Đức Phật đã chỉ dạy về sự khác biệt trong phước báu nhận được qua việc cúng dường, dựa trên phẩm hạnh của người được nhận. Phân loại đa dạng này cho thấy mỗi hành động bố thí đều mang lại những quả lành tương ứng, từ 100 phần cho đến vô lượng công đức. Hãy cùng khám phá ý nghĩa sâu sắc và cách làm phát sinh phước báu tối thượng tại chiasedaophat.com.
Trong kinh Trung bộ III, phẩm Phân Biệt Cúng Dường, Đức Phật đã phân loại cúng dường thành 14 hạng dựa trên phẩm hạnh của người nhận.
Phân loại cúng dường theo phẩm hạnh người nhận
Đức Phật dạy Ananda về 14 loại cúng dường như sau:
- Cúng dường cho các vị Như Lai.
- Cúng dường cho các vị Độc Giác Phật.
- Cúng dường cho các vị A La Hán.
- Cúng dường cho những người đang trên con đường chứng quả A La Hán.
- Cúng dường cho những người đã chứng quả Bất lai.
- Cúng dường cho những người đang trên con đường chứng quả Bất lai.
- Cúng dường cho những người đã chứng quả Nhất lai.
- Cúng dường cho những người đang trên con đường chứng quả Nhất lai.
- Cúng dường cho những người đã chứng quả Dự lưu.
- Cúng dường cho những người đang trên con đường chứng quả Dự lưu.
- Cúng dường cho những người ngoại đạo đã ly dục vọng.
- Cúng dường cho những phàm phu giữ gìn giới luật.
- Cúng dường cho những phàm phu theo các ác giới.
- Cúng dường cho các loài bàng sinh.
Phật giải thích rằng, cúng dường cho bàng sinh có thể mang lại 100 phần công đức. Con số này tăng lên 1.000 phần khi cúng dường cho phàm phu theo ác giới, và 100.000 phần khi cúng dường cho phàm phu giữ giới. Công đức tiếp tục tăng dần theo phẩm hạnh của người nhận, cao nhất là cúng dường cho các vị Như Lai.
Điều này minh chứng rằng, giá trị phước báu của việc bố thí, cúng dường tỷ lệ thuận với phẩm hạnh cao thượng của người nhận, bất kể họ là người xuất gia hay tại gia. Tuy nhiên, quả báo của bố thí không chỉ phụ thuộc vào đối tượng nhận mà còn chịu ảnh hưởng bởi hai yếu tố quan trọng khác: vật phẩm cúng dường và tâm hạnh của người bố thí.
Ba yếu tố quyết định công đức cúng dường
1. Chủ thể bố thí: Người có công việc, hành vi và tâm hồn lương thiện, rộng lượng sẽ nhận được nhiều phước báu hơn so với người có tâm lượng hẹp hòi, hành vi bất thiện hoặc làm các nghề nghiệp không chân chính.
2. Vật phẩm bố thí: Tài sản có nguồn gốc trong sạch, lương thiện sẽ mang lại phước báu lớn hơn so với tài sản có nguồn gốc bất thiện.
3. Đối tượng được bố thí: Cúng dường cho người có phẩm hạnh càng cao thì quả báo nhận được càng lớn. Tuy nhiên, các con số “hy vọng” trong lời dạy của Phật cho thấy quả báo không hoàn toàn cố định. Nó còn phụ thuộc vào mức độ thanh tịnh của chủ thể bố thí và phẩm vật được sử dụng.
Ba duyên trên nếu thanh tịnh tất cả thì phước báu sẽ lớn hơn là chỉ có hai hay một duyên thanh tịnh. Tùy mức độ thanh tịnh của mỗi duyên mà ta lại có vô vàn các quả báo sai khác.
Khi cả ba yếu tố: chủ thể, vật phẩm và đối tượng đều thanh tịnh, phước báu sẽ đạt đến mức độ tối thượng. Ngược lại, nếu chỉ một hoặc hai yếu tố thanh tịnh, phước báu sẽ ít hơn. Sự biến đổi trong mức độ thanh tịnh của mỗi yếu tố sẽ tạo ra sự sai khác vô cùng về quả báo nhận được.
Nếu chỉ xét riêng đối tượng nhận, việc cúng dường cho Tăng đoàn (đại tăng) vẫn mang lại phước báu lớn hơn. Tuy nhiên, trên phương diện tổng thể, mọi thứ có thể thay đổi.
Trường hợp người bố thí đặt nặng việc cứu giúp người gặp khó khăn trước mắt, bất chấp phẩm hạnh của họ, thì tâm lượng của người đó được xem là rất lớn. Trong trường hợp này, xét về tổng thể phước báu, việc giúp đỡ người đang đói khát, dù là người chưa tốt, có thể mang lại phước báu không thua kém gì việc cúng dường cho một vị Đại Tăng.
Về mặt tu hành, công đức của người có tâm lượng rộng lớn, vị tha luôn lớn hơn người có tâm lượng nhỏ hẹp, vị ngã. Việc hồi hướng công đức cho toàn thể chúng sinh sẽ mang lại phước báu lớn hơn so với việc chỉ hồi hướng cho bản thân và gia đình.
Công đức của lòng từ bi và tâm vị tha
Trong kinh Địa Tạng Bổn Nguyện, Đức Phật dạy Bồ tát Địa Tạng Vương rằng: Tại cõi Nam Diêm Phù Đề, nếu các bậc vua chúa, quan lại, hay những người giàu có gặp những người nghèo khó, tật nguyền (câm, ngọng, điếc, mù…) mà phát tâm từ bi, vui vẻ tự mình hoặc sai người mang của cải bố thí, đồng thời dùng lời lẽ an ủi, vỗ về, thì họ sẽ nhận được phước lợi tương đương với công đức cúng dường cho trăm hằng hà sa chư Phật. Lý do là vì họ đã phát tâm đại từ bi đối với những người kém may mắn. Phước lành này sẽ giúp họ trong hàng trăm nghìn đời luôn được đầy đủ vật chất, huống chi là những nhu cầu thiết yếu như y phục, thức ăn.
Như vậy, việc cúng dường cho những người nghèo khổ, tật nguyền bằng cả lòng kính trọng và thương yêu có thể mang lại công đức ngang bằng việc cúng dường cho vô số chư Phật. Điều này giải thích tại sao có những người không theo đạo Phật, không cúng dường chùa chiền nhưng vẫn nhận được phước lộc lớn nhờ thực hành bố thí cho người nghèo với lòng yêu thương chân thật.
Tuy nhiên, việc gieo duyên với Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) mang lại lợi ích đặc biệt. Khi kết duyên với Tam Bảo, chúng ta sẽ nhận được sự gia hộ, chỉ dạy từ Phật Pháp Tăng dưới nhiều hình thức, giúp chúng ta nhận biết điều nên làm và điều không nên làm, từ đó tránh được tai họa về sau.
Cúng dường Pháp là tối thượng
Kinh Tứ Thập Nhị Chương nhấn mạnh: “Cúng dường cho một ngàn ức tam thế chư Phật ăn, không bằng cúng dường cho một vị vô niệm, vô tu, vô chứng ăn”. “Vị vô niệm, vô tu, vô chứng” ở đây ám chỉ Phật tánh vốn có trong mỗi chúng sinh, là cái bản tánh mà Phật và chúng sinh cùng chia sẻ. Cúng dường cho “tam vô” này chính là tự thân tu hành để chứng ngộ chân như Phật tánh của chính mình.
Chủ thể, vật phẩm, đối tượng đều tối thắng nên cúng dường như thế có công đức lớn nhất.
Việc cúng dường cho một vị chân tu thánh thiện sẽ mang lại quả báo giàu sang, hạnh phúc.
Vì sao cúng dường Pháp có công đức lớn nhất?
Trong các loại cúng dường, “Pháp cúng dường” được xem là cao quý nhất. Pháp ở đây chỉ sự tu tập đúng đắn và hành động mang lại lợi ích cho chúng sinh, đây là “vật phẩm cúng dường” thanh tịnh nhất.
Khái niệm “vị vô niệm, vô tu, vô chứng” tuy chỉ cho Phật tánh cá nhân, nhưng đồng thời cũng là Phật tánh chung của mười phương chư Phật và tất cả chúng hữu tình. Do đó, cúng dường theo cách này không chỉ cúng dường cho một hóa thân Phật, mà là cúng dường cho cả Tam Thân Phật, cho vô lượng vô biên Tam Thân Phật và vô lượng chúng sinh. Trong trường hợp này, “đối tượng được cúng dường” đạt đến sự tối thắng.
Để thực hiện được sự cúng dường này, “chủ thể cúng dường” phải đạt đến trạng thái “thân tâm đều không”, nghĩa là buông bỏ mọi chấp trước, phân biệt. Đây là “chủ thể cúng dường tối thanh tịnh”.
Khi chủ thể, vật phẩm và đối tượng đều đạt đến sự tối thắng và thanh tịnh, thì việc cúng dường đó mới có công đức lớn nhất.
Chú thích: (*) Luận điểm này nhấn mạnh đến tâm lượng vị tha. Nếu việc bố thí chỉ xuất phát từ mong muốn làm vừa lòng mình hoặc vì những lợi ích cá nhân khác, thì bản chất của việc bố thí vẫn quy về cái ngã, và quả báo sẽ không nằm trong phạm vi phân tích này.
Hãy cùng khám phá sâu hơn về những khía cạnh tinh tế này trong chuyên mục Đạo phật.
