Mùa an cư là dịp để Tăng Ni chuyên tâm tu tập, đồng thời là cơ hội để Phật tử tại gia gieo trồng công đức qua việc cúng dường. Khái niệm “phước điền” được ví như mảnh đất màu mỡ, nơi gieo những hạt giống thiện lành mang lại quả ngọt. Tìm hiểu thêm về cách vun bồi ruộng phước tại Chia sẻ Đạo Phật.
Theo truyền thống Phật giáo Bắc tông, sau Lễ kỷ niệm ngày Đức Phật đản sinh là thời gian chư Tăng Ni bước vào kỳ An cư kiết hạ. Đây là giai đoạn chư vị tạm gác lại các mối duyên hóa độ bên ngoài để chuyên tâm tu tập, thúc liễm thân tâm và trau dồi Tam vô lậu học. Đồng thời, đây cũng là dịp để các Phật tử tại gia phát tâm gieo trồng ruộng phước thông qua việc cúng dường. Truyền thống An cư kiết hạ, vốn có nguồn gốc từ thời Đức Phật, còn được xem là sợi dây kết nối mối quan hệ giữa người tại gia và xuất gia, góp phần làm tăng trưởng sự vững mạnh cho ngôi nhà Chánh pháp. Tinh thần này vẫn được gìn giữ và phát huy cho đến ngày nay.
Khái niệm “Phước điền”, bắt nguồn từ tiếng Phạn “Punna khetta” và được dịch sang tiếng Hoa là “phước điền”, theo từ điển Phật học chỉ về một mảnh đất có khả năng sinh ra phước đức, nơi con người có thể gieo trồng những hạt giống thiện lành. Những ai kính Phật, trọng Tăng, hiếu thảo với cha mẹ, hay giúp đỡ những người kém may mắn, sẽ gặt hái được phước đức dồi dào, tựa như người nông dân gieo hạt trên mảnh đất màu mỡ và nhận về thành quả xứng đáng.
Như trong kinh dạy:
“Gieo một hạt, gặt về trăm nghìn hạt
Thí một đồng, nhận lại vạn ức đồng”
Phật tử tại gia: Sứ mệnh hộ pháp và hoằng pháp
Ảnh minh họa.
Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân (quyển 3) ghi nhận: “Đức Phật là ruộng phước lớn, tối thắng; cha mẹ là ruộng phước tối thắng trong ba cõi”.
Kinh Ưu Bà Tắc Giới cũng đề cập đến ba loại phước điền chính yếu: Kính điền, Ân điền và Bi điền. Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về ba loại phước điền này.
1. Kính điền (Cung kính phước điền)
Kính điền, hay còn gọi là cung kính phước điền hoặc công đức phước điền, chính là Tam Bảo: Phật – Pháp – Tăng.
Tương truyền, khi Đức Phật cùng Tăng đoàn đến núi Linh Thứu, Ngài thấy người dân đang cày ruộng theo từng ô. Từ đó, Ngài quy định các Tỳ kheo khi may y phải chia thành từng ô nhỏ. Điều này mang ý nghĩa nhắc nhở các Tỳ kheo phải nỗ lực tu tập để có nhiều công đức, trở thành ruộng phước cho chúng sinh gieo trồng, nhờ đó mà tăng trưởng phước báo cho bản thân và gia đình trong hiện tại cũng như tương lai.
Vì vậy, mùa An cư kiết hạ là dịp quý báu để các Phật tử tại gia gieo duyên lành với Tam Bảo. Việc cúng dường Tam Bảo thuộc phạm trù Kính điền. Những hành động như xây dựng chùa tháp, ấn tống kinh điển, tô tượng Phật… đều là những việc làm thiết thực thuộc cung kính phước điền.
2. Ân điền (Báo ân phước điền)
Ân điền, hay còn gọi là báo ân phước điền, chỉ đến những người đã mang lại ơn nghĩa, trợ duyên cho sự tồn tại và phát triển của chúng ta, bao gồm cha mẹ, thầy cô, bạn bè và những người thân yêu.
Người Phật tử, ngoài việc kính ngưỡng Tam Bảo, còn có bổn phận quan trọng đối với cha mẹ. Đức Phật dạy: “Gặp thời không có Phật, khéo thờ cha mẹ tức là thờ Phật”. Ân điền này vô cùng quan trọng, bởi nó là nền tảng đạo đức của con người. Nếu chúng ta cung kính Tam Bảo nhưng lại xem thường công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ, hay quên ơn nghĩa bạn bè, thì đó là điều đáng tiếc.
Nhờ kính ngưỡng Tam Bảo, chúng ta có thể gặt hái phước báo trong tương lai. Nhờ hiếu thuận với cha mẹ, chúng ta xây dựng được một gia đình ấm êm, hạnh phúc. Nhờ lòng yêu thương và giúp đỡ chúng sinh, chúng ta luôn nhận được sự yêu mến từ mọi người.
3. Bi điền (Lân mẫn phước điền)
Bi điền, hay còn gọi là lân mẫn phước điền, chỉ đến những người đang gặp hoàn cảnh khó khăn, đau khổ, bệnh tật, cần nhận được sự yêu thương và giúp đỡ.
Trong ý nghĩa rộng lớn, chữ “Bi” bao hàm ý nghĩa sâu sắc hơn “Từ”. Bi điền được xem là một phước điền quan trọng, xuất phát từ lòng thương yêu và mong muốn cứu giúp tất cả chúng sinh, thậm chí hy sinh lợi ích cá nhân vì người khác. Tấm gương cao cả của Thái tử Sĩ Đạt Ta, vì lòng Bi tâm mà từ bỏ cuộc sống vương giả, hy sinh hạnh phúc riêng để mang lại an lạc cho muôn loài, chính là biểu hiện cao đẹp của Bi.
Cả hai khái niệm Từ và Bi đều đề cập đến tình yêu thương. Chữ “Từ” mang ý nghĩa ban tặng hạnh phúc, chia sẻ niềm vui và giúp đỡ người khác tùy theo hoàn cảnh và khả năng. Ví dụ, việc chúng ta trích một phần tài sản vật chất để chia sẻ với những người có hoàn cảnh khó khăn được gọi là Từ thiện.
Khi ta gieo những hạt giống yêu thương vào lòng người, chắc chắn ta sẽ gặt hái được niềm vui trong cuộc sống. Bởi lẽ:
“Cứu giúp người nghèo khổ,
Lòng quảng đại biển hồ.
Ban ra không màng trả,
Đời đạo thêm điểm tô.”
Điều quan trọng để việc gieo trồng phước điền hay cúng dường Tam Bảo mang lại lợi lạc tối đa chính là “Cái Tâm” cung kính. Đây là yếu tố quyết định phước đức nhiều hay ít. Nếu chúng ta cúng dường mà không khởi tâm mong cầu hay vì danh lợi, thì phước báo sẽ lớn hơn và công đức sẽ trọn vẹn hơn. Như vậy, việc cúng dường có mang lại phước đức hay không còn tùy thuộc vào tâm của người cúng dường.
Tóm lại, người Phật tử không chỉ có trách nhiệm hộ trì Tam Bảo mà còn phải thể hiện lòng tôn kính đối với Đức Phật, quý trọng chư Tăng, yêu thương cha mẹ và tất cả chúng sinh. Gieo trồng phước điền là một phước báo tối thượng ở cõi người, giúp chúng ta chuẩn bị hành trang cho kiếp sống mới. Bởi lẽ, sau khi thân hoại mạng chung, chúng ta sẽ tiếp tục luân hồi tái sinh, và việc có còn được làm thân người hay không phụ thuộc vào phước báo và nhân quả mà chúng ta đã gieo trồng trong kiếp sống hiện tại.
Mong rằng các Phật tử tại gia sẽ luôn là những người hộ pháp đắc lực, trợ duyên cho sự tu học của chư Tăng Ni, góp phần giữ gìn và làm cho ngôi Tam Bảo trường tồn mãi trên thế gian.
Để hiểu sâu hơn về ý nghĩa và cách thực hành gieo trồng phước điền trong đời sống, mời bạn khám phá thêm các bài viết chi tiết trong chuyên mục Đạo phật.
