Trong cõi luân hồi, khả năng người đã khuất nhận được sự trợ giúp từ người còn sống phụ thuộc vào nghiệp lực mà họ đã tạo. Đức Phật đã chỉ rõ, nếu nghiệp quả của người đã khuất không tương đồng với vật phẩm cúng dường, thì mọi công sức của người thân đều trở nên vô ích. Khám phá sâu hơn về quy luật nhân quả và cách thức để mang lại lợi ích thực sự cho người đã khuất tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Khi Đức Phật an trú tại Tinh xá Kỳ Viên, bà-la-môn Cha-nu-sô-ni đã đến đảnh lễ và đặt câu hỏi về ý nghĩa của việc cúng dường cho người đã khuất. Ông bày tỏ mong muốn mang lại lợi ích cho họ thông qua các lễ cúng bái.
Đức Phật đã giải thích rằng, người đã khuất chỉ có thể hưởng được những phẩm vật cúng dường nếu có sự tương xứng với nghiệp quả của họ. Ngược lại, nếu không tương xứng, họ sẽ không nhận được bất kỳ lợi ích nào.
Để làm rõ hơn, bà-la-môn đã xin Đức Phật giải thích thế nào là tương xứng và không tương xứng trong việc cúng dường.
Đức Phật, trước sự hiện diện của bà-la-môn Cha-nu-sô-ni và đại chúng, đã phân tích như sau:
1. Tái sinh vào Địa ngục: Những người khi sống phạm phải các lỗi lầm như sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói lời hai lưỡi, nói lời ác độc, nói lời phù phiếm, ôm lòng tham lam, sân hận, tà kiến, sau khi chết sẽ đọa vào địa ngục. Tại đó, họ tồn tại bằng thức ăn của địa ngục. Do đó, việc người thân cúng dường thức ăn của con người là hoàn toàn không tương xứng và họ sẽ không nhận được.
2. Tái sinh làm Bàng sinh: Những người khi sống đầy dẫy mười điều ác, sau khi chết sẽ tái sinh vào loài bàng sinh. Tại đây, họ ăn thức ăn của loài bàng sinh. Việc người thân cúng dường phẩm vật của con người cho họ là không tương xứng, vì họ không thể tiêu thụ những thức ăn đó.
3. Tái sinh làm Người hoặc Chư Thiên: Ngay cả đối với những người khi sống đã tu tập mười nghiệp lành, được tái sinh làm người hoặc chư thiên, họ cũng có cha mẹ, gia đình và các loại thức ăn riêng để nuôi sống. Do đó, việc cúng dường từ người thân không còn tương xứng, vì họ đã có cuộc sống và sự nuôi dưỡng riêng.
4. Tái sinh làm Ngạ quỷ: Trường hợp duy nhất người đã khuất có thể nhận được sự cúng dường từ người thân là khi họ đọa vào cõi ngạ quỷ. Tại cõi này, họ sống nhờ vào các món ăn được cúng dường. Đây chính là trường hợp Đức Phật gọi là có sự tương xứng.
Sau khi lắng nghe lời giải thích chi tiết của Đức Phật, bà-la-môn Cha-nu-sô-ni tiếp tục đặt câu hỏi: Nếu người chết không tái sinh vào loài bàng sinh, địa ngục, a-tu-la, hay làm người, chư thiên thì ai sẽ thọ hưởng sự cúng dường? Và nếu không phải là người thân đã khuất, thì ai sẽ nhận phần?
Đức Phật giải đáp rằng, nếu người thân đã khuất không còn hiện hữu để nhận, thì những người thân thuộc khác của người cúng, đang ở cõi ngạ quỷ, sẽ được hưởng thế phần.
Bà-la-môn lại thắc mắc: Nếu cả dòng họ thân thuộc của người cúng đều không ai bị tái sinh vào cõi ngạ quỷ, thì phẩm vật cúng dường sẽ thuộc về ai?
Đức Phật khẳng định rằng, trường hợp cả dòng họ không ai bị tái sinh vào cõi ngạ quỷ trong một thời gian dài là rất khó xảy ra. Tuy nhiên, ngay cả trong tình huống đó, người thực hiện việc bố thí vẫn sẽ nhận được quả phước từ hành động của mình.
Nhân dịp này, Đức Phật cũng nhấn mạnh về phước báo của sự bố thí:
“Này các thiện nam, tín nữ, trong suốt quá trình sống, người nào vi phạm mười điều ác nhưng lại biết làm hạnh bố thí, người ấy khi mạng chung sẽ sanh cộng trú trong loài voi nhưng là con voi được chăm sóc, ăn uống và trang phục đầy đủ. Trong trường hợp họ vì nghiệp duyên bất thiện, sanh làm ngựa, bò hay bất kỳ loài bàng sanh nào, thì ở đấy y vẫn hưởng thọ đầy đủ sự ăn uống tương xứng với phước duyên bố thí khi họ còn làm người.”
Tuy nhiên, Đức Phật cũng chỉ rõ: “Điều Như Lai muốn răn dạy vẫn là một người đầy đủ mười hạnh lành lại còn biết trau dồi hạnh bố thí chơn chánh và cúng dường những bậc chân tu, những người đạo đức. Khi mạng chung hoặc được tái sanh làm chư thiên thì tại đấy y sẽ được hưởng năm thứ phước đức chư thiên, hoặc sanh làm người thì sẽ được hưởng năm thứ phước báo cõi người. Trong bất kỳ trường hợp nào, người có hạnh bố thí vẫn tốt hơn.”
Sau bài pháp thoại sâu sắc và thấu đáo này, bà-la-môn Cha-nu-sô-ni đã giác ngộ, trở thành một cư sĩ tại gia. Toàn thể pháp hội cũng đều hoan hỷ và tín thọ lời dạy của Đức Phật.
Trích Kinh Tụng Hàng Ngày.
Hãy cùng khám phá sâu hơn về những giáo lý từ Đạo phật để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của sự bố thí và cách tạo phước lành cho cả người còn và người đã khuất.
