Trong cuộc đời đầy rẫy những phân biệt và bất công, luôn tồn tại những tâm hồn cao thượng sẵn sàng mở rộng lòng bao dung. Câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa một vị sư già và chàng kiếm sĩ trên hành trình đầy gian nan hé mở một bài học sâu sắc về sự tha thứ và sẻ chia. Khám phá hành trình tâm linh ý nghĩa tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Tấm lòng vị tha của người thầy
Thế gian là một trường đời phức tạp, nơi thiện ác, tốt xấu, đúng sai song hành. Tuy nhiên, những người hướng thiện lại vô cùng ít ỏi, trong khi những người làm điều sai trái lại không đếm xuể. Những người tu hành chân chính, với tâm hồn rộng mở, luôn sẵn sàng tha thứ và bao dung cho những ai còn lầm đường lạc lối.
Câu chuyện kể về cuộc gặp gỡ tình cờ giữa một vị tu sĩ già và một chàng kiếm sĩ nghèo trên cùng một nẻo đường. Vị sư già, dù dáng vẻ gầy guộc, lại có đôi mắt sáng và nụ cười hiền hậu. Chàng kiếm sĩ lại mang trên mình vẻ khắc khổ, dáng người khô đét và nét mặt phờ phạc.
Hai người cùng ghé vào một quán dọc đường và vô tình ngồi chung một bàn. Bữa ăn đạm bạc với rau muống luộc và tàu hủ kho đã trở thành cơ hội để họ trò chuyện và nhận ra mình đang đi chung một con đường. Từ đó, họ kết bạn đồng hành, cùng nhau chia sẻ những tâm sự và nhanh chóng trở nên thân thiết như đã quen biết từ lâu.
Trên hành trình, chàng kiếm sĩ không ngừng than trách số phận, oán giận trời đất vì sự bất công, tạo ra sự khác biệt giàu nghèo, sang hèn, tốt xấu. Anh ta kể lể về cuộc đời kiếm sĩ đầy chông gai, những trận chiến sinh tử để kiếm sống, để giành lấy danh tiếng và tiền bạc. Dù chiến thắng mang lại vinh quang, nhưng cuộc đời kiếm sĩ cũng đầy rẫy những lần thất bại, sống trên xương máu và sự đau khổ của kẻ khác, hoặc chịu cảnh thân tàn ma dại. Anh ta tự hỏi, liệu có gì đáng ngưỡng mộ trong một cuộc đời như vậy?
Ngược lại, vị sư già là người tu hành chân chính, luôn nỗ lực điều phục thân tâm, chuyển hóa khổ đau thành an vui hạnh phúc. Suốt đời, ngài không gây tổn thương cho bất kỳ ai, không làm khổ người và vật. Hai người bạn đồng hành, dù thân thiết, lại có hai lối sống hoàn toàn khác biệt. Vị sư già điềm đạm, chí hướng thành Phật và cứu độ chúng sinh, giúp mọi người vượt qua khổ đau. Còn chàng kiếm sĩ chỉ biết thách đấu và sống dựa vào sự thất bại của người khác. Câu chuyện ngầm nhắc nhở rằng, nếu ai nhận thức đúng đắn về luật nhân quả, sẽ chọn con đường làm những việc thiện lành, không gây tổn hại cho người và vật.
Hành lý của họ cũng phản ánh sự khác biệt ấy. Nhà sư chỉ mang một chiếc bị vải cũ kỹ, giản dị. Chàng kiếm sĩ lại mang theo hai thanh kiếm. Vị sư già kể về những thăng trầm trong quá trình hành đạo, những gian nan thử thách để giữ vững chí nguyện xuất trần. Chàng kiếm sĩ thì luôn khoe khoang về những chiến thắng và tự hào về việc đã hạ gục nhiều đối thủ tiếng tăm trên giang hồ.
Hai người cùng chung một con đường, nhưng lại có chí hướng và quan niệm sống khác biệt. Vị sư già cả đời không màng danh lợi, sống cuộc đời tha phương cầu thực, luôn khuyên nhủ mọi người yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau, không hại người, hại vật. Sau nhiều ngày đồng hành, họ trở nên thân thiết hơn. Một hôm, khi đang nghỉ chân bên đường, vị sư già hỏi chàng kiếm sĩ về thứ đựng trong túi vải của mình.
Chàng kiếm sĩ đoán: “Có lẽ là một pho tượng Phật?”
Nhà sư lắc đầu: “Không phải đâu!”
“Hay là một bộ kinh quý giá, mang lời dạy vàng ngọc của Như Lai Thế Tôn?”
Vị sư đáp: “Ngươi đã đoán sai hết rồi.”
“À! Tôi đã biết rồi, chắc chắn là đôi hàm răng xá lợi của Đức Phật.”
Nhà sư mỉm cười: “Thú thật với ngươi, trong bị vải này đựng hơn 200 nén bạc.”
Chàng kiếm sĩ nghèo vô cùng ngạc nhiên, không tin vào tai mình. Anh ta nghĩ vị sư đang đùa.
Nhà sư khẳng định: “Bần đạo là người tu hành, đâu biết nói dối. Nếu ngươi không tin thì hãy xem.” Vị sư già mở túi vải ra, quả nhiên bên trong là hàng trăm nén bạc.
Chàng kiếm sĩ nhìn với ánh mắt thèm thuồng, không ngờ vị sư già lại sở hữu một số tiền lớn đến vậy.
Nhà sư chia sẻ: “Bao nhiêu năm xuất gia học đạo, ta chỉ ước mơ một điều duy nhất là đúc được một tượng Phật bằng đồng để mọi người được chiêm ngưỡng và tu tập. Từ nhiều năm nay, ta đã đi khắp nơi để xin mọi người mở rộng lòng bố thí, hỷ cúng. Đến nay, ta đã có hơn hai trăm nén bạc trong túi vải này. Giấc mơ của ta sắp thành sự thật. Ngươi là người đầu tiên ta tin tưởng nói cho biết điều này.”
Chàng kiếm sĩ nghèo như bị hoa mắt bởi sự thật không thể ngờ tới. Cuộc đời anh ta tung hoành ngang dọc, vào sinh ra tử, vậy mà chưa bao giờ có được một phần mười số tiền đó. Anh ta đang thiếu thốn khó khăn, trong khi vị sư già lại có cả túi bạc chỉ để đúc tượng Phật. Chàng kiếm sĩ tự than trách số phận hẩm hiu, tuổi đã ngoài bốn mươi mà chưa có sự nghiệp, còn vị sư già lại dễ dàng có được số tiền lớn. Anh ta thầm nghĩ, giá như mình có số bạc đó thì…
Kể từ khi biết vị sư già mang theo túi bạc, chàng kiếm sĩ bắt đầu nảy sinh những toan tính. Anh ta tìm mọi cách để chiếm đoạt túi bạc mà không bị ai phát giác. Suốt quãng đường về quê hương, anh ta bị ám ảnh bởi số bạc, trong tâm trí chỉ còn tiền và bạc.
Rồi điều tồi tệ cũng xảy ra. Khi hai người đi thuyền qua một eo biển, chàng kiếm sĩ dìu vị sư già ra phía sau thuyền, nơi vắng người nhất. Anh ta cười thầm vì đã có cách chiếm đoạt túi bạc. Lợi dụng lúc thuyền lắc lư vì sóng đánh, anh ta vờ ngã vào vị sư già rồi đẩy ngài xuống biển. Một lúc sau, khi thuyền đã đi khá xa, anh ta mới la lên rằng vị sư già đã bị rơi xuống biển. Chủ thuyền cùng mọi người cố gắng tìm kiếm nhưng không có kết quả. Nhiều người trên thuyền chia buồn với vị sư xấu số. Khi tàu cập bến, chàng kiếm sĩ nhanh chóng ôm túi bạc và biến mất.
Đêm đó, trong phòng trọ, chàng kiếm sĩ mở túi bạc ra xem. Số bạc làm anh ta hoa mắt. Anh ta tự nhủ sẽ thoát kiếp nghèo khó. Anh ta đến một thành phố lớn, đổi tên đổi họ, rồi kinh doanh bất động sản. Sự nghiệp của anh ta phất lên như diều gặp gió. Anh ta cưới vợ, sinh con, làm ăn ngày càng phát đạt. Giờ đây, anh ta có tất cả quyền lực, tiền bạc, sống hạnh phúc bên gia đình. Tuy nhiên, một nỗi ám ảnh lớn luôn giày vò anh ta: sự giàu có ngày hôm nay có được là do tội lỗi trong quá khứ.
Anh ta day dứt, ân hận mãi không thôi. Chính sự thiếu thốn, nghèo khổ đã đẩy anh ta vào tội ác tày trời. Anh ta chợt nghĩ đến vị sư già và rùng mình kinh sợ. Vị sư bao dung, nhân từ, đạo đức bao nhiêu thì anh ta lại xấu xa, độc ác, bẩn thỉu bấy nhiêu. Nỗi ám ảnh cứ dày vò khiến anh ta đột nhiên phát bệnh. Bao nhiêu thầy thuốc đều bó tay. Bệnh tình ngày càng trầm trọng.
Một hôm, có vị sư già đi hóa duyên, tình cờ đi ngang qua chỗ anh ta đang ở. Thấy nhiều người xôn xao bàn tán về việc anh ta bị quỷ ám, suốt ngày nói nhảm, bỏ ăn uống. Vợ anh ta, trong cơn túng quẫn, gặp được nhà sư liền thỉnh ngài đến chữa trị. Động lòng thương xót, nhà sư hứa khả. Vừa gặp nhà sư, anh ta hoảng loạn la lên: “Đó, đó! Ma quỷ kìa! Ma sư trở về trả thù ta kìa!”
Lúc này, nhà sư từ tốn nói: “Phải, tôi là bạn đồng hành của ông mấy năm về trước. Tôi hiện giờ vẫn còn sống, nhờ một tàu đánh cá vớt lên. Hơn bốn năm nay, tôi tiếp tục cuộc hành trình quyên góp và đã hoàn thành sứ mệnh đúc tượng Phật. Ngày nay, tôi đã biết vì sao ông mắc chứng bệnh kỳ lạ này. Tôi luôn thương tưởng nhớ đến ông, vì quá tham lam mê muội mà ông đã gây ra lỗi lầm năm xưa. Nhưng tôi là người tu hành, nên sẵn sàng độ lượng, bao dung và tha thứ cho ông. Tôi chỉ khuyên một điều duy nhất: ông hãy nên suy nghĩ chín chắn, khi muốn làm việc gì phải xét kỹ hậu quả. Ngày xưa ông nghèo khổ nên bất đắc dĩ phải làm như thế, tôi rất cảm thông cho ông. Giờ này, ông đã có sự nghiệp trong tay, vậy từ nay về sau hãy nên ăn năn sám hối và luôn làm những điều thiện ích để chuộc lại lỗi lầm xưa.”
“Dạ thưa thầy, con ăn năn hối hận vô cùng. Xin thầy mở rộng lòng độ con và gia đình quy y cửa Phật để con có cơ hội làm mới lại chính mình, làm mới lại cuộc đời, dấn thân phục vụ vì cộng đồng xã hội. Xin thầy hoan hỷ cho con được trả lại hơn bốn trăm nén bạc, tức gấp đôi số bạc con đã cướp của thầy.”
Thầy nói: “Bây giờ thì ta không cần số bạc đó nữa, vì ta đã đúc xong tượng Phật.”
“Dạ thưa thầy, bây giờ con đã thật sự ăn năn hối lỗi, kính mong thầy hãy vì đệ tử mà lấy số bạc đó để giúp cho những người nghèo khổ, thiếu thốn.”
Nhà sư đáp: “Nếu vậy thì được! Ta suốt đời tu hành rày đây mai đó, trên cầu thành Phật, dưới cứu độ chúng sanh, không bám víu vào tài sản sở hữu, chỉ tùy theo nhân duyên mà đàm đạo. Ngươi cùng ta có duyên nên mới gặp nhau như thế này. Ta luôn từ, bi, hỷ, xả, lấy ân nghĩa làm đầu mà sẵn sàng tha thứ cho ông không một lời oán trách. Chỉ mong từ nay về sau, ngươi phải thật sự là một con người sống có nhân cách đạo đức, luôn cố gắng dọn mình cho trong sạch, sống có tình, có nghĩa, có trước, có sau, đừng để làm tổn hại cho ai cả.”
Nói xong, nhà sư liền ra đi. Từ đó, chàng thương gia bệnh tình ngày càng thuyên giảm.
Con người do lòng tham lam sai khiến, sẵn sàng làm những điều xằng bậy dù biết là bất nhân, bất nghĩa. May mắn thay, chàng kiếm sĩ đã gặp được vị sư tu hành chân chính, người đã dùng tình thương để chuyển hóa hận thù, hướng dẫn chỉ dạy tận tình để anh ta có cơ hội làm lại cuộc đời, hoàn thiện chính mình. Trong kinh Phật dạy:
Ai lấy hận thù diệt hận thù
Thì hận thù càng thêm chồng chất
Lấy tình thương xóa hận thù
Bao nhiêu oan nghiệt nhiều đời tiêu tan.
Tấm lòng từ bi cao cả của nhà sư đã chuyển hóa được một con người lầm lỗi, giúp vị thương gia thay đổi nhận thức và cách sống, trở thành một con người có ích cho mình và cho người. Từ đó, vị thương gia hết lòng tôn kính Tam bảo, thành tâm hộ trì cúng dường những vị tu hành chân chính và giúp đỡ những người bất hạnh, già cả, tàn tật, cô độc, nghèo khổ.
Thế gian là một trường đời phức tạp, nơi thiện ác, tốt xấu, đúng sai song hành. Tuy nhiên, những người hướng thiện lại vô cùng ít ỏi, trong khi những người làm điều sai trái lại không đếm xuể. Những người tu hành chân chính, với tâm hồn rộng mở, luôn sẵn sàng tha thứ và bao dung cho những ai còn lầm đường lạc lối.
Hình ảnh nhà sư và chàng kiếm sĩ thể hiện tấm lòng vị tha của người tu hành chân chính, đã vượt qua rào cản luân hồi sinh tử, không buồn phiền trách móc người cố ý hại mình. Ngược lại, ngài còn tìm cách giúp đỡ để người đó biết ăn năn sám hối, vươn lên làm mới lại cuộc đời. Nhờ vậy, chàng thương gia sau này trở thành một Phật tử thuần thành, luôn sống vì lợi ích của người khác.
Cũng như trường hợp Lục Tổ Huệ Năng, khi một kẻ giết người thuê tên Hành Xương tìm đến ngài để thủ tiêu. Tổ biết trước sự việc, chuẩn bị sẵn mười lượng vàng. Sau khi tên thích khách hành hung không được và quá hoảng sợ, té xỉu tại chỗ. Tổ cứu tỉnh dậy, đưa vàng và nói: “Ta chỉ nợ vàng chứ không nợ mạng. Nhà ngươi hãy mau rời khỏi nơi đây kẻo tăng chúng hay thì nguy đến tính mạng. Khi nào ông trở lại, ta sẽ độ cho ngươi làm đệ tử.” Thật là Tổ hết sức từ bi rộng lượng, kẻ đến giết mình mà Ngài vẫn không hề trách móc oán giận, lại còn tạo điều kiện để độ người đó. Điều này cho thấy khi người đạt đạo, không còn thấy kẻ thân hay người thù, đối xử bình đẳng như nhau.
Tuy nhiên, trong cuộc đời này, mấy ai được như vậy? Nhiều chuyện đau lòng xảy ra khi người thân giết hại lẫn nhau chỉ vì chút vật chất cỏn con: con giết cha vì chia gia tài không đồng đều, mẹ giết con vì tình nhân trẻ, chồng giết vợ vì ghen tuông vô cớ. Muốn chuyển hóa lòng tham lam ích kỷ, mở rộng lòng nhân ái đối với tha nhân, chúng ta phải nhận diện được lỗi lầm, thấy rõ bản chất tạm bợ hư dối của nó. Do đó, người con Phật hãy nên thường xuyên tinh cần quán chiếu sâu sắc. Nhờ vậy, tâm tham lam ích kỷ, hẹp hòi, hại người, hại vật sẽ dần thuyên giảm, thay vào đó là tâm từ bi ngày càng rộng mở. Tu tập tâm từ là vấn đề quan trọng và cần thiết trong cuộc sống nhân loại. Nếu thế gian thiếu tinh thần từ bi, con người dễ trở thành thù địch với nhau. Nhờ tu tâm từ, con người dễ dàng cảm thông, bao dung và tha thứ, thích sống gần gũi nhau hơn trong tình yêu thương và hiểu biết, dấn thân và phục vụ, trên tinh thần vô ngã vị tha, tốt đạo đẹp đời.
Thích Đạt Ma Phổ Giác
Hy vọng câu chuyện này đã mang đến cho bạn những suy ngẫm sâu sắc về lòng vị tha và sự cho đi ý nghĩa, và mời bạn khám phá thêm những bài học giá trị trong chuyên mục Đạo phật.
