm khắc hoa văn tinh xảo, dựng năm 1701 (niên đại Chính Hòa thứ 22); và một quả chuông đồng nặng 300kg, cao 1,3 mét, đường kính 0,55 mét, được đúc vào năm 1793 (niên hiệu Cảnh Thịnh thứ nhất, thời Vua Quang Trung).

Sư cô Đồng Hòa, trụ trì chùa Tăng Phúc, Thượng Cát, Long Biên, Hà Nội.

Trong chuyến thăm, Sư cô trụ trì Đồng Hòa đã ân cần hướng dẫn và giới thiệu về tháp Tổ khai sơn. Theo đó, chùa được xây dựng từ đầu thế kỷ XII, cách đây gần một thiên niên kỷ, do Tổ Ma Ha Ca Diếp Ma Đằng Hào Thụy khai sơn. Sư cô cũng giải thích ý nghĩa tên gọi “Thượng Cát”, cho thấy vùng đất này mang nhiều điềm lành, đồng thời thể hiện khát vọng về một cuộc sống tươi đẹp của những con người chăm chỉ, yêu quê hương.

Chánh điện chùa cổ Tăng Phúc, Thượng Cát (Long Biên), Hà Nội.

Cái tên “Tăng Phúc” vừa mang ý nghĩa thực tế, vừa là một niềm mơ ước. Thực tế bởi lẽ những ai đến chùa đều có thể tiếp nhận giáo lý Phật pháp, buông bỏ tham, sân, si để đạt được sự an lạc, hạnh phúc trong tâm hồn. Chùa không chỉ là nơi thờ Phật mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng, nơi nuôi dưỡng tâm Bồ đề, gạt bỏ phiền não, giúp mỗi người thăng hoa tâm linh và tìm thấy hạnh phúc ngay trong cuộc sống hiện tại. Đây chính là cội nguồn và giá trị chân thật mà con người luôn hướng tới. Chính khát vọng và ước mơ đó thúc đẩy con người hướng thiện, tìm kiếm những giá trị đích thực của hạnh phúc, lấy ngôi chùa làm nơi quy ngưỡng. Dù trong hoàn cảnh nào, thuận lợi hay khó khăn, hình ảnh mái chùa quê và triết lý Phật giáo luôn là nguồn động viên, thôi thúc mỗi người vượt qua thử thách, đoàn kết phấn đấu để đạt được an lạc và hạnh phúc viên mãn. Điều này thật đúng với câu đối: “Thiên Tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ. Xuân mãng càng khôn Phúc mãng môn”.

Xem thêm: Thấu Hiểu Nhân Quả, Vượt Thoát Phiền Não: Lời Phật Dẫn Lối Bình An và Hạnh Phúc

Đại húng bửu điện tại chùa cổ Tăng Phúc, Hà Nội.

Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, xưa kia chùa Tăng Phúc có quy mô rất lớn, thuộc hàng nhất nhì thủ đô. Tuy nhiên, do chiến tranh tàn phá, ngôi chùa chỉ còn là đống gạch vụn. Giữa đống tro tàn ấy, các Phật tử đã may mắn tìm lại được quả chuông đồng và cây hương Kính Thiên Đài. Hai bảo vật này hiện vẫn được lưu giữ tại chùa: Cây hương Kính Thiên Đài được dựng lại bên Tháp Tổ, và quả chuông đồng cổ đúc vào năm 1793.

Điện Mẫu tại chùa cổ Tăng Phúc, Thượng Cát (Long Biên), Hà Nội.

Sau chiến tranh, các cụ cao tuổi trong làng đã xin đất vườn chùa để trồng cây, giữ lại dấu tích của ngôi chùa xưa. Đến năm 1989, các Phật tử đã cùng nhau phát tâm dựng lại một ngôi Tam bảo nhỏ để thờ Phật, bởi lẽ “Mái chùa che chở hồn dân tộc. Nếp sống muôn đời của Tổ tông”.

Đại lễ Vu lan Báo hiếu tại chùa Tăng Phúc (Long Biên), Hà Nội.

Sau hơn 60 năm không có trụ trì, vào năm 1996, nhân duyên đã đến khi Sư cô Đồng Hòa, đang theo học tại Học viện Phật giáo Hà Nội, được thỉnh về trụ trì chùa Tăng Phúc. Dù còn rất trẻ (mới ngoài hai mươi tuổi) khi nhận nhiệm vụ, với tâm nguyện “thiệu long thánh chủng, chấn nhiếp ma quân, dụng báo tứ ân, bạc tế tam hữu”, Sư cô đã quyết tâm vừa học, vừa tu, vừa xây dựng chùa. Sau gần một thập kỷ nỗ lực trùng tu, chùa Tăng Phúc đã trở thành một ngôi phạm vũ huy hoàng, trang nghiêm và lộng lẫy, một trong những ngôi chùa đẹp của thủ đô. Cùng thời điểm này, Sư cô đã tốt nghiệp Cao cấp Phật học, Cử nhân Anh ngữ, và hiện đang theo học Cao học Quản lý khoa học tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trang nghiêm Đại lễ Phật Đản tại chùa cổ Tăng Phúc, Hà Nội.

Việc đại trùng tu chùa Tăng Phúc hoàn thành là một duyên lành, thể hiện tâm nguyện của Sư cô Đồng Hòa, bà con Phật tử, cũng như sự quan tâm của chính quyền địa phương. Điều này minh chứng cho câu: “Phật pháp xương minh do Tăng già hoằng hóa. Thiền môn hưng thịnh do đàn việt hộ trì”.

Khám phá: La Hầu La: Tiền Kiếp Phú Chướng và Bí Mật Nghiệp Báo

Ngày 16 tháng 10 năm 2011, Đại lễ khánh thành chùa Tăng Phúc đã diễn ra trong không khí trang trọng và hân hoan, quy tụ đông đảo Phật tử cùng người dân địa phương.

Chư tôn giám phẩm chứng minh niệm Phật cầu gia bị.

Ngày nay, chùa Tăng Phúc mang vẻ đẹp hiện đại nhưng vẫn giữ được nét cổ kính. Công trình hai tầng bao gồm tầng một là nơi thờ Tổ và giảng đường (400m²), có sức chứa khoảng 500 người, phục vụ cho việc giảng kinh, thuyết pháp và sinh hoạt cộng đồng. Tầng hai là Đại hùng bửu điện và bàn thờ Mẫu, nơi tôn trí tượng Phật trang nghiêm. Hai bên là nhà khách và nhà ăn. Khuôn viên chùa còn có tháp Tổ, hòn non bộ với tượng đài Quán Âm, và một cổng tam quan uy nghi.

Gần đây, Sư cô đã cho xây dựng thêm lớp học sơ cấp Phật học và khai giảng chương trình giáo lý Phật pháp cơ bản cho cư sĩ Phật tử Hà Nội vào ngày 12 tháng 5 năm 2013. Trên bảng đen của lớp học, bài Sơ đẳng Phật học khóa 8 vẫn còn ghi: “Đệ bát khóa Sám hối. “Phạm ngữ sám ma, Hoa ngôn hối quá…”

Đại hùng bửu điện chùa cổ Tăng Phúc – Vạn Đức Viên Chương.

Chùa Tăng Phúc ngày nay không chỉ là nơi thờ Phật linh thiêng của làng Thượng Cát, nơi Tăng ni và Phật tử tu học, mà còn là điểm hẹn giao lưu văn hóa, tâm linh cho những người con quê hương và tín đồ Phật giáo thập phương. Điều này được thể hiện qua câu đối mừng lễ khánh thành: “Xây chùa Tăng Phúc, Tăng Phúc lạc. Dựng làng Thượng Cát, Thượng Cát An”. Tại buổi lễ, Giáo sư Đặng Vũ Khiêu, Anh hùng Lao động, đã nhấn mạnh rằng chùa Tăng Phúc không chỉ đẹp về kiến trúc mà còn có nhiều hoạt động từ thiện, văn hóa ý nghĩa, thu hút sự tham gia của cộng đồng và hướng con người tới những giá trị Chân, Thiện, Mỹ.

Tìm hiểu thêm: Kỷ Tỵ 1989: Bứt Phá Năm 2025 Với Sắc Màu Vượng Khí Và Lời Giải Vận Hạn

Chư tôn giáo phẩm HĐCM, HĐTS chứng minh lễ Khánh thành.

Giáo sư đã đọc tặng chùa và đại chúng bài thơ ý nghĩa:

“Vạn nẻo quy lai vạn nẻo tình
Một chùa Tăng Phúc tốt anh linh
Tăng long hòa hiếu cho nhân loại
Tăng cuộc thanh bình khắp chúng sinh
Tổ quốc tăng thêm dòng trí tuệ
Con người tăng nửa óc thông minh
Hay chăm cầu phúc cho toàn cục
Đừng có cầu riêng phúc của mình…

*
Đừng có cầu riêng phúc của mình
Người mà ích kỷ Phật Thần khinh
Tham lam hám lợi cầu vô ích
Cứu khổ từ tâm phúc mới thành
Tăng Phúc trước tiên là chí thiện
Phúc tăng chỉ bởi sống chân thành
Những ai cầu phúc cho người khác
Thì ở riêng mình vạn phúc sinh.

Giáo sư Vũ Khiêu, Anh hùng lao động phát biểu và đọc thơ tặng chùa.

Cổng tam quan chùa cổ Tăng Phúc (Long Biên), Hà Nội.

Trang nghiêm niệm Phật cầu gia bị.

Chư tôn giáo phẩm HĐCM, HĐTS chứng minh lễ Khai giảng lớp giáo lý cơ bản cho cư sĩ.

Sư cô trụ trì điều hành buổi lễ.

Cung thỉnh chư tôn giáo phẩm quang lâm chứng minh buổi lễ.

Chư tôn giáo phẩm chứng minh niêm hương.

Sư cô trụ trì đọc diễn văn khai mạc buổi lễ khánh thành.

HT. Thích Trí Tâm, HT Thích Thanh Sam… tại buổi lễ Khánh thành.

Phật tử trang nghiêm chúc mừng Lễ Khánh thành.

Sư Cô Đồng Hòa trụ trì tại buổi lễ Khánh thành chùa Tăng Phúc.

Chư tôn giám phẩm Chứng minh lễ Khánh thành chùa Tăng Phúc.

Phật tử sẵn sang cho lễ cắt băng khánh thành chùa Tăng Phúc.

Đức Phó Pháp chủ Thích Thanh Sam cắt băng khánh thành.

Lễ niêm hương bạch Phật trong ngày lễ Khánh thành chùa.

Nhị vị Hòa thượng Chứng minh lễ Khánh thành chùa Tăng Phúc.

Sẵn sàng cung thỉnh chư tôn giáo phẩm và quan khách.

Phật tử Hà Nội tham dự lễ Khai giảng lớp giáo lý cơ bản.

Trí Bửu
Viết tại Hà thành, đêm cuối Thu 2013

Với bề dày lịch sử và ý nghĩa tâm linh sâu sắc, chùa Tăng Phúc là minh chứng cho sự trường tồn của Phật giáo Việt Nam. Để hiểu rõ hơn về những giá trị tinh thần và văn hóa này, mời quý vị cùng khám phá sâu hơn trong chuyên mục Đạo phật.